راه بسته فرابورس

ساعت 24- سینا ایرانپور انارکی- افزایش تعداد شرکت ها، رشد میزان سرمایه و بهبود حجم معاملات در بازارهای بورس و فرابورس شاخص هایی برای کسب اعتبار بیشتر بازار سرمایه نزد افکار عمومی و ارتقا جایگاه آنها است. اکنون کمتر از 400 شرکت در بازار سرمایه ایران فعال هستند که این تعداد شرکت در مقایسه با آمار شرکت های فعال صنعتی و خدماتی کشور بسیار ناچیز است. در تمام دنیا به طور معمول شرکت ها پس از یک دوره سه تا چهار ساله اقدام به عرضه سهام خود در بورس می کنند تا از مزایای تامین مالی، جذب سرمایه، بهبود برند جایگاه خود را توسعه بخشند اما در ایران شرکت های خصوصی بیشتر تمایل به مدیر مالکی دارند و از عرضه سهام خود حتی با بیش از یک و حتی دو دهه پرهیز می کنند. عدم عرضه سهام شرکت های ایرانی در بازار سرمایه موجب تمرکز ثروت و توزیع ناعادلانه آن در اقشار مختلف جامعه از یک سو و از سوی دیگر چالش تامین مالی برای آن ها از سوی دیگر شده است. کارشناسان از موانع مختلفی برای ورود شرکت ها به بورس و بویژه فرابورس نام می برند آن طور که بررسی ها نشان می دهد بخش خصوصی تمایلی به ورود به فرابورس ندارد.

div align="justify">شرکت فرابورس ایران برای ورود شرکت ها به این مجموعه و عرضه سهام مزایایی را در نظر گرفته است که البته آن طور که مطالعه این مزایا نشان می دهد این مزایا برای ترغیب شرکت ها کافی نیست. مزایایی چون تامين مالي آسان و ارزان(علاوه بر فروش سهام و افزایش سرمایه، راهکارهایی از قبیل انتشار اوراق مشارکت، انتشارگواهی سپرده سرمایه گذاری خاص و... برای شرکتهای پذیرفته شده در فرابورس پیش بینی شده است)، افزایش نقد شوندگی سهام، بهره مندي از معافيت مالياتي شرکتهاي پذيرفته شده در فرابورس(علاوه بر اينکه بین ۵ تا ۱۰ درصد از ماليات بر در آمد اين شرکتها مشمول تخفيف می شود؛ ماليات نقل وانتقال سهام اين شرکتها همانند بورس، نیم درصد خواهد بود)، نقل و انتقال سهام به صورت آسان و کم هزينه، شفافيت و اعتبار قيمت سهام بواسطه مبادله در فرابورس، اطلاع رساني هماهنگ و عادلانه به سرمايه گذاران بالفعل و بالقوه، بهره گيري از امکان وثيقه گذاري سهام و اخذ ساده تر تسهيلات بانکي، معرفي شرکت و محصولات به طيف وسيعي از اقشار جامعه و افزايش اعتبار شرکت، صدور اوراق مشارکت و گواهی سپرده بخشی از مزایای شرکت ها برای عرضه سهام در فرابورس ایران است.
معافیت مالیاتی ناچیز است
یکی از مهمترین عوامل ترغیب کننده برای حضور شرکت ها در فرابورس و بورس معافیت مالیاتی است. شاهین چراغی، نائب رییس کانون کارگزاران اظهار داشت: معافیت مالیاتی موجود برای ترغیب شرکت ها بسیار ناچیز است. این فعال بازار سرمایه ادامه داد: شرکت های خصوصی با حضور بیشتر در فرابورس می توانند تحولی بزرگ را در مجموعه سازمان بورس بنیان نهند اما عوامل ترغیب کننده واقعا ضعیف است. رییس هیات مدیره کارگزاری مهرآفرین پیشنهاد داد: در سه سال نخست باید شرکت ها از معافیت مالیاتی کامل برخوردار شوند و یا حداقل ۱۵ درصد معافیت مالیاتی دریافت کنند. وی تاکید کرد: در کشوری که اوراق مشارکت معافیت مالیاتی دارد و یا سپرده های بانکی از معافیت مالیاتی برخوردار هستند اینکه برای شرکت های فعال که در اشتغالزایی و تولید سهم دارند معافیت در نظر گرفته نمی شود از انگیزه آنها برای توسعه و شفافیت مالی خواهد کاست.
