تورم در سال ۹۷ در ایران رکورد می زند
در حالیکه بانک مرکزی در تازهترین گزارش خود نرخ تورم سالانه در ایران را ۵‚١۳ درصد برآورد کرده است، آنچه اکثریت مردم ایران از بالا رفتن قیمت ها لمس و احساس می کنند، بسیار بیش ازبرآوردهای بانک مرکزی است. در همین حال، تحلیل دادههای آماری منتشر شده از قیمت اقلام اساسی مصرفی و همچنین شاخص بهای خدمات و کالاهای مصرفی در شهریورماه سال جاری توسط خود بانک مرکزی اعتبار نرخ اعلام شده تورم از سوی این بانک را زیر پرسش می برد. براساس آمار بانک مرکزی نرخ تورم نقطهبهنقطه شهریورماه در کل کشور ۷‚ ۲۵ درصد بوده که در مقایسه با نرخ تورم پایان مردادماه (۳‚١۹درصد)، ۴‚۶ درصد افزایش یافته است. افزایش نرخ تورم در بخش خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ١‚۳۶ درصد اعلام شده که در مقایسه با نرخ تورم در مردادماه که ۳‚۲۶ درصد بوده، ۸‚۹ درصد افزایش داشته است. یک کارشناس بازارهای مالی در ایران می گوید که نرخ تورم تا پایان امسال رکورد می زند. تورم ناشی از کاهش شدید پول ملی و گران شدن دلار در بازار در وهله نخست و به شدت تمامی کالاهای وارداتی غیر اساسی را هدف قرار میدهد.
سامانه بانک مرکزی در بخش آمار و دادههای خود نرخ تورم و شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی را نیزماهانه اعلام میکند. نگاهی به آمار ارائهشده در این بخش نشان میدهد که شاخص بهای کالا و خدمات مصرفی مناطق شهری در پایان شهریورماه امسال ۹‚١۴١ واحد برآورد شده، این در حالی است که شاخص مذکور در پایان سال ۹۶ رقمی معادل ١۰۹ واحد بوده است. یک محاسبه کوتاه از تفاوت دو شاخص یاد شده نشان میدهد که نرخ تورم از ابتدای سال ۹۷ تا پایان شهریورماه، یعنی در یک مدت شش ماهه حدود ۲۴ درصد بوده است. در صورتیکه روند افزایش قیمت ها حتی بر روال شش ماهه اول سال ۹۷ ادامه یابد، تورم سال ۹۷ به سهولت از مرز ۳۰ درصد عبور خواهد کرد. تازه این سناریوی بسیار خوش بینانه نرخ تورم در سال ۹۷ خواهد بود. در سناریوهای کمتر خوش بینانه و بدبینانه باید اثرات بسیار پرقدرت تورمی کاهش پول ملی که با تأخیر بر اقتصاد ایران تأثیر می گذارد را بررسی کرد.
علم اقتصاد و تورم
در فرهنگ ادبیات اقتصادی تورم به " کاهش قدرت خرید پول ملی اطلاق می شود. " تورم با بالا رفتن هزینه زندگی همراه است. در عمل، امواج ناشی از کاهش ارزش واحد پول ملی به تدریج در تمامی سطوح اقتصاد ملی منتشر شده و تمامی گروه های مصرفی و تولیدی جامعه را بدون استثنا در بر می گیرد. نرخ تورم بر اساس شاخص کل قیمت خدمات و کالاهای مصرفی محاسبه می شود. روشی که برای درک پدیده پیچیده تورم کامل به نظر نمی رسد. در واقع پدیده تورمی عرصه بسیار وسیع تری را در بر می گیرد و بررسی ابعاد واقعی آن نباید تنها به مصرف خانوارها در یک کشور و یا در یک جامه محدود شود. اقتصاد دانان ایجاد تورم را ناشی از چهار عامل اصلی می دانند. این عوامل عمده عبارتند از: تورم ناشی از افزایش هزینه تولید؛ تورم ناشی از افزایش تقاضا؛ تورم وارداتی و تورم ناشی از افزایش نقدینگی.
نرخ تورم در ایران چگونه محاسبه میشود؟
سایت اقتصاد آنلاین نحوه محاسبه نرح تورم دزر ایران را چنین توضیح می دهد: "در بین شاخص های اقتصادی، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در واقع نشان دهنده این است که قیمتها نسبت به دوره های گذشته به چه میزان رشد داشته است. به عبارتی، درصد افزایش این شاخص همان تورم است. این شاخص توسط دو مرجع آماری در کشور به صورت ماهیانه و سالیانه اعلام می شود. آمار ارائه شده با توجه به اینکه از سوی کدام یک از این دو مرجع رسمی ارائه می شود، در گروههای کالایی، تقسیمبندی متفاوتی دارد. شیوه تهیه آمار در مرکز آمار و بانک مرکزی بدین صورت است که یک سبد کالایی از محصولات مصرفی انتخاب می شود، در این مرحله تلاش بر این است که تمام کالاهای ضروری مورد مصرف یک جامعه در سبد انتخابی قرار بگیرند. همچنین کالاهای مصرفی دیگر همچون گروه دخانیات، آشامیدنیها، کالاها و خدمات فرهنگی و غیره نیز در این سبد وجود دارند. طبق اظهارات مقامات بانک مرکزی تعداد اقلامی که خانوار استفاده میکند حدود ۱۲۰۰ قلم است که ۳۸۵ قلم کالا و خدمت به عنوان نماینده این ۱۲۰۰ قلم کالا انتخاب شده است. براین اساس هر ماهه از آنها قیمتگیری میشود. قیمتگیری از اول تا بیست و نهم هر ماه با رعایت پوشش زمانی متناسب و در مسیرهای قیمتگیری متنوع با پوشش جغرافیایی متناسب انجام میشود. یعنی در سبد شاخص قیمت از ۳۸۵ قلم کالا و خدمت قیمتگیری میشود. در این صورت هر چه از کالاهای ضروری مورد استفاده جامعه به سمت کالاهای غیرضروری میرویم، ضریب اهمیت آنها در محاسبه تورم کاهش پیدا می کند. این سبد کالایی در یک سال بخصوص انتخاب می شود که به آن سال، سال پایه میگویند.
