نخبگانی که دیگر انگیزه ای برای بازگشت ندارند
اعظم پویان- آرام آرام کشور از نیروهای نخبه تخلیه می شود. اگر روزگاری نخبگان علمی گلچین می شدند برای دعوت به کشورهای مهاجر پذیر امروز نیروهای انسانی ماهر هم به این افراد اضافه شده اند. از دست دادن بالاترین سرمایه انسانی کشور یعنی نیروی انسانی دیگر منابع طبیعی نیستند که بتوان به جایگزینی آن امیدوار بود. آنچه در این سالها از دست رفت صرفا نیروی انسانی نبود بلکه تمام هزینه و وقت و برنامه ریزی هایی بود که دو دستی تقدیم کشورهای دیگر شد تا حال که زمان برداشت از این سرمایه گذاری ها رسیده است کشورهای مهاجرپذیر با ایجاد شرایط مادی بهتر و یا فضای فرهنگی و اجتماعی آزادتر فرصت بهره برداری را بربایند.
پدیده ی فرار مغزها از ابتدای انقلاب شروع شد. در آن زمان نیروهاي قهریه منجر به اين شد كه برخي از اشخاص ناگزیر به ترک همیشگی وطن خود شوند. اما استمرار عوامل دفعي درون كشور مانند عدم وجود امنيت شغلي و محدوديتهاي اجتماعي و فرهنگي و همچنين عوامل جذبي ساير كشورها مانند پيشرفت، دموكراسي و يا آزادي منجر به از دست دادن بخش عظيمي از نيروهاي انساني علمي و ماهري شد. نتيجه آن شد كه اكنون كه نياز به حضور نخبگان بيش از پيش احساس مي شود با جاي خالي اين قشر در اجتماع روبرو مي شويم.
نتيجه نظرسنجي از حدود ۵هزار نفر از كسانيكه سالها تجربه زندگي در خارج از ايران را داشته اند و اكثريت آن ها در مقطع فوق ليسانس تا دكترا و پسادكترا تحصيل كرده اند نشان مي دهد ۳۷درصد از عواملي كه مانع بازگشت نخبگان و مهارت ديدگان مي شود شامل مشكلات فرهنگي و اجتماعي است. همچنين ۳۰ درصد از اين مشكلات مربوط به بخش اقتصاد است. در ادامه ۱۳ درصد مشكلات شغلي؛ ۱۱درصد مشكلات سياسي؛۴ درصد مشكلات شخصي و ۴ درصد مشكل جدي براي بازگشت به ايران نداشته و ۱ درصد مشكلات ديگر داشته اند.
در نهايت اين نظر سنجي نشان مي دهد انگيزه اصلي كه در تصميم گيري اين قشر براي بازگشت به ايران داراي وزن بيشتري بوده است شامل ۳۸ درصد دلايل شخصي و ۱۵ درصد احساس وظيفه نسبت به ايران بوده است.
در نهايت با وجود تمام انگيزه ها و موانعي كه براي بازگشت به ايران محتمل مي دانستند ۲۳ درصد احتمال بسيار كمي داده اند كه به ايران برگردند و فقط ۴ درصد احتمال قوي براي بازگشت در نظر گرفته اند.
نتيجه نظرسنجي از حدود ۵هزار نفر از كسانيكه سالها تجربه زندگي در خارج از ايران را داشته اند و اكثريت آن ها در مقطع فوق ليسانس تا دكترا و پسادكترا تحصيل كرده اند نشان مي دهد ۳۷درصد از عواملي كه مانع بازگشت نخبگان و مهارت ديدگان مي شود شامل مشكلات فرهنگي و اجتماعي است. همچنين ۳۰ درصد از اين مشكلات مربوط به بخش اقتصاد است. در ادامه ۱۳ درصد مشكلات شغلي؛ ۱۱درصد مشكلات سياسي؛۴ درصد مشكلات شخصي و ۴ درصد مشكل جدي براي بازگشت به ايران نداشته و ۱ درصد مشكلات ديگر داشته اند.
در نهايت اين نظر سنجي نشان مي دهد انگيزه اصلي كه در تصميم گيري اين قشر براي بازگشت به ايران داراي وزن بيشتري بوده است شامل ۳۸ درصد دلايل شخصي و ۱۵ درصد احساس وظيفه نسبت به ايران بوده است.
در نهايت با وجود تمام انگيزه ها و موانعي كه براي بازگشت به ايران محتمل مي دانستند ۲۳ درصد احتمال بسيار كمي داده اند كه به ايران برگردند و فقط ۴ درصد احتمال قوي براي بازگشت در نظر گرفته اند.
