والاستريت ژورنال گزارش ميدهد
کاهش قیمت نفت تا 2016 ادامه مییابد
قیمت نفت به عنوان یکی از بزرگترین عوامل شکلدهی مجدد اقتصاد جهانی، در سال گذشته بیش از 50درصد کاهش یافت.
به همين دليل است كه بانك جهاني در تازهترين گزارش چشمانداز اقتصادي خود، يكي از بخشهاي تحليلي گزارشش را به تاثير نفت روي اقتصاد جهان اختصاص داده است. براساس اين گزارش بهاي نفت در بازارهاي جهاني در سال آينده نيز احتمالا كاهش خواهد يافت. اين در حالي است كه برخي كارشناسان با نگاهي خوشبينانهتر از احتمال بهبود قيمت نفت در آيندهيي نهچنداندور خبر ميدهند.
دلايل كاهش قيمت نفت
روزنامه والاستريت ژورنال مينويسد، بنا بر گزارش بانك توسعه، مازاد توليد نفت، تقاضا را در بازارهاي جهاني كاهش داده است. فناوري جديد به ايالات متحده امريكا اجازه داده كه همزمان با كاهش توليد نفت در ايران و سوريه، توليد نفت خود را افزايش دهد. همچنين در شرايطي كه اروپا همچنان با كسادي اقتصادي دست و پنجه نرم ميكند، رشد اقتصادي در بزرگترين مصرفكنندههاي نفت جهان، به ويژه چين آرام شده است. اما يك عامل كليدي ديگر نيز در كاهش بيسابقه قيمت نفت در بازارهاي جهاني وجود دارد و آن سياستي است كه در ۶ ماه گذشته اوپك در پيش گرفته است. علي النعيمي، وزير نفت عربستان سعودي، بزرگترين توليدكننده نفت اوپك، گفته است كه دولتش تلاش ميكند تا سهم بازار را حفظ كند».
آيهان كوزه، يكي از نويسندگان گزارش بانك جهاني ميگويد: «شما توليدكنندهيي داريد كه تمايل دارد حتي با قيمت كمتر از اين هم نفت صادر كند: سياستي كه تحرك و پويايي بازار را بهطرز چشمگيري تغيير داده است».
كاهش قيمت نفت تا چه زماني؟
كوزه ميگويد: «كاهش قيمت نفت احتمالا در سال جاري (۲۰۱۵) و سال آينده (۲۰۱۶) ادامه خواهد يافت.» به نوشته وال استريت ژورنال، دو روند باعث خواهد شد كه فشار رو به پايين بر قيمت جهاني نفت حفظ شود. نخست اينكه احتمالا شرايط اقتصاد جهاني در آيندهيي نزديك روند رو به رشد چشمگيري نخواهد داشت. به عنوان مثال، انتظار ميرود كه رشد اقتصادي اروپا در چند سال آينده همچنان ضعيف باقي بماند و نرخ رشد اقتصادي در چين نيز روندي معتدل را در پيش خواهد گرفت. دوم، بازارها ميدانند كه حتي اگر برخي كشورهاي عرضه نفت را كاهش دهند، بخشي از آن ميتواند مجددا به صورت آنلاين به بازار بازگردد.
كاهش قيمت نفت تا كجا؟
اكنون نفت در بازارهاي جهاني به كمتر از ۵۰ دلار در هر بشكه رسيده است و برخي كارشناسان معتقدند كه اين احتمال وجود دارد كه قيمت نفت به ۴۰ دلار در هر بشكه برسد. وزير نفت عربستان سعودي گفته است كه حتي اگر نفت در بازارهاي جهاني به بشكهيي ۲۰ دلار برسد، اوپك سقف توليد خود را كاهش نخواهد داد. با اين حال، بانك جهاني بر اين باور است كه تجار نفت در بازار بيش از اندازه فعال هستند و قيمتهاي موجود براساس ساختارهاي عرضه و تقاضا نيست و واكنش بازار احساسي است».
آيا اين سقوطي تاريخي است؟
در ۳۰ سال گذشته، پنج بار سابقه داشته كه بهاي نفت در بازارهاي جهاني ظرف ۶ماه ۳۰ درصد يا بيشتر كاهش پيدا كند. (اينبار از اواسط سال ۲۰۱۴ تاكنون قيمت نفت حداقل ۵۰ درصد سقوط كرده است) بنا بر اعلام بانك جهاني، تشابه جالبي ميان داستان اخير نفت و سقوط قيمتها در سالهاي ۸۶-۱۹۸۵ ميلادي وجود دارد. عربستان در آن سال به عنوان بزرگترين عرضهكننده نفت خام، در واكنش به توسعه فناوري حفاري در درياي شمال و آلاسكا، سهم خود را در بازار افزايش داد. قيمتها در نيمه نخست سال ۱۹۸۶ تا ۶۱درصد كاهش يافت و اين كاهش تقريبا در ۱۵ سال آينده پايين باقي ماند.
