جدال ایران ستیزها در کاخ سفید
سارا معصومی در روزنامه اعتماد نوشت: اختلافهای داخلی در کاخ سفید به اوج خود رسیده است. هر روز یک خبر اخراج و به تبع آن انتصاب جدید در محل استقرار رییسجمهور ایالات متحده به گوش میرسد. اتفاقی که نشان از هرج و مرج در دولت امریکا ۷ ماه پس از حضور دونالد ترامپ در آن دارد.
div>اختلافهای داخلی در کاخ سفید به اوج خود رسیده است. هر روز یک خبر اخراج و به تبع آن انتصاب جدید در محل استقرار رییسجمهور ایالات متحده به گوش میرسد. اتفاقی که نشان از هرج و مرج در دولت امریکا ٧ ماه پس از حضور دونالد ترامپ در آن دارد.
به نظر میرسد که چهل و پنجمین رییسجمهور ایالات متحده همچنان روزهای حضور در دولت انتقالی را پشت سر میگذارد و هنوز مشخص نیست که چه کسانی قرار است برای ایستادن مداوم در کنار ترامپ تا سال ٢٠٢٠، در چپ و راست وی قرار بگیرند. در تازهترین خبرهای رسیده، طرفداران اندکی سختگیری با ایران با حامیان برخوردهای قهرآمیز با تهران در چهارسال آینده با هم در کاخ سفید درگیر شدهاند. براساس اخباری که سایتهای پولیتیکو و المانیتور منتشر کردهاند، جناح تندروهای مخالف ایران در چند روز گذشته با شکستهای جدی در کاخ سفید روبه رو شدهاند. برخی از مقامهایی که با استراتژیست معروف کاخ سفید، استیو بنون در ارتباط بودند از شورای امنیت ملی کنار گذاشته شدهاند.
در میان افرادی که در چند روز گذشته کنار گذاشته شدهاند نامهای ازرا کوهن واتنیک، مسوول ارشد اطلاعاتی شورای امنیت ملی به چشم میخورد که در تاریخ ٢ آگوست از کار برکنار شد. همچنین درک هروی نیز که مسوولیت امور خاورمیانه این شورا را بر عهده داشت، هفته گذشته مجبور به استعفا شد. در حالی که جان کلی از روز دوشنبه کار خود را با عنوان رییس جدید کارکنان کاخ سفید آغاز کرده است، به نظر میرسد که حضور وی، به مشاور امنیت ملی ترامپ، ژنرال مک مستر برای پیشبرد ایدههایش در کاخ سفید و اخراج کارکنان و چهرههای متفاوت قدرت عمل بیشتری داده است.
شکست طرح توخالی تغییر نظام در ایران
المانیتور در گزارشی در این باره مینویسد: به نظر میرسد که هدف از این اخراج و استخدامهای جدید، اتحاد و هماهنگی بخشیدن بیشتر به تصمیمگیرندگان در حوزه سیاست خارجی است. در ٧ ماه گذشته کاخ سفید از نوعی بینظمی و حرکتهای غیرقابل پیش بینی رنج میبرده است که هرچند بخشی از آن ریشه در شخصیت دونالد ترامپ دارد اما بخشی از آن نیز نتیجه نگاههای متفاوت به مقوله سیاست خارجی در کاخ سفید بوده است. هرچند که ژنرال مک مستر پس از آنکه اختیار شورای امنیت ملی را در ماه فوریه و با استعفای ژنرال فلین در دست گرفت و عملا بنون را در این شورا به هیچ کاره بدل کرد اما گفته میشود که بنون همچنان هم نقشی موازی را در مرکز تصمیمگیری کاخسفید بازی میکرد که یکی از ایدههای آن صحبت کردن از تغییر نظام در ایران بود.