فرآیند حسابرسی شرکت ها قبل از پذیرش
اما فرآیند پذیرش در فرابورس نیز دشواری هایی دارد که باید بیشتر مورد بررسی قرار گیرد. سید مهدی علم الهدی، معاون توسعه بازار و مسوول پذیرش شرکت فرابورس ایران پیش از این گفته بود: در بیشتر کشورها بیش از یک بورس فعال بوده و دلیل اصلی آن هم پرهیز از انحصار است. وی ادامه داد: در ایران نیز پس از تاسیس فرابورس در سال ۸۸ بورس نیز تحرک بیشتری یافت. اکنون چهار بورس تحت عنوان های بورس کالا، انرژی، فرابورس و اوراق بهادار در ایران فعالیت دارند و دامنه بورس مدام در حال توسعه است. علم الهدی با اشاره به اینکه فرابورس شامل پنج بازار می شود، شرایط عرضه سهام شرکت ها در این ۵ بازار را این گونه برشمرد: بازار اول با حداقل ۱۰ میلیارد ریال سرمایه و دو سال فعالیت و سودده بودن، بازار دوم با حداقل پنج میلیارد ریال، یکسال فعالیت، بازار پایه که مشمولان بند(ب) ماده ۹۹، زیانده و قبل از بهره برداری، بازار سوم با عرضه سهام شرکت های سهامی به صورت یک جا و پذیره نویسی و آخرین بازار نیز بازار ابزارهای نوین شامل اوراق مشارکت، اوراق صکوک، گواهی سرمایه گذاری و سایر ابزارهای مالی است. این مدیر فرابورسی اظهار داشت: اگر شرکتی بخواهد سهام خود را عرضه کند نیاز به نظارت دارد و این کار به وسیله سازمان بورس اوراق بهادار و از مجاری رسمی انجام می شود. علم الهدی گفت: بازارهای پایه را به شرکت هایی که شرایط پذیرش ندارند پیشنهاد می کنیم و در مورد بازارهای اول و دوم فرابورس نیز با توجه به وضعیت مالی شرکت هیات پذیرش سازمان تصمیم گیری می کند. وی یکی از خطوط قرمز را برای پذیرش عدم شفافیت مالی برشمرد و گفت: شرکت ها قبل از پذیرش مورد حسابرسی قرار می گیرند و همچنین ریسک های مختلف همانند تداوم فعالیت شرکت مورد بررسی قرار می گیرند و پس از آن در صورت تایید در هیات به مدت شش ماه نام شرکت در تابلو فرابورس درج می شود و بعد از طی این مدت با عرضه حداقل ۱۰ درصد سهام به بازار معاملات سهام آغاز می شود. این کارشناس، شرکت ذوب آهن اصفهان را به عنوان یک شرکت زیانده و پذیرش شده در فرابورس مثال زد و گفت: این شرکت در زمان پذیرش ۱۵ تومان زیان داشت اما به دلیل چشم انداز خوب مورد معامله قرار گرفت و تاکنون هم سهام آن بازده خوبی در فرابورس داشته است.