تاثير اين كاهش بر اقتصاد جهان
كارشناسان معتقدند كه تاثير اين كاهش در بازارهاي جهاني بر اقتصاد جهان هم خوب است هم بد. به طور كلي، بانك جهاني براي رشد جهاني انتظار سود خالص دارد. به لحاظ تاريخي، يك كاهش ۳۰درصدي در قيمت نفت در بازارهاي جهاني به دليل شوك عرضه، بايد توليد ناخالص داخلي جهاني را تا نيمدرصد در ميانمدت افزايش دهد. اما اين الگوي تاريخي احتمالا به دليل كاهش رشد اقتصادي در اروپا و ژاپن، كه ميتواند به اقتصاد ساير بخشهاي جهان نيز سرايت كند، محقق نشود.
نگاهي به شرايط كشورهاي واردكننده
كاهش قيمت نفت به طور چشمگيري، هزينههاي واردات انرژي توسط كشورهاي مصرفكننده را كاهش ميدهد و به اين ترتيب دولتها پول بيشتري براي هزينهكردن در بخشهاي ديگر خواهند داشت. اما كاهش قيمت نفت همچنين ميتواند فشار تورمي در اقتصادهايي كه در خطر ركود قرار دارند را تشديد كند. كاهش قيمت ميتواند باعث كاهش هزينههاي مصرفكننده و كسب و كار شود اگر كه انتظار كاهش بيشتر قيمتها وجود داشته باشد، و اين مساله ميتواند بدهيهاي دولت را بيشتر كند. كوزه ميگويد: «اگر كاهش قيمت نفت باعث كاهش اندك تورم شود، ميتواند واقعا انتظارات تورمي را تحت تاثير قرار دهد».
اين در حالي است كه كاهش انتظارات تورمي ميتواند بانك مركزي اروپا و بانك ژاپن را مجبور كند كه با شدت بيشتري محركهاي مالي را اجرا كنند. كاهش قيمت همچنين ميتواند تلاشهاي بانك مركزي را تضعيف كند.
برندگان
اينكه چه كشورهايي بازنده يا برنده كاهش قيمت نفت در بازارهاي جهاني هستند، به اين مساله بستگي دارد كه اين كشورها چه اندازه بايد براي واردات انرژي هزينه بدهند. بيشتر توليدكنندگان نفت كه بودجههايشان كاملا وابسته به درآمدهاي نفتي است از اين شرايط متاثر ميشوند.
دلايل كاهش قيمت نفت
روزنامه والاستريت ژورنال مينويسد، بنا بر گزارش بانك توسعه، مازاد توليد نفت، تقاضا را در بازارهاي جهاني كاهش داده است. فناوري جديد به ايالات متحده امريكا اجازه داده كه همزمان با كاهش توليد نفت در ايران و سوريه، توليد نفت خود را افزايش دهد. همچنين در شرايطي كه اروپا همچنان با كسادي اقتصادي دست و پنجه نرم ميكند، رشد اقتصادي در بزرگترين مصرفكنندههاي نفت جهان، به ويژه چين آرام شده است. اما يك عامل كليدي ديگر نيز در كاهش بيسابقه قيمت نفت در بازارهاي جهاني وجود دارد و آن سياستي است كه در ۶ ماه گذشته اوپك در پيش گرفته است. علي النعيمي، وزير نفت عربستان سعودي، بزرگترين توليدكننده نفت اوپك، گفته است كه دولتش تلاش ميكند تا سهم بازار را حفظ كند».
آيهان كوزه، يكي از نويسندگان گزارش بانك جهاني ميگويد: «شما توليدكنندهيي داريد كه تمايل دارد حتي با قيمت كمتر از اين هم نفت صادر كند: سياستي كه تحرك و پويايي بازار را بهطرز چشمگيري تغيير داده است».
كاهش قيمت نفت تا چه زماني؟
كوزه ميگويد: «كاهش قيمت نفت احتمالا در سال جاري (۲۰۱۵) و سال آينده (۲۰۱۶) ادامه خواهد يافت.» به نوشته وال استريت ژورنال، دو روند باعث خواهد شد كه فشار رو به پايين بر قيمت جهاني نفت حفظ شود. نخست اينكه احتمالا شرايط اقتصاد جهاني در آيندهيي نزديك روند رو به رشد چشمگيري نخواهد داشت. به عنوان مثال، انتظار ميرود كه رشد اقتصادي اروپا در چند سال آينده همچنان ضعيف باقي بماند و نرخ رشد اقتصادي در چين نيز روندي معتدل را در پيش خواهد گرفت. دوم، بازارها ميدانند كه حتي اگر برخي كشورهاي عرضه نفت را كاهش دهند، بخشي از آن ميتواند مجددا به صورت آنلاين به بازار بازگردد.
