ایران همسایه شماست نه دشمن شما
دولت دوازدهم از چند هفته دیگر کارش را شروع می کند و باید دیپلماسی خود را سامان دهد. نگاه و برنامه دولت دوازدهم به ریاست حسن روحانی به دنی اچگونه است؟ متن زیر از برنامه دولت دوازدهم که از سوی یاران و همکاران روحانی درروزهای پیش از شروع رای گیری منتشر شد رفتار احتمالی دولت در سیاست خارجی است .
دولت دوازدهم تحت رهبری داهیانه رهبری معظم انقلاب اسلامی، شایستگی و توان آن را دارد که سیاست خارجی خود را در راستای ایران آینده و انقلاب و نظام تکامل یافته سوق دهد . در این رهگذر، اهداف و چشمانداز ترسیمشده در بندهای ذیل دنبال خواهد شد.
1- تأمین و تداوم دستاوردهای سیاست خارجی مستلزم آغاز دورانی تازه از «تنظیم سازنده روابط بینالملل، ارتقای جایگاه کشور و حضور مؤثر در منطقه و جهان» است و این مهم بهویژه در بعد منطقهای باید متکی بر مفاهیم «مسئولیتپذیری عقلانی، هشیاری عزتافزا و پیشگامی دلیرانه» پیگیری شود. جمهوری اسلامی ایران در راستای تحقق مسئولیتهای ناشی از رویکرد و «سیاست نوین دوران تکامل و فرهیختگی» خود، با تکیهبر آرمانهای انسانی و اسلامی انقلاب و در نظر گرفتن منافع ملی، بیش از هر زمان دیگر در برابر سرنوشت مشترک انسانی در منطقه و جهان احساس مسئولیت میکند و میخواهد پیشگام در جهت ارتقای جایگاه و شاخصهای منطقه و پیشتاز تلاش برای حلوفصل بحرانها و نزاعها در سطح منطقه باشد.چنین جایگاه و موقعیتی برآمده از ارزشهای انقلاب اسلامی و اصول مترقی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و متناسب با شأن و جایگاه والای مردم شریف ایران است.
2- انسجام و وحدت ملی، تحت رهنمودهای مقام معظم رهبری، در توفیق برجام متبلور شد و زمینهها و بسترهای فراهمشده برای ترویج ایران هراسی و منزوی کردن را ناکام و انقلاب و نظام را بهخوبی به مرحله رشد و تکامل بدرقه کرد. در این مرحله تازه که در آغاز راه پرفرازونشیب آن هستیم، باید شاهد ارتقای جایگاه و تصویر جهانی و منطقهای ایران و تأثیرگذاری مثبت و از سر مسئولیتپذیری و تعهد در رابطه با بهبود شرایط و ایجاد ثبات در منطقه باشیم. ازاینرو، ضمن پاسداشت دستاوردهای نظام و ایستادگی بر سر منافع ملی در برابر تهدیدها، هشیارانه به فرصتهای پیش رو توجه داریم و برای بهرهبرداری متناسب از آنها، سطح روابط با همسایگان و کشورهای منطقه و جهان را ارتقا دهیم و برای رشد جایگاه دیپلماتیک، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ایران تلاش مجدانه کنیم؛ و با تدوین برنامههای پیشنهادی فعالانه در جهت اعتمادسازی متقابل در منطقه، افزایش سطح همکاریهای اقتصادی، دستیابی به سازوکارهای همکاریهای راهبردی امنیتی منطقهای امنیتی، حلوفصل نزاعهای فرساینده و بهویژه تلاش برای ایجاد استقرار و امنیت در کشورهای همپیمان همچون سوریه و عراق حرکت خواهیم کرد.
3- یکی از مهمترین اهداف جمهوری اسلامی ایران در دوران گذار جهانی، جلوگیری از سلطه انحصاری یک کشور بر منابع قدرت و ثروت خلیجفارس و آسیای غربی است. این هدف عالی بینش عمیقی به ما نسبت به مخالفت با دخالت قدرتهای خارجی در این مناطق، ممانعت از گسترش تسلیحات هستهای و حمایت از تحقق ایده «منطقه عاری از تسلیحات هستهای» و همچنین برپایی رژیم کنترل تسلیحات متعارف میبخشد. در همین حال، جمهوری اسلامی ایران قصد ندارد تلاشی را بهمنظور چیرگی بر خلیجفارس و یا هر منطقه دیگری بکار ببندد.
4- دستگاه دیپلماسی ما موظف است که کشورهای منطقه را به پذیرش این عقیده هدایت کند که ایران اسلامی را نه بهمثابه یک دشمن بلکه یک همسایه همکار در ارتقای جایگاه منطقه بهرغم رقابتهای طبیعی بنگرند؛ همسایهای که در ایجاد امنیت و ثبات منطقه پیشگام است. از این دیدگاه، منافع ملی ما با به عهده گرفتن بیشازپیش مسئولیت و آشکارتر کردن نقش سازنده کشور، با اعتمادسازی در سطح کشورهای منطقه، کاهش نقش و دخالت قدرتهای فرا منطقهای، استقرار بیشتر ثبات و امنیت در منطقه و سرانجام برقراری شرایط مناسبتری برای همکاریهای اقتصادی منطقهای همراستا است. لازمه شکلگیری چنین شرایطی درک منطقهای این واقعیت است که سازندگی و آبادانی منطقهای با چنین پیوستگیهای مذهبی و تمدنی و منافع درهمتنیده اقتصادی-سیاسی، نیازمند آبادانی همه کشورهای منطقه است و با نگاه جزیرهای محقق نخواهد شد و از منازعه و تحریم و فضای تهدید و نگرانی در منطقه، تنها دلالان اسلحه و سوداگران اقتصادی بهره خواهند گرفت.
