ایرانیان امسال به حج میروند؟
* نتيجه تصميمات عربستان محروم کردن زائرين خانه خدا
وي افزود: اين نتيجه عمل آنها است که نتيجه بسيار سنگيني است و قطعا مجموعه دست اندر کاران حج عربستان بايد خود پاسخگوي اين رفتارشان در دنياي اسلام باشند.
* با ادامه رفتار عربستان، وارد خط قرمز زمانبندي مي شويم
اوحدي درباره برداشت خود از برگزاري اين مراسم در فرصت باقيمانده گفت: اگر اين رفتار ادامه داشته باشد، قطعا ما وارد خطوط قرمز مي شويم.
* شوراي عالي حج به زودي تصميم نهايي را اعلام مي کند
اوحدي با بيان اينکه تصميم گيري نهايي در داخل شوراي عالي حج بايد صورت گيرد، خاطرنشان کرد: طي نامه اي درخواست کردهايم که جلسه شوراي عالي حج تشکيل شود. اگر ما به دست اندرکاران سعودي اعلام کردهايم که به چهار خط قرمز خود رسيده ايم، امروز اعلام مي کنيم که خط قرمز پنجم هم که زمانبندي اجراي مراسم حج امسال است، و اين خط قرمز به چهار مورد قبلي اضافه ميشود .
اوحدي ادامه داد: لذا اميدواريم که شوراي عالي حج به زودي تشکيل جلسه بدهد و ان شاء الله تصميم نهايي را حتما اتخاذ خواهيم کرد.
وي درباره فرصت باقيمانده براي مشارکت زائران ايراني در حج امسال نيز گفت: ما خيلي فرصت نداريم. حداقل يک ماه.
اوحدي افزود: با وجود همۀ ظرفيتهاي بسيار خوبي که در سازمان حج و زيارت و بعثه مقام معظم رهبري و سرمايه سنگين کارگزاران زيارتي که داريم، ولي عقد قراردادهاي آشپزخانه، حمل و نقل، تدارکات، مسکن در داخل عربستان حداقل يک ماه وقت لازم دارد.
رئيس سازمان حج و زيارت گفت: ما داريم به آخر رجب مي رسيم. با فرض اينکه ويزا آماده باشد و ما رفته باشيم، يک ماه فرصت مي شود اول رمضان که در آن زمان تقريبا همه چيز در عربستان تعطيل است، و بر اساس روال همه سال بايد اول شوال ويزا مي شد. قراردادها بايد بسته شود و به گروه هاي قيمتي تبديل شود.
* عربستان درباره هيچ کدام از خطوط قرمزي که اعلام کرده ايم، اعلام نظر نکرده
اوحدي افزود: محدوده قرمز اجراي زمانبندي عمليات حج به اين معنا است که کار اجرايي ما را با چالش جدي مواجه خواهد کرد. ضمن اينکه عربستان درباره هيچ کدام از خطوط قرمزي که ما اعلام کرده ايم، اعلام نظر نکرده است، که اين امر بيانگر اين است که ارادۀ سياسي جدي نميخواهم بگويم براي پذيرش زائرين بلکه براي محروم کردن زائران از اين سفري که حق زائران مسلمان است، وجود دارد.
* مسؤوليت سنگين محروم کردن حجاج به عهده عربستان است
پذيرايي از زائران همه دنيا بر عهده دولت عربستان سعودي است باز تاکيد دارم آيه شريفه قران (ولله علي الناس حج البيت) حقي که خداوند براي زائران مستطيع قرار داده و اين حق رو هيچ کس نمي تواند از زائران مسلمان بگيرد و اگربخواهد بگيرد "صد عن سبيل الله" کرده و روايات و آيات زيادي داريم که سد راه زائران مستطيع مسلمانان بسيار سنگين است، و هرکس بخواهد سد راه مسلمانان شود قطعا بايد در مجامع بين المللي پاسخگو باشد.
