مشکلات طرح ملی کشت پاییزه چغندر قند را برطرف کنیم
دولت مستقر فعلی بر پایه همین دیدگاه است كه برخی برنامههای ملی و مفید برای استفاده از همه امكانات ایرات را در دستور كار قرار داد. یكی از این طرحها در زیر بخش زراعت، تغییر زمان كشت برخی محصولات از جمله محصول چغندرقند از بهار به پاییز است كه به «كشت پاییزه» مشهور شده است و اكنون پس از مطالعات كارشناسی در دستور اجرا قرار دارد.
نتایج مطالعات نشان میدهد كشت پاییزه چغندرقند به دلیل اینكه 50 درصد آببری كمتری نسبت به كشت بهاره دارد و با عنایت به اینكه كمبود منابع آب یك مساله حیاتی برای ایران شده است، میتواند به درستی اجرا شود. تجربه و مطالعات همچنین نشان میدهد افزایش بهرهوری 1.5 برابری كشت پاییزه چغندرقند نسبت به كشت بهاره، تقویت خاك و غنیسازی اراضی كشاورزی برای افزایش راندمان پس از برداشت چغندر به ویژه محصول گندم از مزیتهای قابل اعتنای این طرح است.
واقعیت این است كه طبیعت چغندرقند گونهای است كه كشت گندم پس از كشت چغندر در اراضی زراعی را دستكم 2 تا 3 تن افزایش میداند كه عدد بسیار قابل توجهی است. علاوه بر این كشت پاییزه چغندر قند به كاهش واردات شكر منجر میشود و اشتغال در استانهای محروم و به ویژه استانهای مرزی را تقویت میكند. راهاندازی كارخانههای قند برای تبدیل چغندر تولیدی در استانهای خوزستان و ایلام و افزایش فعالیت كارخانههای موجود از مزیتهای طرح كشت پاییزه است و آن را در اندازه یك طرح ملی ارتقا میدهد.
مزیتهای برشمرده شده كه باید از قوه به فعل تبدیل شود اما در عمل متاسفانه با برخی تنگناها مواجه است كه عدم توجه به این مشكلات و پابرجا ماندن آنها میتواند انگیزههای كار و سرمایهگذاری را زایل كند. یكی از چالشهای بسیار سرنوشتساز و كاهشدهنده انگیزه سرمایهگذاری در احداث كارخانههای قند تداوم سیاست قیمتگذاری دستوری است كه هنوز شاهد آن هستیم. عقل و منطق اقتصادی میگوید، سرمایهگذاری در شرایط اعمال اراده یك گروه كوچك تحت هر عنوان بر سرمایهگذاری اثر منفی دارد. كدام سرمایهگذاری حاضر است میلیاردها تومان سرمایه خود را در تولید محصول به كار گیرد كه اختیار قیمتگذاری و تولید و توزیع ان را یك گروه كوچك بوروكرات دراختیار بگیرند.
تجربه چهار دهه اخیر نشان میدهد تا زمانی كه این سازوكار وجود دارد و تا زمانی كه مدیران سازمانها و نهادهای دولتی با استفاده از شرایط اضطرار قیمت شكر كارخانهها را دو تكه كرده و وعده میدهند اگر كارخانهها به قیمت توافقی شكر عرضه كنند دولت مابهالتفاوت میدهد، اما نمیدهد، انگیزه سرمایهگذاری وجود نخواهد داشت.
از طرف دیگر نوسان در سیاستهای كلان اقتصادی مثل سلیقهای شدن نرخ تعرفه واردات، نرخ ارز، نرخ سود بانكی، سیاستهای صنعتی و دستكاری ارادی در قیمت تمام شده كارخانهها وجود دارد، مشكل است فرد یا سازمانی را پیدا كرد كه بخواهد در صنعت قند سرمایهگذاری كند. سرمایهگذار باید مطمئن باشد دولتها برای مصلحت سیاسی روزمره و مقطعی ناگهان دستور صفر شدن نرخ تعرفه واردات شكر را نمیدهند و یا ناگهان نرخ ارز را برای واردات شكر تثبیت نمیكنند.
بنابر آنچه آمد، انجمن صنفی كارخانههای قند و شكر ضمن خرسندی از تحول كشت چغندر و استقبال از كشت پاییزه این محصول كه برخی كارخانهها اجرای آن را هم آغاز كردهاند خواستار توجه جدی سیاستگذاران محترم به چالشهای یادشده هستند. تردید نكنیم كه پابرجا ماندن چالشهای یادشده راه سرمایهگذاری در تولید شكر و احداث كارخانهها را همچنان مسدد و یا باریك نگه خواهد داشت. توافق كارشناسی و عمومی برای اجرای طرح ملی كشت پاییزه چغندرقند را ضرورت اجتنابناپذیر دانسته و با همدلی و همراهی آن را از روی كاغذ به میدان عمل بكشانیم.
