بیکاری نابردباری و خشونت وجرم می آفریند
افزایش آسیبهای اجتماعی، از اعتیاد تا انواع جرایم خُرد و نهایتاً جرایم سازمان یافته در پرتو بیکاری رخ میدهد. رؤسا و بانیان باندهای حرفهای تبهکار، در هنگامهی بیکاری، لشگر خود را به آسانی مییابند. بیکاری، «فرصت» اضافه در اختیار افراد میگذارد تا به هر کاری فکر کنند. برای همین پل ساموئلسون یکی از بنیانگذاران علم اقتصاد مدرن میگوید: دولت در هنگامهی بیکاری، اگر میخواهد پول به افراد دهد باید آنها را «مشغول» کند. حتی اگر لازم است بگوید از صبح تا غروب با کاسه آب از دریا بردارند و به ساحل بریزند و در ازای آن حقوق بگیرند! این، یعنی فرصتی برای افتادن در دام دامگستران نداشته باشند.بنابراین، برگزاری کارگاههای آموزشی در اقصی نقاط کشور نمیتواند چندان نقشی در کاهش جرایم ایفا کند. به ویژه که افراد اگر مجرم نباشند، باید در این کارگاهها به صورت کاملاً داوطلبانه شرکت کنند و پیداست که بخش ناچیزی از مردم، حاضرند چنین کنند. با این حال، کاهش جرایم از راه ارتقاء فرهنگ میگذرد. در مسیر ارتقاء فرهنگی باید نهادهای کوچک و بزرگ اجتماعی به صورت هماهنگ، پیوسته و مستمر با الگویی واحد حرکت کنند. در واقع، این کار باید با هدف دخالت کردن و تغییر دادن «رابطه بیکاری با جرم » انجام شود.
در بسیاری از کشورهای دنیا، بیکاری، دست کم به صورت مقطعی رخ میدهد اما رابطه معناداری بین افزایش بیکاری با افزایش جرایم مشاهده نمیشود. قطعاً یکی از دلایل آن، قدرت و قوت سازمانهای حمایت اجتماعی و پرداخت حقوق بیکاری مکفی برای اداره خانواده است، اما دلیل دیگر آن ارتقاء فرهنگی است. شکیبایی و صبر که در آیین اسلام و فرهنگ ایرانی جایگاه اعلایی دارد، متأسفانه در حال زوال است و این فرهنگ باید به مدد نهادهای قدرتمند خُرد و کلان اجتماعی بازسازی و بازآفرینی شود. مهمترین این نهادها به ترتیب اهمیت «خانواده»، «آموزش و پرورش»، «آموزش عالی» و «رسانهها» از جمله «صدا و سیما» هستند. متأسفانه خانواده از کنترل و احاطه آموزشهای فرهنگی خارج است و چه بسا خانوادههای زیادی که بسیاری از ناهنجاریها و آسیبها در آن رواج دارد و منشاء آسیب نسل جدید هستند. آموزش و پرورش که منهای همه مشکلات و بحرانهایی که دارد تا اطلاع ثانوی به خاطر آلودگی هوا تعطیل است، آموزش عالی که سرگرم مدرک فروشی و نیز درگیر پایان نامههای تقلبی و دانشگاههای خلقالساعه تقلبی و اساتید تقلبی است و صدا و سیما هم سخت مشغول فروختن دوغ عالیس!
