عواملی که ترکیه را بیثبات کرده است
به طور خلاصه شاید بتوان ۴ دلیل اصلی برای بیثباتی در ترکیه برشمرد. نخستین دلیل جنگ در سوریه است. در سال ۲۰۱۱ که موج ناآرامیها سوریه را فرا گرفت، رجب طیب اردوغان که آن زمان نخست وزیر بود، خواستار کنارهگیری بشار اسد رئیس جمهور سوریه شد و حکومت وی را با نازیهای آلمان مقایسه کرد. اکنون بیش از ۵ سال است که جنگ داخلی خونین در سوریه زبانه میکشد و گروههای مسلح متعددی در این آشوب رشد کردهاند. ترکیه مرزی ۹۰۰ کیلومتری با سوریه دارد. آنکارا همواره در معرض این اتهام بوده است که به جنگجویان خارجی عضو گروههایی همچون داعش اجازه داده است که با گذر از این مرز وارد خاک سوریه شوند. از سوی دیگر، شمار زیادی از آوارگان سوری وارد ترکیه شدهاند و اکنون برآورد میشود بیش از ۲.۵ میلیون سوری در این کشور زندگی میکنند.
دومین عامل شورش کردهاست. نقش ترکیه در سوریه بر اثر نبرد دیرینه آن با کردهای که در شرق کشور و در مناطقی از سوریه، عراق و ایران زندگی میکنند، دشوار شده است. دولت ترکیه مدعی است جنگجویان کردی که با داعش میجنگند، شاخه حزب کردستان عراق پ ک ک هستند که از سالهای دهه ۱۹۷۰ برای کسب استقلال میجنگد. نگرانی ترکیه نسبت به نیروهای کردی که در سوریه میجنگند، باعث تقابل آن با کردهایی میشود که از حمایت آمریکا برخوردارند و نیز با حکومت اسد که از حمایت روسیه برخوردار است. رهبران کرد میگوید این امر عملا سبب میشود ترکیه در جناح داعش قرار بگیرد.
داعش عامل سوم است. در خلال پارسال، شمار فزایندهای از حملات در خاک ترکیه صورت گرفته است که صدها نفر کشته به جا گذاشته است. دولت برخی از این حملات را به کردها نسبت میدهد، اما مقامات این کشور معتقدند داعش نیز حملاتی انجام میدهد. مقامات ترکیه میگویند معتقدند حمله دیشب به فرودگاه آتاتورک نیز کار داعش بوده است. این حمله شبیه حمله به فرودگاه بروکسل در فروردین سال جاری بود که داعش مسئولیت آن را برعهده گرفت. با این حال، ناظران یادآوری میکنند در گذشته داعش مسئولیت حملات را در ترکیه بر عهده نگرفته است.
آخرین عامل ژئوپلیتیک است. حمله به فرودگاه آتاتورک فقط چند روز پس از آن رخ داد که ترکیه اعلام کرد روابط خود را با اسرائیل عادی میکند. روابط بین آنکارا و تل آویو از سال ۲۰۱۰ در پی حمله نیروهای نظامی اسرائیل به کشتی حامل کمکهای ترکیه به محاصرهشدگان در غزه و مرگ ۱۰ نفر از شهروندان آن قطع شده بود. اردوغان که ظاهرا به خاطر سیاست خود در سوریه با انزوا روبرو شده است، این هفته در نامهای به پوتین از ساقط کردن هواپیمای جنگی روسیه در مرز ترکیه و سوریه عذرخواهی کرد و کوشید روابط با مسکو را گرم کند.
در این حال، برخی مقامات آمریکایی معتقدند حمله سهشنبه شب ممکن است آغاز موج جدیدی از حملات تروریستی باشد. آنان از تابستان طولانی نگرانی صحبت میکنند. یک مقام ضدتروریسم آمریکایی گفت فقط دو گروه هستند که توانایی انجام چنین حملهای را دارند، یعنی پ ک ک و داعش، اما پ ک ک فقط دنبال اهداف مربوط به ترکیه است نه اهداف بینالمللی. به علاوه داعش به مراتب خونخوارتر از کردهاست.