گروهی که اطراف بنون را احاطه کردهاند، دایما در فکر پرورش ایدههایی برای بیثبات کردن ایران هستند و البته در گوشه ذهن خود هم این هشدار دونالد ترامپ را دارند که وی نمیخواهد امریکا را وارد یک جنگ بزرگ و در ابعاد وسیع دیگر بکند. المانیتور این اطلاعات را از طریق تحلیلگران امور نظامی که در جلسات کاخ سفید در چندماه گذشته حضور داشتهاند به دست آورده است. این منبع آگاه به المانیتور میگوید: چالش اینجا است که دولت ترامپ میخواهد مساله ایران و کره شمالی را در سال نخست حضور در قدرت حل و فصل کند و سال ٢٠١٨ را با در اختیار داشتن یک سرمایه در حوزه امنیت ملی آغاز کند. البته این مسائل برداشتهای ما از مکالمههایی است که با استیو بنون در این مدت داشتهایم. هیچکس در دولت ترامپ نیست که بتواند وی را به سمت یک جنگ سوق بدهد چراکه وی به هیچوجه خواهان تکرار تجربه عراق نیست. در مورد ایران، آنها (هواداران استیو بنون) مساله تغییر نظام را پیش کشیدند اما عملا هیچ گونه ایدهای برای انجام آن نداشتند.
نه از برنامه مدون خبری بود و نه اینکه میتوانستند حمله به این کشور و تبعات آن را پیش بینی کنند. تصور خام و اولیه آنها برای تغییر نظام در ایران این بود که میتوانند با فشارهای اقتصادی به اضافه ایجاد ناآرامی و نارضایتی در بخشهایی از محل سکونت اقلیتهای قومی در این کشور مانند بلوچستان کار خود را آغاز کنند. تصور عمومی آنها این بود که با تداوم این سیاستها میتوانند ایران را از داخل با چالش مواجه کنند.
اکنون به نظر میرسد که با کنار گذاشته شدن چهرههای وابسته به بنون در کاخ سفید توسط مک مستر، این ایدهها نیز به پایان خود نزدیک شدهاند. البته تنها مساله دخیل هم اخراج این چهرهها نیست بلکه دونالد ترامپ هم به صراحت اعلام کرده که تمایل ندارد امریکا را در یک جنگ تمامعیار دیگر در منطقه خاورمیانه گرفتار کند. در چنین شرایطی آرزوی تغییر نظام در ایران هم به جدیت و عزم جامعه جهانی برای تداوم توافق هستهای با ایران برخورد خواهد کرد و شاید در بهترین حالت هم بتوان طمع ایرانستیزی این افراد را در تهدیدهای لفظی رییسجمهور امریکا برای خروج از برجام دید. از سوی دیگر منابعی آگاه در دولت ترامپ به المانیتور گفتهاند که وزارت خارجه، پنتاگون و شورای امنیت ملی که به اتخاذ رویکردهای منطقیتر و قدمهای حساب شدهتر از سوی دولت امریکا اعتقاد دارند نیز تصور میکنند که با توجه به جابهجاییهای اخیر و همچنین مجموعه اتفاقاتی که در سطح داخلی و جهانی رخ داده است اکنون فرصت برای رخنمایی و قدرتنمایی آنها بیش از پیش فراهم شده است. یک مقام آگاه در این خصوص به المانیتور میگوید: مک مستر مشکلات بسیار زیادی را حل و فصل کرد اما ترامپ همچنان همان ترامپ است. او همچنان هم به سخنان استیو بنون و داماد خود کوشنر بسیار توجه میکند.
دونالد ترامپ همچنان مصمم است که سیاستهای ایرانی ایالات متحده نباید تحت تاثیر تمایلها برای حفظ توافق هستهای با ایران قرار بگیرد. رکس تیلرسون، وزیر خارجه ایالات متحده نیز در نخستین نشست خبری خود با خبرنگاران در ٧ ماه گذشته به صراحت این مساله را اعلام کرد و تاکید داشت که برجام ابتدا و انتهای پرونده طویل رابطه پرچالش ایران و امریکا با هم نیست. به گفته رکس تیلرسون، دونالد ترامپ به صراحت نارضایتی خود از برجام را اعلام کرده است اما دولت وی همچنان در مورد سودمند بودن یا نبودن این توافق برای امریکا به کار کارشناسی ادامه خواهد داد.