* هفت هزار زائر، قرباني سوء مديريت مسؤولان سعودي
اوحدي به فاجعه منا و شهداي اين فاجعه تلخ و غمبار اشاره کرد و گفت: در اين فاجعه زائران واقعا مظلومانه شهيد شدند. بيش از هفت هزار زائر کشورهاي اسلامي مظلومانه در لباس احرام در روز عيد قربان، قرباني سوء تدبير و سوء مديريت و قصور غيرقابل گذشت مسؤولان سعودي شدند.
* نبود انسجام بين نهادهاي عربستان درخصوص حج سال 95
وي افزود: حدود سه چهار روز قبل از قطع رابطه سياسي، مجددا وزير حج عربستان نامه دومي را براي ما نوشت و خود آنها تقاضا کردند که جلسه به 19 اسفند ماه موکول شود، که ما قبل از اين تاريخ براي گرفتن ويزاي هشت نفر از اعضاي مذاکره کننده اقدام کرديم، و با مراجعه به کنسولگري عربستان در دبي، اعلام کردند که هنوز هماهنگي و انسجامي بين وزارت خارجه و وزارت حج عربستان شکل نگرفته است.
اوحدي ادامه داد: اين هم از اتفاقات بسيار جالب بود که بعد از مثلا دو ماه تاخير مگر چه بحثي مي خواست صورت بگيرد؛ اينکه خيلي طبيعي و ساده بود که اين انسجام و هماهنگي انجام مي شد لذا ويزا صادر نشد و بعد از حدود 35 روز، مجددا از وزارت حج عربستان تماس گرفتند و اعلام کردند که اين ملاقات در 26 فروردين ماه برگزار مي شود و فکر کنم هفتم رجب بود و ما وارد ماه رجب شده بوديم و حدود سه ماه و نيم تاخير در مذاکرات صورت گرفته بود و از هشت نفر از اعضاي هيئتي که وزير حج عربستان تاييد کرده و نامه رسمي زده بودند، به 5 نفر در کنسولگري دبي ويزا دادند.
اوحدي خاطرنشان کرد: اينها همه بيانگر اين است که يک عدم انسجامي بين نهادهاي عربستان درخصوص حج سال 95 مشاهده مي شود. بهرحال مذاکرات در روز 26 فروردين ماه انجام شد و به دليل عدم هماهنگي که در دستگاههاي عربستان شاهد بوديم، ما هم مطالبات خودمان را مطرح کرديم و ولي به همان دليل متاسفانه، طرف سعودي نتوانستند به يک تصميم گيري متقني در اين مذاکرات برسند.
* سؤال منطقي از مسؤولان حج عربستان
اوحدي تأکيد کرد: ما به وزير حج عربستان و معاون وزير کشور و نمايندگان وزارت خارجه عربستان که يک هيئت تقريبا 17 نفره بودند، اعلام کرديم که مردم ما و زائرين ما و همه دنيا اين سوال جدي را دارند که بعد از اين فاجعه تلخي که در منا روي داد، بالاخره چه تمهيداتي دولت و دست اندرکاران عربستان براي حج امسال دارند. اين يک سوال منطقي و بجايي است که حق مردم است. بيش از هفت هزار نفر –براساس آمار رسمي خود عربستان- شهداي اين فاجعه بودند. حتما بايد اين سوال طرح مي شد.
* اعلام 20 خط قرمز براي عربستان
اوحدي تصريح کرد: دست اندرکاران حج عربستان اشاره به تمهيداتي کردند که براي حج امسال قائل شده اند و به نظر ما و از نظر کارشناسي ما، کافي نبود. ما در جلسات کارشناسي که در ايران داشتيم، 20 پيشنهاد را مکتوب به زبان عربي تهيه کرده بوديم، ارايه کرديم و به آنها گفتم که اين خط قرمز ما است.
وي درباره اين خطوط قرمز گفت: اين 20 پيشنهاد کار کارشناسي که بعنوان خط قرمز کشور در آنجا مطرح کرديم، به عنوان مثال مثلا اعلام کرديم که سال گذشته شما تاکيد کرديد که مقرها و مراکز پزشکي کشورهاي اسلامي در مسير رمي جمرات و مسيرهاي پرتردد ايام تشريق نباشند و عربستان ادعا کرد که ما به اندازه کافي امکانات درماني داريم.
