حمل و نقل ریلی ته فهرست بودجه حمل ونقل
ساعت24- بحث تخصیص اعتبارات بخش حمل ونقل در کشور همواره یکی از بحث های اساسی بوده است و متاسفانه همواره بخش ریلی در تخصیص اعتبارات بودجه ای در آخر فهرست قرار می گرفته است.در حالی که بخش ریلی بیشترین بازده اقتصادی با کمترین خسارت به جامعه و اقتصاد کشور را داشته است.
r />با همه این وجود در گذشته شاهد بوده ایم که بخش مهمی از بودجه های کشور در نهادهای مختلف به دیگر رشته های حمل و نقل اختصاص داده می شده و می شود.
در تهران سهم اصلی بودجه به اتوبان سازی و تونل سازی و پل سازی و در وزارت راه نیز سهم عمده به جاده سازی و خرید هواپیما و فرودگاه سازی اختصاص داده می شده و بخش ریلی در ته جدول قرار می گرفت.
مدتی این روند بهبود یافته است و در این زمینه اصلاحاتی صورت گرفته ولی بدون شک کافی نیست و عقب ماندگی ها را جبران نمی کند.
در این زمینه مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در گزارشی حمل و نقل ریلی را از منظر زیست محیطی مورد بررسی قرار داد.
در این گزارش تاکید شده که حمل و نقل ریلی از جمله شیوه های مرسوم حمل و نقل زمینی است که واجد صرفه های اقتصادی بالا از نظر مصرف انرژی و نیز ایمنی است .
هر چند در گذشته به لحاظ سرعت کم قطارها، بهره گیری از ظرفیت راه آهن، بیشتر به منظور جابجایی کالا و مواد بوده است، اما در سال های اخیر به دلیل گرانی حمل ونقل هوایی، نارسایی شبکه حمل و نقل جاده ای و افزایش سرعت و بهبود امکانات رفاهی قطارها، حمل و نقل ریلی از استقبال بیشتری برخوردار شده است.
حمل و نقل ریلی نسبت به حمل و نقل جاده ای دارای مزیت های نسبی متعددی از قبیل ظرفیت بالای جابجایی ، مصرف کم انرژی، سهم ناچیز در آلودگی محیط زیست و آلودگی صوتی، ضریب ایمنی، رفاه و راحتی بیشتر است.
با مقایسه تولید گازهای آلاینده در دو بخش حمل و نقل ریلی و جاده ای به ازای هر واحد حمل و همچنین با در نظر گرفتن مصرف سوخت گازوئیل به این واقعیت می رسیم که آثار آلوده کنندگی و تخریب محیط زیست توسط حمل و نقل ریلی بسیار کمتر از حمل و نقل جاده ای است.
به طوری که اعداد و ارقام موجود نشان می دهند که هزینه های آلوده کنندگی حمل و نقل جاده ای (بارنامه) به طور متوسط ۷/۴ برابر حمل و نقل ریلی است و میزان کل هزینه های حمل و نقل جاده ای (اعم از هزینه های آلاینده های زیست محیطی، هزینه های مستقیم و غیرمستقیم تصادفات برای هر واحد حمل ، مجموع هزینه های اجتماعی و... ) ۳۷ برابر حمل و نقل ریلی در سال ۱۳۹۱ است.
بنابراین می توان نتیجه گرفت که حمل و نقل ریلی نسبت به سایر شقوق حمل و نقل خصوصا حمل و نقل جاده ای بسیار کارآمدتر بوده و سازگاری بیشتری با محیط زیست دارد. با کاهش مصرف سوخت از طریق بهره گیری بیشتر از حمل و نقل ریلی در بخش حمل بار و مسافر می توان تا حد بسیار زیادی از انتشار گازهای آلاینده که باعث آلوده شدن هوا و محیط زیست می شوند جلوگیری کرد. نتایج حاصله حاکی از اهمیت بهره گیری از حمل و نقل سازگارتر با محیط زیست و حرکت در جهش کاهش عواملی همچون هزینه های خارجی بخش حمل و نقل شامل هزینه های آلودگی محیط زیست، آلودگی صوتی و همچنین هزینه خسارات به منابع طبیعی است.
علاوه بر هزینه های مذکور، بیماری های ناشی از این عوامل هم می توانند آثار روحی جبران ناپذیری را بر افراد داشته باشند. با افزایش تعداد خودروها در کشور آثار مخرب حمل و نقل جاده ای بر محیط زیست هم افزایش می یابد و افزایش گازهای گلخانه ای خطرات و پیامدهای بسیاری بر حیات انسان ها و کره زمین دارد . همچنین با توجه به اینکه اگر هزینه های اجتماعی ناشی از ارائه خدمات حمل و نقل را در محاسبات مربوط به قیمت تمام شده لحاظ کنیم، در آن صورت نرخ خدمات حمل و نقل ریلی در مقابل جاده ای کاهش یافته و در نتیجه سهم حمل ونقل ریلی از کل جابجایی افزایش خواهد یافت. در نهایت به این نتیجه می رسیم که با افزایش سهم خدمات حمل و نقل ریلی می توان آثار مخرب فعالیت های اقتصادی را به حداقل رساند، امکان بهبود استاندارد زندگی را در جامعه فراهم آورده و در عین حال از وارد آمدن خسارات غیرقابل جبران بر آیندگان جلوگیری کرد. با افزایش فرهنگ استفاده بیشتر از وسایل حمل و نقل سازگار با محیط زیست به جای استفاده از خودروهای شخصی که مهم ترین نقش را در تخریب محیط زیست و انتشار آلاینده ها دارند، می توان خسارات ناشی از این عوامل را کم کرده و تا حدودی حمل و نقل سازگار با محیط زیست را در کشور محقق کرد.