خروج مخالفان برجام
علاوه بر المانیتور، سایت «واشنگتنفریبیکن» نیز گزارشی با همین سوژه فراهم کرده اما در آن ادعا کرده که اختلافهای دونالد ترامپ با مک مستر در حال افزایش است. به گزارش این سایت برخی از اخراجهایی که از سوی مک مستر صورت گرفته بدون اطلاع رییسجمهور امریکا بوده است. این سایت ادعا کرده است چهرههایی که مک مستر در حال اخراج آنها از کاخ سفید است در پروندههای بسیار کلیدی مانند راهبردهای نظامی امریکا در سوریه، ماندن در برجام یا خروج از آن آشتیجویی با کوبا و توافق جوی پاریس با وی اختلاف دارند.
تاکنون به غیر از کوهن واتنیک؛ ریچ هیگینز، از کارکنان دفتر برنامهریزی راهبردی شورای امنیت ملی امریکا ماه گذشته در حالی اخراج شده که ترامپ تا بعد از زمان اخراج او از آن مطلع نشد. درک هلوی نیز جزو سرسختترین منتقدان توافق هستهای ایران و گروه ١+٥ بود. «کوهن واتنیک» و «هروی» و برخی از دیگر نفرات از خروج دولت ترامپ از توافق هستهای با ایران حمایت کرده و مدعی شده بودند که برنامههای موشکی ایران ناقض توافق هستهای است. این در حالی است که به ادعای واشنگتنفریبیکن، مکمستر و رکس تیلرسون و برخی از بازماندگان دولت اوباما در وزارت خارجه امریکا سرسختانه از ماندن در این توافق حمایت میکنند.
ادامه دوئل نفسگیر در مرحله حذفی
سایت خبری- تحلیلی پالیتیکو نیز از منظر دیگری به این روزهای مک مستر در کاخ سفید نگاه کرده است. این سایت در گزارش خود به تاثیر حضور جان کلی در کاخ سفید بر افزایش قدرت مک مستر پرداخته و نوشته است: مک مستر که دوئل سختی را با سایر چهرهها و مقامهای حاضر در کاخ سفید برای به کرسی نشاندن حرفها و سیاستهای خود آغاز کرده است بیش از هر فرد دیگری از حضور جان کلی به عنوان رییس کارکنان کاخ سفید بهرهمند خواهد شد. کلی در نخستین دیدار خود با مک مستر به صراحت به وی اعلام کرده که خواهان باقی ماندن او در پست مشاور امنیت ملی است و البته به او این اختیار عمل را داده که هر تغییر و جابهجایی را که مناسب میداند، انجام دهد. گامهایی که مک مستر پس از این دیدار برداشت و یکی از آنها اخراج کوهن واتنیک بود از همان چراغ سبزی ریشه میگیرد که از جان کلی دریافت کرد. کوهن واتنیک بهشدت به جارد کوشنر داماد ترامپ نزدیک بود و از جمله کسانی بود که توسط مایکل فلین به کار گرفته شده بود.
البته برخی از مقامهای کاخ سفید تلاش میکنند ارتباطی میان حضور جان کلی در کاخ سفید و اخراج کوهن واتنیک ایجاد نکنند و تنها به گفتن این جمله بسنده میکنند که سابقه اختلافهای مک مستر و واتنیک قدیمی بوده است. مک مستر که به ژنرال سه ستاره شهرت دارد در ماه فوریه به عنوان جانشین مایکل فلین انتخاب شد و گفته میشود که یکی از جنجالیترین چهرههای حاضر در بال غربی کاخ سفید است.
شایعات در مورد رابطه وی و ترامپ بسیار زیاد است و برخی میگویند که مشاور امنیت ملی و رییسجمهور رابطه بسیار پرتنشی را تجربه میکنند و ترامپ به این فکر میکند که برای دور شدن از وی او را به ماموریتی فرامرزی مثلا به افغانستان اعزام کند. در طول چندهفته گذشته مک مستر نظارت ویژهای را بر رفتار چهرههای فعال در کاخ سفید آغاز کرده و مانع از انتشار هر خبری شده است که تصور میکند توسط دشمنان یا رقبای وی در داخل کاخ سفید برای تیرخلاص زدن به اعتبار وی انجام میشود.