وي افزود: ما مشاهده کرديم به عنوان يک واقعيت، يکي از کوتاهي هاي جدي که در موضوع فاجعه منا اتفاق افتاد، دير رسيدن عوامل امدادي عربستان بود و از اين طرف نيز، ممنوع کرده بودند که عوامل امدادي ما نباشد. يا به عنوان مثال، اينها در دستور العمل ها آورده بودند که زائران از حمل بار و چمدان و ويلچر در مسيرهاي پرتردد خودداري کنند. صدها هزار نفر روز اول رمي جمرات در مسير رمي جمرات هستند. روز دوازدهم هم همين گونه است. باز زائران مي خواهند به محل اقامت خود برگردند و همه مي خواهند رمي جمرات را انجام بدهند. بردن بار و اسباب و وسايل و صندلي چرخدار و ويلچر خود مانعي براي حرکت و موجب سقوط زائران مي شود. اما ببيند عکس ها و شواهد هست اصلا (به اين دستورالعمل از طرف دست اندرکاران عربستان) توجهي نشد.
وي يکي ديگر از پيشنهادها را استفاده از نيروهاي باتجربه عنوان کرد و گفت: متاسفانه سال پيش، يک سري نيروهاي جواني را از حوزه پيشاهنگي دبيرستانهاي عربستان جمع کرده و به عنوان تامين امنيت يک کار عظيم و بزرگي مثل ايام تشريق آورده بودند. اينها ملاحظات جدي ما بود. البته خود آنها هم اذعان دارند که منظم ترين و با برنامه ترين زائر به حمد الله زائران جمهوري اسلامي ايران هستند؛ هم به لحاظ ادب اسلامي و هم به لحاظ اخلاق و هم نظم در رفتار.
وي افزود: لذا ما اين 20 مورد را به اينها (مسؤولان عربستان) اعلام کرديم و اعلام کرديم که اينها بايد در ضميمه هاي قرارداد قيد شود و آنها هم استقبال کردند. اين يکي از مسائل ما بود.
* صدور 46 هزار ويزا در کشور ثالث امکانپذير نيست
اوحدي تصريح کرد: نکته دوم در خطوط قرمز، بهرحال ما به اينها (مسؤولان سعودي) تاکيد کرديم که خودتان بارها گفته ايد که حج از روابط سياسي جدا است. حجاج مهمان خانه خدا هستند و اگر اعتقاد داريد که حج از رابطه سياسي جداست، بايد ويزا را در خود ايران بدهيد (زيرا) چيزي تغيير نکرده است. حق منطقي و حقوق شهروندي زائر ماست که ويزاي زائر در ايران ارائه شود. بعدهم، وزارت امور خارجه و دستگاههاي مختلف با ما هماهنگي دارند و سازمان حج و زيارت اعلام کرده که ما حاضر هستيم که همه گونه تمهيدات لازم را فراهم کنيم تا وزيران در ايران حتما صادر شود؛ به اين دليل که خود سعوديها هم اذعان داشتند که صدور 64 هزار ويزا در کشورش ثالث، نه امکان پذير است و با مشکلات و موانع جدي هم مواجه خواهد شد.
* اصرار طرف سعودي بر صدور ويزا در يک کشور ثالث
وي در پاسخ به اين سوال که آيا طرف سعودي همچنان بر صدور ويزاي زائران در يک کشور ثالث اصرار مي ورزند، گفت: کشور عربستان - به دليل اينکه خودشان اعتراف کردند که مشکلات جدي هست- اعلام کردند که وزارت خارجه اين کشور به جمع بندي نرسيده است.
اوحدي ادامه داد: ما دو روز حضور خود در عربستان را تمديد کرده و باقي مانديم. ظاهرا جلسه مهمي در رياض داشتند و به نظر مي رسد که شوراي عالي حج آنها بود. بعد از نماز عشاء در روز دوشنبه – بعد از گذشت دو روز تمديد حضور ما در عربستان- قائم مقام حج عربستان تماس تلفني گرفت و اعلام کرد که در اين جلسه نيز وزارت خارجه ما به نتيجه اي نرسيد. آنها به جمع بندي نرسيده اند، لذا در اين موضوع مُصر هم نيستند اما به جاي اين هم راهکاري ارايه نمي کنند. ما گفته ايم که هيچ راهکار ديگري را نمي پذيريم. (بايد) صدور ويزا در داخل ايران باشد و تمهيدات آن را هم فراهم مي کنيم.
