آیا اوپک به پایان راه رسیده؟
ساعت24- جنگ پنهان نفتی که از مدت ها پیش بین تولید کنندگان نفت اوپک و تولید کنندگان نفت شیل و سوخت های جایگزین آغاز شده بود از پایان اجلاس دوهفته پیش اوپک علنی شد.
امروز شاهد زور آزمایی اوپک به عنوان یک سازمان متشکل از تولید کنندگان نفت خام که حدود 40 درصد نفت مورد نیاز جهان را تامین می کند و سال ها با کاهش یا افزایش تولید، قیمت نفت را کنترل می کرد با تولید کنندگان نفت از منابع جدید هستیم.
این جنگ از هنگام تحریم بزرگ نفتی اعراب علیه غرب در سال 1967 آغاز شد و کشورهای مصرف کننده غربی با سیاست هایی که از آن زمان اجرا کردند این تنش را به نحوی مدیریت کردند که امروز شرایط به نفع آنان تغییر کرده است.
در هر حال با گذشت چند هفته از تصمیم اوپک برای ادامه تولید نفت خام در حد 30 میلیون بشکه در روز که با هدف کاهش قیمت نفت خام و توقف تولید نفت شیل و تولید نفت از مخازن غیر اقتصادی انجام شد هنوز هیچ نشانه ای از اثر کردنش نیست.
علی النعیمی وزیرنفت عربستان بدون شک در اجلاس اخیر اوپک استدلال های قوی و قابل قبولی ارائه کرد که دیگر اعضاء این سازمان بدون مخالف از سالن کنفرانس خارج شدند. اما با گذشت زمان شرایط در برای برخی از کشورهای عضو دشوار شده است.
البته تصمیم اوپک در کاهش قیمت نفت موثر بود و برخلاف اهداف اعضای این سازمان اما تولید نفت شیل کاهش یافت بلکه افزایش یافته و در میان تولید کنندگان که عمده آنان آمریکایی هستند نشانه ای از تمایل به توقف تولید نیست.
به اعتقاد برخی کارشناسان ادامه این شرایط در کشورهای فقیر تر اوپک ممکن نیست و کاهش درآمدهای ارزی آنان را تحت فشار گذاشته و ائتلاف شکننده میان اعضای اوپک که تحت شرایط بحرانی جاری شکل گرفته بود روبه افول است.
نشانه های افول از مواضع دو مقام بلند پایه ونزوئلا و عربستان ظاهر شد که هریک از ضرورت و عدم ضرورت دخالت اوپک در بازار سخن گفته اند.
وزیر نفت عربستان سعودی که برای شرکت در اجلاس تغییرات آب و هوایی به پرو سفر کرده بود در حاشیه این اجلاس برواضع قبلی خود پیش از اجلاس اوپک تاکید کرد و بار دیگر گفت که کشورش برای حمایت از قیمت نفت تولید را کاهش نمی دهد.
به گزارش رویتر وی تاکید کرد که نیازی به دخالت در بازار نیست و باید بازار را رها کرد تا بدون دخالت ما متعادل شود.
در همین حال وزیر خارجه ونزوئلا نیز که در غیاب وزیر نفت این کشور وظایف اورا انجام می دهد مواضع نعیمی را رد کرد و خواستار دخالت اوپک در بازار شد.
رافائل رامیرز نیز در حاشیه اجلاس پرو بر نقش سنتی اوپک برای کنترل قیمت در بازار تاکید کرد و خواهان کاهش تولید نفت اعضای این سازمان شد.
رامیرز علاوه براین چند گام پیشتر نیز رفت و خواهان اجلاس فوق العاده اوپک شد اما با توجه به اینکه هرگونه تصمیم گیری در اوپک به اجماع کامل همه اعضای این سازمان وابسته است به نظر نمی رسد که اظهارات وزیرخارجه ونزوئلا راه به جایی ببرد بخصوص که دیگر اعضای این سازمان هیچ واکنشی نشان نداده اند و ریاست این سازمان نیز که برعهده نیجریه است اعضا را برای برگزاری چنین نشستی با هدف پاسخگویی به سقوط قیمت ها، فرا نخوانده است.