5- هیچگاه تا به این اندازه نیازمند تنشزدایی و همکاری متقابل نبود و کشورهای منطقه در تعیین مسیر و سرنوشت منطقه خویش مؤثر نبودهاند. این همان چیزی است که ما به آن «فرصت تاریخی» میگوییم. هرگز تا این اندازه همکاری سازنده، برابر و بر اساس احترام میان همه کشورهای خاورمیانه لازم و مؤثر نبوده است. ما این واقعیتها را میبینیم و تلاش خواهیم کرد تا به سایر کشورهای منطقه نیز ایده «همکاریهای منطقهای حول توسعه و تبادل فرهنگی، تجاری و امنیت مشترک» را استوار بر شانههای «منطقهای معتدل و متعادل» در چشمانداز قابلرؤیت ارائه دهیم.
6- جمهوری اسلامی ایران در چنین شرایطی در مقام لنگرگاه صلح و ثبات منطقه، با تکیه بر سرشت الگووار خود و تعمیم بازی با حاصل جمع مثبت به عرصههای نوین، میتواند راهی تازه برای برونرفت از بحرانها و نزاعها در منطقه، پیش روی ملتهای خسته از تنش و منازعه و جنگهای برادرکشی قرار دهد. فرایند اعتمادسازی جهانی که موجب انزوای جنگ افروزان و صهیونیستهای مخالف برجام در جهان غرب گردید اکنون میتواند به نیروی محرکه صلحسازی منطقهای تبدیل شود.
7- [مهوری اسلامی ایران مصلحت خود را در این میداند که فضای منطقه را از تنش و منازعه به آرامش و امنیت و صلح سوق دهد، و در این راستا دست دوستی صادقانه به همه کشورهای منطقه دراز میکند. {به فرموده مقام معظم رهبری}، نظام ما به مردم و ملت خود عشق میورزد و ازاینروست که سرمایه بزرگ اعتماد و دوست داشتن از سوی مردم و ملت را داراست. این موهبت الهی را قدر مینهیم و با اتکای به لطف خداوند و این سرمایه عظیم ایمانداریم که دشمن نمیتواند در عزم راسخ ما برای ایجاد منطقهای امن و باثبات خللی وارد کند. سیاست خارجی منطقهای ما بر تقویت ارتباطات با کشورهای منطقه همراه با جلب اعتماد متقابل، ایجاد پیوند و حضور فعالانه در اقتصاد منطقه، فعالسازی و تقویت مسیرها و کریدورهای ارتباطی متنوع با همسایگان، افزایش مبادلات تجاری و سرمایهگذاری مشترک و متقابل در منطقه تأکید دارد. این سیاست به افزایش توان تولیدی در داخل و تقویت زیرساختهای اقتصادی منجر شده و ایجاد یک منطقه امن و باثبات، در راستای تقویت بنیانهای اقتصاد مقاومتی کشور از طریق شبکهسازی و پیوند ناگسستنی با اقتصادهای پیرامونی را در سرلوحه خویش قرار میدهد.
8- جمهوری اسلامی ایران، سیاست خارجی خود را بهصورت بهینه به کار گیرد تا «راهبرد جامع ارتقای امنیت و اقتصاد منطقه» را با همکاری کشورهای منطقه و بهرهگیری از دیپلماسی رسمی و عمومی و فرهنگی طراحی و عملیاتی کند و از این راهبرد به شکوفایی اقتصاد رو به رشد و متکی به توانمندیهای داخلی یاری رساند. این برنامه، در خدمت دوران رو به آینده کشور ما و انقلاب و نظام بالغ و تکاملیافته است و این پاسخ به نیاز بزرگ این دروان انتقالی در منطقه را در قالب تعریف نقش «پیشگام برای ایجاد منطقه قویتر» ارائه میدهیم.
9- جمهوری اسلامی ایران، سازوکارها و ظرفیتهای متعددی دارد که با فعالسازی آنها میتواند کشورهای عمده و بسیار مؤثر منطقه را برای همکاری و مشارکت در طراحی و اجرای این برنامه تحول ساز که خیروبرکت همه منطقه را دربردارد، جذب کرده و مشارکت دهد.
10- با توجه به تحولات جهانی و آغاز شکلگیری جهان پساغربی و نیز تغییر موازنههای منطقهای بازخوانی و بازسازی دیپلماسی عمومی کشور با تکیهبر تداوم سیاست پیشگیری از ایرانهراسی، ارائه تصویر سازنده و مسئول نظام در برابر مسائل و بحرانهای منطقهای، تقویت جنبههای گفتمانی و ادبیات تولیدی برای ارتقای جایگاه الگویی جمهوری اسلامی ایران با همت مضاعف ادامه خواهد داشت.
11- تحقق اجماع و عملکرد هماهنگ در حوزه سیاست خارجی با تأکید بر لزوم هشیاری و دلیری همزمان در برابر تهدیدها و نیز فرصتهای پیش رو امری اجتنابناپذیر است که مستلزم ارتقای قدرت تشخیص و کارشناسی مبتنی بر تدوین راهحلهای جایگزین خواهد بود. دولت آتی باید قادر باشد، گامهای ناتمام و فعالیتهای بایسته برای بهرهبرداری حداکثری از فرصتهای تاریخی پیش رو و اجتناب از خطرات محتمل و ایستادگی بر منافع ملی و میهنی با هشیاری و اقتدار و کارآزمودگی محقق سازد.