وي افزود: موضوع سومي که ما با اينها (مسؤولان سعودي) به عنوان خط قرمز مطرح کرديم اين است که بهر حال، جزء حقوق همه زائران دنيا هست که وقتي به سفر حج مشرف مي شوند، از خدمات کنسولي استفاده کنند. بهرحال زائر ما ممکن است که گذرنامه اش گم شود. معدل سني زائرين در همه دنيا بالاي مثلا 58 سال است، خب زائر با بيماري طبيعي مواجه مي شود و بخواهد برگردد. در اين صورت، چه کسي مي خواهد اين تشريفات را انجام دهد؟ اگر گذرنامه اي گم شد، برگ عبور را چه کسي مي خواهد صادر کند؟ اگر زائري تصادف کرد، خدمات کنسولي و حقوقي زائر را چه کسي مي خواهد پشتيباني کند؟ اينها حق زائر هست.
وي افزود: واقعا تعجب مي کنم که ما خيلي شفاف حقوق طبيعي زائر را که همه ساله هم وجود داشته است و اينها هم تاکيد مي کنند که حج از روابط سياسي جدا است، اينها را مطرح کرديم و متاسفانه پاسخي نگرفتيم. به اعتقاد من، اين طرف سعودي است که امروز بدهکار است.
وي افزود: با توجه به اينکه، کشور عربستان اعلام کرد که سوئيس حافظ منافع آنها است. يک پروتکل بين المللي خيلي ساده است. خب شما کشور سوئيس را به عنوان حافظ منافع اعلام کرده ايد، همينجا بياييد و ما هم تمهيدات را فراهم مي کنيم. ما هر سال حدود 15 نفر در هر کنسولگري عربستان از سازمان حج و زيارت براي صدور ويزا داشتيم. در همان قالب کشور سوئيس که حافظ منافع شما هست، ما عوامل اجرايي را با هماهنگي وزارت خارجه اعزام مي کنيم و اينها بياند و خدمات کنسولي خود را ارايه کنند. اين مسئله اي که در همه دنيا عرف هست. در چنين شرايطي، زائر ما نبايد از خدمات محروم شود.
وي افزود: علي رغم مطالبي که مطرح شد، آنها در روز آخر يعني روز دوشنبه تماس گرفتند و اعلام کردند که در جلسه رياض هم به نتيجه نرسيده اند و ما هم به اندازه کافي در عربستان مانده بوديم و برگشتيم. خودشان اعلام کردند که ظرف دو يا سه روز اعلام مي کنند و ويزاي هيئت مجددا صادر مي شود تا آنها به يک جمع بندي در خصوص صدور ويزا و خدمات کنسولي و موضوع (تامين) امنيت که خط قرمز ما و حق طبيعي مردم ما است، برسند.
اوحدي خاطرنشان کرد: خب بعد از اينکه مذاکرات تمام شد، اين مذاکرات بايد تبديل به يک تفاهم نامه مي شد و تفاهم نامه را مي آورند و طبق روال همه ساله، صحبت هاي دوطرف و ملاحظات در «محضر الاتفاقيه» و «محضر الاجتماع» است ذکر مي شد.
* اعلام کردند که خطوط هوايي ايران بايد مجوز بگيرند!
اوحدي تأکيد کرد: از ديگر عجايب امسال در متن تفاهم نامه اين بود که به صورت يک رفت و به صورت يک، دو سه، فقط دستورالعمل هاي عربستان را نوشتند. نکته قابل تامل اين بود که نکته اي را در يکي از بندهاي اين قرارداد و در واقع توافقنامه نوشته بودند که خطوط هواپيمايي ايراني براي ورود به عربستان بايد مجوز بگيرند که اين هم از عجايب بود. ما باز به صورت مکتوب دو اعتراض به آنها کرديم: يک، اعلام کرديم که حتما بايد ملاحظات ما در قرارداد ذکر شود.
