ظهور ترامپ و سندرز، پایان رویای آمریکایی
قرن ویژه آمریکایی ها
نخستین استدلال که گوردون خود آن را «قرن ویژه» می نامد، ناظر به نوآوری ها و اختراعات بی سابقه ای است که در خلال سالهای ۱۸۷۰ تا ۱۹۷۰ در زندگی و شیوه کار مردمان ایالات متحده آمریکا رخ داد. مهمترین نوآوری های این دوران، الکتریسیته و موتورهای احتراق داخلی بودند. همین دو نوآوری بودند که بعدتر به سیستم های گاز، آب سالم و حتی تلفن ختم شدند. این نوآوری های قرن ویژه حتی توانستند تغییراتی اساسی در کمیت و کیفیت غذایی که آمریکایی ها مصرف می کردند و آسایش خانه های آنها بر جای بگذارند. این دوران افزون بر اینها همان دورانی هم بود که تبلیغات عمومی از طریق پیدایش تصاویر متحرک، رادیو و تلویزیون ایجاد شدند. تصویری که گوردون از این دوران و تغییراتی که در آن ها رخ داده حکایت می کند، تصویری است از بزرگترین تغییرات سودمندی که تاکنون در تاریخ بشریت به وقوع پیوسته است.
به گزارش ساعت ۲۴، اما در کنار این سیر سریع تغییرات مادی، نرم افزارهای زندگی، یعنی همان باورهای، احساسات و روابط شخصی، در طی این دوران به شکلی باور نکردنی ثابت مانده اند. شاید به همین دلیل باشد که نمایشنامه های شکسپیر حتی امروز هم برای بینندگانشان پیام هایی دارند. نسل های متمادی از آمریکایی ها با این ایده زندگی کرده اند که شرایط مادی زندگی شان روز به روز بهبود پیدا خواهد کرد و در واقع آنها در شرایطی بهتر از شرایط پدر و مادرهایشان زندگی خواهند کرد. این انتظار به همراه دومین استدلال مهم گوردون در کتاب «ظهور و سقوط رشد آمریکایی»، پشت پرده سیاست آمریکا در سال ۲۰۱۶ را شکل می دهد.
این استدلال که گوردون آن را به همراه تصاویر و نمودارهای بسیاری طرح کرده است می گوید رشد اقتصادی در آمریکا از سال ۱۸۷۰ از یک الگوی واحد پیروی نکرده است. بزرگترین نوآوری های این دوران مابین سالهای ۱۸۷۰ و ۱۹۴۰ رخ نمودند. اختراعات بعدی در سالهای مابین ۱۹۴۰ تا ۱۹۷۰ هر چند بسیار ضروری بودند، نتوانستند تأثیری شگرف بر استانداردهای زندگی در ایالات متحده آمریکا بگذارند. آمارهای هم نشان می دهند بیشترین تأثیرات پیشرفت های تکنولوژیک بر رشد اقتصادی در ایالات متحده آمریکا مابین سالهای ۱۹۲۰ تا ۱۹۵۰ به وجود آمدند. از سال ۱۹۷۰ به این سو، بهبود زندگی روزمره در اثر پیشرفت های تکنولوژیک برای بسیاری از آمریکایی ها در عمل سیر نزولی به خود گرفت. تنها استثناء بین سالهای ۱۹۹۴ و ۲۰۰۴ رخ داد که تکنولوژی های دیجیتال یک اوج را تجربه کردند. از آن پس، باز هم همان روند عمومی که از سال ۱۹۷۰ آغازیدن گرفته بود تداوم پیدا کرد.
به گزارش ساعت ۲۴، افزون بر این ها، در دهه های اخیر، اقتصاد آمریکا شاهد عمیق تر شدن نابرابری ها بوده است. این نابرابری ها نتیجه توزیع نامناسب فرصت هایی هستند که به مدد رقابت های تکنولوژیک ایجاد شده اند اما فرصت ها را به دامن کسانی ریخته اند که یا خوش شانس تر بوده اند، یا آموزش دیده تر و یا خوش فکرتر. رکود اقتصادی و نابرابری همان نارضایتی سیاسی ای را پدید آورده اند که دونالد ترامپ و برنی سندرز، دو پوپولیست شورشی بر موج آن سوار شده اند.
اینجا پرسشی سر برون می آورد: اگر رکود اقتصادی و نابرابری عواملی بوده اند که موجب توقف استانداردهای زندگی آمریکایی ها در همان سالهای دهه ۷۰ میلادی شده اند، چرا آمریکایی ها حالا و پس از حدود نیم قرن، به دنبال راه حل می گردند؟ این پرسش به نظر می رسد که دست کم چهار پاسخ داشته باشد.
آمریکایی هایی که کارد به استخوانشان رسیده
گره هر دو مورد رکود و نابرابری اقتصادی، در طول این سالها در برهه هایی گشوده شده است: رکود به مدت یک دهه متوقف شده و با ورود گسترده زنان به بازار کار، خانواده ها اکنون دو فرد شاغل داشتند، هر چند درآمد مردان کاهشی را تجربه می کرد. در کنار این دو مورد، دو دهه پس از آغاز روند نزولی بهبود سطح زندگی در آمریکا، شرایط زندگی برای بسیاری از خانواده های آمریکایی سخت تر از قبل شد. پس از پایان جنگ سرد، گشایش ها در اقتصاد جهانی، به ویژه نقش آفرینی تازه چین موجب تشدید نابرابری ها در ایالات متحده آمریکا شد: دستمزدها کاهش پیدا کرده و بسیاری از مشاغل از دست رفت. بی جهت نیست که هم ترامپ و هم سندرز، به توافقنامه های تجاری ای که در طول ربع قرن گذشته منعقد شده حمله کرده اند.
به گزارش ساعت ۲۴، سومین استدلال گوردون که سه فصل پایانی از هجده فصل کتاب او را تشکیل می دهد، مبتنی بر این فرض است که نوآوری هایی که زندگی آمریکایی ها را در طول دوران «قرن ویژه» از این رو به آن رو کردند دیگر مجالی برای بروز ندارند. گوردون پیش بینی می کند رشد اقتصادی در ایالات متحده آمریکا همچنان نزولی بماند. او مقصران اصلی این مسأله را هم معرفی می کند: افزایش نابرابری، نواقص آموزش های ابتدایی و دانشگاهی، پیر شدن جمعیت کشور و افزایش بدهی های دولتی. نکته اینجاست که نه در گفتار و کردار ترامپ و نه در سیاست های اعلامی سندرز و نه در برنامه های هیچ کاندیدای دیگری نمی توان راهی برای بهبود این وضعیت جست و جو کرد. شاید باید تا سال ۲۰۲۰ و انتخابات آن سال صبر کنیم تا بتوانیم گفته های رابرت گوردون را بهتر درک کنیم.
محمد مهدی حاتمی-ساعت ۲۴
منبع: آمریکن اینترست