هرچند که طرفداران دو دیدگاه در اوپک هنوز به چالش عمیقی وارد نشده اند اما به نظر می رسد که اعضای این سازمان به دلیل شرایط جاری توان تغییر شرایط را ندارند و به همین دلیل در این زمینه واکنش آشکاری نشان نمی دهند.
در حال حاضر اگر اوپک دخالت کند و قیمت افزایش یابد کشورهای غیر عضو سود می برند و تولید خودرا با سود بیشتر ادامه می دهند و اگر کاهش یابد نیز همین شرایط ادامه خواهد یافت. هرگونه تغییر در واقع تنها درآمد کشورهای تولید کننده نفت خام عضو اوپک را کاهش خواهد داد. یعنی اگر قیمت کاهش یابد درآمد کشورهای اوپک کاهش می یابد و اگر افزایش یابد تفاضای خرید نفت اعضای اوپک کاهش می یابد. به این ترتیب هر تصمیم اعضای اوپک اگر موثر باشد سودی برایشان ندارد.
سازمان کشورهای صادر کننده نفت با ساختار کنونی و وابستگی اغلب کشورهای عضو به درآمدهای نفتی و مصرف بالای انرژی در داخل کشورشان با یارانه های بالا از تاثیر گذاری در بازار نفت عاجزاند.
اگر این شرایط بحرانی به تصمیم برای نوسازی و بازنگری در ساختار این سازمان و سیاست های اقتصادی کشورهای عضو منجر شود نشانه خوبی است. در شرایط امروز کشورهای عضو اوپک فاقد توانایی لازم برای ایفای نقش موثر در بازار نفت هستند. این شرایط حد اقل تا ده سال آینده ادامه خواهد یافت.اگر در این مدت اعضای این سازمان به یک برنامه مشترک و درازمدت برای ایجاد ثبات در اقتصاد کشور های خویش همت بورزند و همه اعضاء آن را عملی کنند می توان امید وار بود که این سازمان در آینده نقش مثبت خودرا در بازار ادامه دهد در غیراینصورت به نظر می رسد که این سازمان با ساختار موجود به پایان راه رسیده است.
حال باید دید که این دوره از جنگ نفتی که کشورهای عضو اوپک یک طرف آن هستند به کجا ختم می شود.
این جنگ از هنگام تحریم بزرگ نفتی اعراب علیه غرب در سال 1967 آغاز شد و کشورهای مصرف کننده غربی با سیاست هایی که از آن زمان اجرا کردند این تنش را به نحوی مدیریت کردند که امروز شرایط به نفع آنان تغییر کرده است.
در هر حال با گذشت چند هفته از تصمیم اوپک برای ادامه تولید نفت خام در حد 30 میلیون بشکه در روز که با هدف کاهش قیمت نفت خام و توقف تولید نفت شیل و تولید نفت از مخازن غیر اقتصادی انجام شد هنوز هیچ نشانه ای از اثر کردنش نیست.
علی النعیمی وزیرنفت عربستان بدون شک در اجلاس اخیر اوپک استدلال های قوی و قابل قبولی ارائه کرد که دیگر اعضاء این سازمان بدون مخالف از سالن کنفرانس خارج شدند. اما با گذشت زمان شرایط در برای برخی از کشورهای عضو دشوار شده است.
البته تصمیم اوپک در کاهش قیمت نفت موثر بود و برخلاف اهداف اعضای این سازمان اما تولید نفت شیل کاهش یافت بلکه افزایش یافته و در میان تولید کنندگان که عمده آنان آمریکایی هستند نشانه ای از تمایل به توقف تولید نیست.
به اعتقاد برخی کارشناسان ادامه این شرایط در کشورهای فقیر تر اوپک ممکن نیست و کاهش درآمدهای ارزی آنان را تحت فشار گذاشته و ائتلاف شکننده میان اعضای اوپک که تحت شرایط بحرانی جاری شکل گرفته بود روبه افول است.