اوحدي ادامه داد: ما نيز ملاحظات خود را مطرح کرده ايم، مخصوصا در حوزه تامين امنيت زائر.
وي افزود: ما پروتکل ها و کنوانسيون ها و توافق نامه هاي متعددي را طي ساليان دور و گذشته با عربستان در حوزه صنعت هوا نوردي داشتيم، و هيچگاه با يک امضاي توافقنامه همه آنها را زير سوال نمي بريم. عزت، کرامت و حفظ حرمت زائر ايجاب مي کند که ازظرفيت هاي شرکت هاي هواپيمايي داخل کشور براي انتقال زائر استفاده شود. ميهماندار ما، غذاي ما، هواپيماي ما و پرچم جمهوري اسلامي ايران عزت ما است و به هيچ وجه ما حاضر نيستيم درباره اينها نه مذاکره کنيم و نه گذشت و عدول کنيم. خوب، پس از صحبت هاي مختلف، از ماپذيرفتند. باز نکته جالب اين است که ما روي سربرگ وزارت حج عربستان داريم که به ما اعلام کرده اند خطوط ايراني مانعي براي ورود به عربستان ندارد.
* فضاي سياسي بر مذاکرات حج حاکم بود
اوحدي خاطرنشان کرد: عليرغم آنکه در عربستان ادعا مي شود، همچنان سايه سنگين فضاي سياسي و مسائل سياسي بر مذاکرات طرف سعودي حاکم است، و اگر واقعا مي خواهند به نتيجه برسند، بايد اين مشکل را خودشان حل کنند.
* منتظر پاسخ عربستان هستيم
اوحدي گفت: اعتقاد ما اين است که الان طرف سعودي بايد پاسخگو باشد. ما شفاف مطالبمان را مطرح کرديم و منتظر پاسخ عربستان هستيم که بتوانند پاسخگوي ناهماهنگي که در مجموعه دستگاه خودشان هست باشند. شما شنيده ايد که هفته گذشته سخنگوي سازمان هواپيمايي کشوري عربستان صحبتي کرده بود که همه شرکتهاي ايراني بايد بيايند مجوز بگيرند و اين عليرغم موافقت وزارت حج عربستان کرده است و خودشان اين را به ما تحويل دادند که اين بيانگر همان ناهماهنگي هست که يا از اين توافق ما با اينها خبر نداشت و يا اينکه پيش از ملاقات ما چنين اظهاراتي را ايراد کرده اند و يا اينکه متاسفانه هماه عدم هماهنگي دستگاه عربستان سعودي است. توصيه ما به عربستان به صورت جدي اين است که از اين مسائل سياسي بايد عبور کنند و به آنچه ادعا مي کنند عمل کنند و واقعا زائران هيچ کشوري را براي حضور در اين ضيافت الهي محروم نکنند. خداوند اين حق را براي همه زائران دنيا قائل شده است.
* اعلام کردند ظرف 1 هفته مذاکرات بعدي انجام مي شود ولي 12 روز بدون پاسخ ماند
وي درخصوص اينکه آيا درباره دور بعدي مذاکرات نيز توافق شد يا خير گفت: آنها بايد پاسخگو باشند. آنها از ما خواستند که ظرف حداکثر يک هفته ويزا صادر مي شود و مجددا هيئت ايراني به عربستان مي ورود. تا به امروز، دوازده روز از برگشتن ما گذشته است، اما دولت عربستان پاسخگو نبوده است. اين رفتار متاسفانه، نشانه هايي از عدم اراده جدي براي پذيرش ميهمانان حرم امن الهي در حج نود و پنج دارد که اين هم واقعا مسؤوليت سنگيني است.
اوحدي درباره فضاي مذاکرات و نيز درباره اينکه آيا عربستان قصد دارد که به زائران ايراني اجازه رفتن به عربستان را ندهد، گفت: درباره سوال اول عرض کردم که فضاي مذاکرات به دليل قطع رابطه سياسي، فضاي سردي بود. چندين بار به طرف سعودي تاکيد کرديم که شما که ادعا مي کنيد و مي گويد اعتقاد داريد که حج از مسائل سياسي جداست و خانه خداوند در آن سرزمين بناشده است و اين بيانگر اين نيست که اراده براي پذيرش ميهمانان خانه خدا در دست آن کشور باشد. به هر حال بايد آن کشور و همه دولت ها وظيفه دارند که تسهيلات را براي سفر خانه خدا فراهم کنند. اين يک حق است و ما بر گرفتن اين حق اصرار داريم.