اعلام مصونیت اقتصادی در برابر سازمان های نظارتی
بخش خصوصی با وجود مزایا و فرآیند آسانی که مدیران فرابورس به آن اعتقاد دارند شرایط را برای پذیرش دشوار توصیف و آن را عاملی مبنی بر دوری بخش خصوصی برای حضور در فرابورس می دانند. در این زمینه محمد گوهریان، مدیرعامل شرکت گز سکه که با تمایل خود اقدام به ورود به بورس کرده است، گفت: ترس از شفافيت و عدم اطمينان از آينده يكي از دلايل مهم عدم اقبال شركتهاي خصوصي واقعي است. وی ادامه داد: البته منظور ما آن معدود شركتهاي واقعي هستند كه با مزيتهاي رقابتي شكل گرفته اند. گوهریان افزود: اگر دولت مزاياي پيوستن شركت هاي بخش خصوصي را به درستي محاسبه كند و تلاش و حمايت بيشتر و موثرتري از اين فرايند داشته باشد بدون تردید بخش خصوصی هم استقبال بیشتری می کند. این فعال اقتصادی تشریح کرد: نبايد شركتي كه با پيوستن به بورس سنتي شكني مي كند و با هزاران بيم و اميد قدم به راه دشوار شفافيت مي گذارد و ارزشهاي برند خود را به اشتراك مي گذارد نگران پرونده هاي متمم مالياتي و بيمه و غيره باشد. اعلام مصونيت اقتصادي در برابر سازمان هاي نظارتي نسبت به عملكرد قبل از شفافيت و تغيير نگرش عمومي و دولتي ها به اين دسته از شركتها می تواند فرآیند پذیرش را تسهیل کند. مدیران دولتی و مردم عادی باید آگاه باشند بسیاری از شرکت های خصوصی با خود ثروت، توسعه ، رفاه و اشتغال به همراه آورده اند و با دیدگاه سرمایه داری منفور فاصله زیادی دارند و این تغییر نگرش می تواند در ترغيب صاحبان برند به پيوستن به بازار رسمي سرمايه كشور مؤثر باشد.
شرکت های کوچک انتظار امنیت دارند
در موضوع پذیرش شرکت ها در فرابورس و حتی بورس، حسابرسی بخش بسیار مهم و دشواری است. بیشتر شرکت ها نیز در ایران به دلیل ضعف در سیستم مدیریت مالی و عدم شفافیت در این مرحله با مشکل مواجه می شوند. عباس هوشی حسابرس رسمی و عضو هیات علمی دانشگاه در این باره گفت: در موضوع شفافیت مالی به هیچ وجه نباید کوتاه آمد زیرا سهام شرکت پس از عرضه در بورس یا فرابورس مورد معامله افرادی قرار می گیرد که تنها راه شناختشان از شرکت ها اسناد مالی است و کوتاهی در این بخش می تواند زمینه زیان سهامداران جز را فرآهم آورد. این کارشناس خبره ادامه داد: یکی از چالش های ما در بورس و فرابورس این است که بخش عمده سهام در اختیار دولت و یا افراد و سازمان خاصی قرار می گیرد و معمولا در فراز و فرود های بورس این سهامداران جز هستند که زیان می بینند. هوشی به عملکرد بورس های جهان اشاره کرد و گفت: در بورس های جهان حجم بیشتر سهام در بورس عرضه می شود و رانت زیادی بر بازار حاکم نیست و از این رو سهامدارن جز، از امنیت بیشتری برخوردار هستند. وی درباره ورود شرکت های خصوصی به فرابورس ایران گفت: اگر چه موضوع شفافیت مالی برای این نوع شرکت ها بسیار اهمیت دارد و نباید در این زمینه کوتاه آمد اما از سوی دیگر مدیران دولتی باید آگاه باشند شرکت های کوچک در بورس و فرابورس انتظار امنیت دارند و دولت موظف است برای ترغیب حضور آنها در فرابورس امنیت مالی و اقتصادی فراهم کند و از شرایط عدم اطمینان بکاهد. هوشی تشریح کرد: در بورس های بین المللی مقام ناظر فقط کار نظارت را انجام می دهد در صورتی که در ایران هر کس نام ناظر بر آن می گذاریم علاقه به دخالت پیدا می کند و دخالت مقام ناظر می تواند چالش هایی را برای سرمایه گذران و فعالان بورس ایجاد کند و شرایط عدم اطمینان بوجود آورد.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: