شرایط حساس دیپلماسی ایران در منطقه
البته نقد سنت رولت روسی در سیاست مدرن ، به معنای درگیر شدن با آنها و نفی هرگونه فرآیند همکاری متوازن و نه الزاما استراتژیک نیست،آنچنانکه نقطه مقابل آن نیز تفاهم ناادراکانه نخواهد بود. در واقع مساله اصلی،نه قرار گرفتن در منطقه سیاه و سفید کرملین سرخ و صورتی است بلکه بیشتر، یافتن حد متوسطی از تعادل متحملانه و دفع و جذب ارتجاعی در دو حوزه منافع ملی و امنیت راهبردی به مثابه جان مایه سیاست و دیپلماسی است.
نقطه ثقل دفاعی و مصونیتی اروپای پس از دوران تهدیدهای شرارت گونه استالین و آغازجنگ سرد، فارغ از جنبه های دفاعی پیمان ناتو،بیشتر برهمین مدار استوار بود. رویکردی میان«تعارض سرد همراه با تفاهم گرم». سیاستی قابل درک که سالها اروپا را باوجود تهدید های جبهه شرقی در امان نگاه داشت.
مقدمهای به نسبت طولانی اما ضروری در شناخت ماهیت سیاست و دیپلماسی روسیه بود که لازم است مطرح شود.جدای از آنچه که در ارتباط با اروپا مطرح است،اسلوب سیاست خارجی روسیه تابع همین الگویی است که کمتر دچار تحول مبنایی میشود .اما مکانیزم و تاکتیک های دورهای آن در نقاط مختلف جهان تغییر می کند. این الگوی مواج، کار با آنها را با آمیزهای از همکاری و تقابل محتاطانه همراه می کند. شاید سخت باشد، که هست اما مگر دیپلماسی، کاری جز این به عهده دارد؟
یکی از این سختی ها، سیاست راهبردی روسیه در خاورمیانه است. در واقع زمانی که در برابر سیاست خاورمیانهای روسیه قرار می گیریم،با شناختی که سابقه آن در دست است به اجبار باید شرایط را متفاوت تر، مورد توجه و ارزیابی قرار دهیم.در واقع این سوال به طور جدی مطرح است، آنچه در خاورمیانه مشاهده میشود در وهلهنخست، تا چه میزان برای کشورهای همراه،متحد یا مخالف آنها منعکس کننده یک سیاست اصولی و پایدار است. دوم،در تحلیل نهایی این سیاست تا چه میزان تحت تاثیر متغیرهای تاکتیکی و اصول راهبردی ثابت روس ها و رابطه معنادار آنها با غرب، به ویژه ایالات متحده قرار می گیرد؟ مساله اصلی نه ابهام در موضوع اول، که بیشتر نگرانی در موضوع دوم است. می تواند برداشتی بدبینانه تلقی شود،بنابراین به غایت جدی و واقعی است.
شاید بتوان در این زمینه نمونه های متعدد تاریخی را شناسایی و ارائه داد. اما در عینیترین و تازه ترین نمونه، مواضع مسکو در قبال بحران سوریه و تاثیر آن بر سایر تحولات خاورمیانه، بار دیگر برای همه طرف های درگیر(اعم از موافق و مخالف) این سوال را مطرح کرده که رویکرد نهایی مسکو در قبال منطقه خاورمیانه چیست؟سوالی بر گرفته از نگرانی های دارای پیشینه. از یک سو دیدگاه ها و خواستهای ائتلاف ضد آقای اسد را در مذاکرات هفته گذشته ژنو مورد توجه قرار می دهد، از سوی دیگر با ترکیه،اسراییل، عربستان و ایالات متحده بر سر نحوه جنگ در سوریه و به ویژه ایجاد مناطق امن در این کشور یا در این اواخر اعزام نیروهای آمریکایی به شمال سوریه ومنطقه رقه که تاکنون با آن مخالف بود به توافق می رسد(حداقل مخالفت نمی کند)و از سوی سوم از دیدگاه های تهران در موضوع سوریه و سرنوشت بشار اسد حمایت می کند.این در حالی است که مشخص نیست صورت توافق نهایی روسیه با ایالات متحده چیست که می تواند حدی فراتر از مناسبات با تهران و جبهه مقابل ائتلاف ضد اسد را در بر بگیرد . از جنبه تحلیلی ممکن است نتوانیم این ابهام ها را در حال حاضررفع و فضای بازی چندگانه آنها را مورد ارزیابی دقیق قرار دهیم، اما یک نکته قطعی است؛تحولات روسیه بسیار متفاوت از تحولات پنهان و شرایط برای دیپلماسی ایران بسیار حساس شده است.
قانون