كاهش قيمت نفت تا كجا؟
اكنون نفت در بازارهاي جهاني به كمتر از ۵۰ دلار در هر بشكه رسيده است و برخي كارشناسان معتقدند كه اين احتمال وجود دارد كه قيمت نفت به ۴۰ دلار در هر بشكه برسد. وزير نفت عربستان سعودي گفته است كه حتي اگر نفت در بازارهاي جهاني به بشكهيي ۲۰ دلار برسد، اوپك سقف توليد خود را كاهش نخواهد داد. با اين حال، بانك جهاني بر اين باور است كه تجار نفت در بازار بيش از اندازه فعال هستند و قيمتهاي موجود براساس ساختارهاي عرضه و تقاضا نيست و واكنش بازار احساسي است».
آيا اين سقوطي تاريخي است؟
در ۳۰ سال گذشته، پنج بار سابقه داشته كه بهاي نفت در بازارهاي جهاني ظرف ۶ماه ۳۰ درصد يا بيشتر كاهش پيدا كند. (اينبار از اواسط سال ۲۰۱۴ تاكنون قيمت نفت حداقل ۵۰ درصد سقوط كرده است) بنا بر اعلام بانك جهاني، تشابه جالبي ميان داستان اخير نفت و سقوط قيمتها در سالهاي ۸۶-۱۹۸۵ ميلادي وجود دارد. عربستان در آن سال به عنوان بزرگترين عرضهكننده نفت خام، در واكنش به توسعه فناوري حفاري در درياي شمال و آلاسكا، سهم خود را در بازار افزايش داد. قيمتها در نيمه نخست سال ۱۹۸۶ تا ۶۱درصد كاهش يافت و اين كاهش تقريبا در ۱۵ سال آينده پايين باقي ماند.
تاثير اين كاهش بر اقتصاد جهان
كارشناسان معتقدند كه تاثير اين كاهش در بازارهاي جهاني بر اقتصاد جهان هم خوب است هم بد. به طور كلي، بانك جهاني براي رشد جهاني انتظار سود خالص دارد. به لحاظ تاريخي، يك كاهش ۳۰درصدي در قيمت نفت در بازارهاي جهاني به دليل شوك عرضه، بايد توليد ناخالص داخلي جهاني را تا نيمدرصد در ميانمدت افزايش دهد. اما اين الگوي تاريخي احتمالا به دليل كاهش رشد اقتصادي در اروپا و ژاپن، كه ميتواند به اقتصاد ساير بخشهاي جهان نيز سرايت كند، محقق نشود.
نگاهي به شرايط كشورهاي واردكننده
كاهش قيمت نفت به طور چشمگيري، هزينههاي واردات انرژي توسط كشورهاي مصرفكننده را كاهش ميدهد و به اين ترتيب دولتها پول بيشتري براي هزينهكردن در بخشهاي ديگر خواهند داشت. اما كاهش قيمت نفت همچنين ميتواند فشار تورمي در اقتصادهايي كه در خطر ركود قرار دارند را تشديد كند. كاهش قيمت ميتواند باعث كاهش هزينههاي مصرفكننده و كسب و كار شود اگر كه انتظار كاهش بيشتر قيمتها وجود داشته باشد، و اين مساله ميتواند بدهيهاي دولت را بيشتر كند. كوزه ميگويد: «اگر كاهش قيمت نفت باعث كاهش اندك تورم شود، ميتواند واقعا انتظارات تورمي را تحت تاثير قرار دهد».
اين در حالي است كه كاهش انتظارات تورمي ميتواند بانك مركزي اروپا و بانك ژاپن را مجبور كند كه با شدت بيشتري محركهاي مالي را اجرا كنند. كاهش قيمت همچنين ميتواند تلاشهاي بانك مركزي را تضعيف كند.
برندگان
اينكه چه كشورهايي بازنده يا برنده كاهش قيمت نفت در بازارهاي جهاني هستند، به اين مساله بستگي دارد كه اين كشورها چه اندازه بايد براي واردات انرژي هزينه بدهند. بيشتر توليدكنندگان نفت كه بودجههايشان كاملا وابسته به درآمدهاي نفتي است از اين شرايط متاثر ميشوند.