نشانه های افول از مواضع دو مقام بلند پایه ونزوئلا و عربستان ظاهر شد که هریک از ضرورت و عدم ضرورت دخالت اوپک در بازار سخن گفته اند.
وزیر نفت عربستان سعودی که برای شرکت در اجلاس تغییرات آب و هوایی به پرو سفر کرده بود در حاشیه این اجلاس برواضع قبلی خود پیش از اجلاس اوپک تاکید کرد و بار دیگر گفت که کشورش برای حمایت از قیمت نفت تولید را کاهش نمی دهد.
به گزارش رویتر وی تاکید کرد که نیازی به دخالت در بازار نیست و باید بازار را رها کرد تا بدون دخالت ما متعادل شود.
در همین حال وزیر خارجه ونزوئلا نیز که در غیاب وزیر نفت این کشور وظایف اورا انجام می دهد مواضع نعیمی را رد کرد و خواستار دخالت اوپک در بازار شد.
رافائل رامیرز نیز در حاشیه اجلاس پرو بر نقش سنتی اوپک برای کنترل قیمت در بازار تاکید کرد و خواهان کاهش تولید نفت اعضای این سازمان شد.
رامیرز علاوه براین چند گام پیشتر نیز رفت و خواهان اجلاس فوق العاده اوپک شد اما با توجه به اینکه هرگونه تصمیم گیری در اوپک به اجماع کامل همه اعضای این سازمان وابسته است به نظر نمی رسد که اظهارات وزیرخارجه ونزوئلا راه به جایی ببرد بخصوص که دیگر اعضای این سازمان هیچ واکنشی نشان نداده اند و ریاست این سازمان نیز که برعهده نیجریه است اعضا را برای برگزاری چنین نشستی با هدف پاسخگویی به سقوط قیمت ها، فرا نخوانده است.
هرچند که طرفداران دو دیدگاه در اوپک هنوز به چالش عمیقی وارد نشده اند اما به نظر می رسد که اعضای این سازمان به دلیل شرایط جاری توان تغییر شرایط را ندارند و به همین دلیل در این زمینه واکنش آشکاری نشان نمی دهند.
در حال حاضر اگر اوپک دخالت کند و قیمت افزایش یابد کشورهای غیر عضو سود می برند و تولید خودرا با سود بیشتر ادامه می دهند و اگر کاهش یابد نیز همین شرایط ادامه خواهد یافت. هرگونه تغییر در واقع تنها درآمد کشورهای تولید کننده نفت خام عضو اوپک را کاهش خواهد داد. یعنی اگر قیمت کاهش یابد درآمد کشورهای اوپک کاهش می یابد و اگر افزایش یابد تفاضای خرید نفت اعضای اوپک کاهش می یابد. به این ترتیب هر تصمیم اعضای اوپک اگر موثر باشد سودی برایشان ندارد.
سازمان کشورهای صادر کننده نفت با ساختار کنونی و وابستگی اغلب کشورهای عضو به درآمدهای نفتی و مصرف بالای انرژی در داخل کشورشان با یارانه های بالا از تاثیر گذاری در بازار نفت عاجزاند.
اگر این شرایط بحرانی به تصمیم برای نوسازی و بازنگری در ساختار این سازمان و سیاست های اقتصادی کشورهای عضو منجر شود نشانه خوبی است. در شرایط امروز کشورهای عضو اوپک فاقد توانایی لازم برای ایفای نقش موثر در بازار نفت هستند. این شرایط حد اقل تا ده سال آینده ادامه خواهد یافت.اگر در این مدت اعضای این سازمان به یک برنامه مشترک و درازمدت برای ایجاد ثبات در اقتصاد کشور های خویش همت بورزند و همه اعضاء آن را عملی کنند می توان امید وار بود که این سازمان در آینده نقش مثبت خودرا در بازار ادامه دهد در غیراینصورت به نظر می رسد که این سازمان با ساختار موجود به پایان راه رسیده است.
حال باید دید که این دوره از جنگ نفتی که کشورهای عضو اوپک یک طرف آن هستند به کجا ختم می شود.