اوحدي خاطرنشان کرد: به نظر مي آيد که در مذاکرات آنها خيلي طفره مي رفتند و راهکار روشن و مشخصي نداشتند.
* عربستان به مسؤوليت خودش عمل نکرده است
اوحدي تأکيد کرد: امنيت زائر بايد حفظ شود و دولت عربستان مسؤول تامين امنيت زائران است. ما اعلام کرديم که تضمين تامين امنيت زائر در واقع لحاظ شدن اين بيست مورد پيشنهادهاي اجرايي، کارشناسي و علمي است که ما در واقع تحويل عربستان داديم. به نظر بنده تا اين لحظه عربستان تاخير داشته است. تا به اين لحظه به مسؤوليت هاي خودش عمل نکرده است. دست اندر کاران عربستان به مسؤوليت خود عمل نکرده اند و تا به اين لحظه نتوانسته اند موضوع ناهماهنگي بين دستگاه هاي خود را آن هم در ارتباط با موضوع با اهميت پذيرايي از ميهمانان خانه خدا نتواسته است حل کند.
اوحدي خاطرنشان کرد: به نظر مي رسد که اگر اين رفتار همچنان ادامه داشته باشد، من همان طور که در بعضي از مصاحبه هايم اعلام کرده ام، ما داريم وارد محدوده قرمز زمانبندي اجراي عمليات حج مي شويم. بعد از امضاي اين تفاهم نامه به بستن قراردادهاي تدارکات، قراردادهاي اجاره مسکن در مکه مکرمه، حمل و نقل هوايي، حمل و نقل زميني بايد اقدام مي کرديم. استنباط بنده اين است که کشور عربستان نه تنها در حوزه وزارت امور خارجه اش حتي در حوزه وزارت راه و ترابري و حمل و نقل شان به انسجامي نرسيده اند؛ يعني اداره حج عربستان هنوز نمي داند که بالاخره به آن سهميه اي را که در کميسيون هاي پروازهاي مشترک داشتد، چگونه بايد عمل کنند. آيا هواپيماي سعودي بايد (به ايران) بيايند؟ و آيا کشور ديگري را بايد بياورند که قطعا بايد با نظر ما باشد. ما اجازه نمي دهيم که هر خط هواپيمايي ديگري را بياورند. لذا اينها سوالاتي است که هنوز کشور عربستان، متاسفانه به يک جمع بندي جامعي نرسيده است.
* سرنوشت پرونده فاجعه منا
اوحدي درخصوص سرنوشت پرونده فاجعه منا گفت: ما بر پرداخت حق شرعي تاکيد کرديم و بارها نيز خواستيم تا فيلم هاي اين فاجعه را در اختيار ما قراردهند زيرا کميته حقيقت ياب هنوز هيچ اقدامي نداشته است، آنها اعلام کردند که در حال بررسي مساله هستند.
اوحدي افزود: در خصوص فاجعه منا، قصور و کوتاهي و سهل انگاري در امدادرساني، رفتار با شهدا همه را به دولت عربستان نسبت مي دهيم، همان زمان که عربستان بوديم بنده اعلام کردم 25 تريلي حامل اجساد که در هر کدام 200 شهيد که روي هم انباشته کرده بودند که قابل تصور نبود ، فضاي سردخانههاي عربستان، هنوز خاطرات تلخ و سخت و باورنکردني متاسفانه بر ذهن ما حک شده و داغ بسيار سنگيني بر قلبهاي ما بود. اين مساله حتما قابل گذشت نيست ، دستگاه ديپلماسي نيز اقدامات بسيار ارزنده اي و جلسات مفيدي داشته و به عنوان مسؤول مستقيم پيگري حقوقي پرونده فاجعه منا در حال پيگيري روند اجرايي آن است.