به نظر میرسد که در نهایت در چندهفته آتی یکی از این دو نفر یعنی ژنرال مک مستر یا استیو بنون باید به عنوان برنده نهایی در کاخ سفید باقی بمانند. در اواسط جولای بود که اختلاف این دو نفر به رسانهها نیز درز پیدا کرد و در یک جلسه باز در مورد افغانستان کار هر دو به مجادله علنی و جر و بحث کشیده شد. مک مستر در زمره کسانی است که خواهان حضور بیشتر امریکا در افغانستان است و در آن سوی میدان بنون اعتقاد دارد که امریکا باید از افغانستان خارج شود. مجادله میان این دو نفر در جلسه فوق به اندازهای آتشین و خارج از کنترل میشود که جیمز متیس، وزیر دفاع برای پایان دادن به قائله وارد میدان میشود.
با وجود اینکه کوشنر و مک مستر رابطه نهچندان حسنهای با هم دارند اما برخی از منابع در کاخ سفید میگویند که در چند روز اخیر استثنائاً کوشنر با وی از در صلح وارد شده است. پولیتیکو در بخشهای دیگری از گزارش خود مینویسد: اختلافهای بنون و مک مستر قدیمی است و مک مستر اعتقاد دارد که بنون در پشت پرده درز اخبار منفی در مورد وی است.
در حالی که اخبار در مورد باقی ماندن یا نماندن ژنرال سه ستاره در کاخ سفید ضد و نقیض است اما برخی چهرههای حاضر در کاخ سفید میگویند این ژنرال که در رشته تاریخ امریکا مدرک دکترا هم دارد فعلا در مسند خود به عنوان مشاور امنیت ملی باقی میماند. وی در چند هفته اخیر نوعی هماهنگی و اتحاد با رکس تیلرسون و جیمز متیس را رقم زده است تا مانع از تاثیرپذیری تصمیمگیریهای ترامپ از نظرات چهرههایی مانند استیو بنون یا استفان میلر شود.
گزارشهایی که رسانههای امریکایی مانند نیویورک تایمز منتشر کردهاند نیز نشان از این دارد که در جریان روزهای منتهی به ١٨ جولای که زمان صدور دومین نامه اعلام پایبندی ایران به توافق هستهای بود نیز درگیری داخل کاخ سفید به راه افتاده بود که در یک سوی آن ژنرال مک مستر و تیلرسون و متیس قرار داشتند که خواهان باقی ماندن امریکا در برجام بودند و در سوی دیگر آن چهرههای تندروهایی مانند استیو بنون که از ترامپ میخواستند نامه به کنگره مبنی بر تایید پایبندی ایران را ارسال نکند.
مک مستر در چندماه گذشته موفقیتهای بسیاری را به نام خود سند زده است. وی با توضیحات خود مانع از این شد که ترامپ از لفظ اسلام رادیکال استفاده کند. لفظی که باراک اوباما همواره از به کار بردن آن پرهیز داشت اما مایکل فلین بر لزوم به کارگیری آن تاکید داشت. وی همچنین به دونالد ترامپ توصیه کرد که به صراحت از تقویت ماده ٥ توافقنامه ناتو صحبت کند.بندی که بر تعهد امریکا بر حمایت از متحدان اروپاییاش تاکید دارد.
اما شکستهای مک مستر نیز در این مدت کم نبودهاند. وی از جریان دیدار دونالد ترامپ با ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه در حاشیه نشستهای گروه ٢٠ در هامبورگ آلمان کنار زده شد و همچنین نتوانست ترامپ را متقاعد به ارسال نیروهای بیشتر به افغانستان کند. وی همچنین نتوانسته است ترامپ را به این قطعیت برساند که باید به توافق هستهای با ایران پایبند مانده و به موش و گربه بازی با آن پایان دهد.
منبع:روزنامه اعتماد