در تهران سهم اصلی بودجه به اتوبان سازی و تونل سازی و پل سازی و در وزارت راه نیز سهم عمده به جاده سازی و خرید هواپیما و فرودگاه سازی اختصاص داده می شده و بخش ریلی در ته جدول قرار می گرفت.
مدتی این روند بهبود یافته است و در این زمینه اصلاحاتی صورت گرفته ولی بدون شک کافی نیست و عقب ماندگی ها را جبران نمی کند.
در این زمینه مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در گزارشی حمل و نقل ریلی را از منظر زیست محیطی مورد بررسی قرار داد.
در این گزارش تاکید شده که حمل و نقل ریلی از جمله شیوه های مرسوم حمل و نقل زمینی است که واجد صرفه های اقتصادی بالا از نظر مصرف انرژی و نیز ایمنی است .
هر چند در گذشته به لحاظ سرعت کم قطارها، بهره گیری از ظرفیت راه آهن، بیشتر به منظور جابجایی کالا و مواد بوده است، اما در سال های اخیر به دلیل گرانی حمل ونقل هوایی، نارسایی شبکه حمل و نقل جاده ای و افزایش سرعت و بهبود امکانات رفاهی قطارها، حمل و نقل ریلی از استقبال بیشتری برخوردار شده است.
حمل و نقل ریلی نسبت به حمل و نقل جاده ای دارای مزیت های نسبی متعددی از قبیل ظرفیت بالای جابجایی ، مصرف کم انرژی، سهم ناچیز در آلودگی محیط زیست و آلودگی صوتی، ضریب ایمنی، رفاه و راحتی بیشتر است.
با مقایسه تولید گازهای آلاینده در دو بخش حمل و نقل ریلی و جاده ای به ازای هر واحد حمل و همچنین با در نظر گرفتن مصرف سوخت گازوئیل به این واقعیت می رسیم که آثار آلوده کنندگی و تخریب محیط زیست توسط حمل و نقل ریلی بسیار کمتر از حمل و نقل جاده ای است.
به طوری که اعداد و ارقام موجود نشان می دهند که هزینه های آلوده کنندگی حمل و نقل جاده ای (بارنامه) به طور متوسط ۷/۴ برابر حمل و نقل ریلی است و میزان کل هزینه های حمل و نقل جاده ای (اعم از هزینه های آلاینده های زیست محیطی، هزینه های مستقیم و غیرمستقیم تصادفات برای هر واحد حمل ، مجموع هزینه های اجتماعی و... ) ۳۷ برابر حمل و نقل ریلی در سال ۱۳۹۱ است.
بنابراین می توان نتیجه گرفت که حمل و نقل ریلی نسبت به سایر شقوق حمل و نقل خصوصا حمل و نقل جاده ای بسیار کارآمدتر بوده و سازگاری بیشتری با محیط زیست دارد. با کاهش مصرف سوخت از طریق بهره گیری بیشتر از حمل و نقل ریلی در بخش حمل بار و مسافر می توان تا حد بسیار زیادی از انتشار گازهای آلاینده که باعث آلوده شدن هوا و محیط زیست می شوند جلوگیری کرد. نتایج حاصله حاکی از اهمیت بهره گیری از حمل و نقل سازگارتر با محیط زیست و حرکت در جهش کاهش عواملی همچون هزینه های خارجی بخش حمل و نقل شامل هزینه های آلودگی محیط زیست، آلودگی صوتی و همچنین هزینه خسارات به منابع طبیعی است.
علاوه بر هزینه های مذکور، بیماری های ناشی از این عوامل هم می توانند آثار روحی جبران ناپذیری را بر افراد داشته باشند. با افزایش تعداد خودروها در کشور آثار مخرب حمل و نقل جاده ای بر محیط زیست هم افزایش می یابد و افزایش گازهای گلخانه ای خطرات و پیامدهای بسیاری بر حیات انسان ها و کره زمین دارد . همچنین با توجه به اینکه اگر هزینه های اجتماعی ناشی از ارائه خدمات حمل و نقل را در محاسبات مربوط به قیمت تمام شده لحاظ کنیم، در آن صورت نرخ خدمات حمل و نقل ریلی در مقابل جاده ای کاهش یافته و در نتیجه سهم حمل ونقل ریلی از کل جابجایی افزایش خواهد یافت. در نهایت به این نتیجه می رسیم که با افزایش سهم خدمات حمل و نقل ریلی می توان آثار مخرب فعالیت های اقتصادی را به حداقل رساند، امکان بهبود استاندارد زندگی را در جامعه فراهم آورده و در عین حال از وارد آمدن خسارات غیرقابل جبران بر آیندگان جلوگیری کرد. با افزایش فرهنگ استفاده بیشتر از وسایل حمل و نقل سازگار با محیط زیست به جای استفاده از خودروهای شخصی که مهم ترین نقش را در تخریب محیط زیست و انتشار آلاینده ها دارند، می توان خسارات ناشی از این عوامل را کم کرده و تا حدودی حمل و نقل سازگار با محیط زیست را در کشور محقق کرد.
