رفراندوم؛ ازحرف تا عمل
قانون اساسی عصاره اقبال مردم است
در همین باره یکی از نمایندگان مجلس معتقد است که قانون اساسی عصاره اقبال و توجه مردم است. قاسم میرزایی نیکو به «آرمان ملی» میگوید: «هر میزانی که مردم به قانون اساسی توجه داشته باشند و اطاعت کنند اجرائیات آن بالاتر میرود و مواد آن در مسائل مختلف کارایی بیشتری خواهد داشت. امام خمینی در زمانهای قبل از انقلاب در یکی از سخنرانیهای خود خطاب به پهلوی گفته بود شما خیلی خوب هستید، قوانین خوبی هم دارید اما مردم شمارا نمیخواهند. درحال حاضر ما تلاش داریم که مردم مارا بخواهند، برای رسیدن به اقبال مردم هم باید همواره در همه امور نظر آنهارا بپرسیم و جویا شویم. درواقع تنها در صورتی میتوانیم خواهان اقبال مردم باشیم که با نظرخواهی از آنها در همه امور پیش برویم». او با تاکید بر اینکه اگر مردم تصمیم گیرنده باشند ابعاد و پیامدهای تصمیمات را هم میپذیرند میافزاید: اگر قرار است طبق نظر رهبری، اقتصاد مقاومتی در کشور حاکم باشد مردم باید آن را بپذیرند. اگر مردم بپذیرند که زندگی آنها با اقتصاد مقاومتی پیش برود برای اجرایی شدن آن از خود گذشتگی هم میکنند و مانند زمان جنگ از فرزندان و نان سفره خود هم میگذرند. به نظر من اشتباه ما این است که از این اصل مهم قانون اساسی یعنی رفراندوم استفاده نمیکنیم و توجهی هم به آن نداریم. نماینده اصلاحطلب مجلس دهم با اشاره به سخنان اخیر روحانی درمورد رفراندوم و تاکید او بر اجرای این قانون اضافه کرد: حرفهایی که روحانی اخیرا در مورد رفراندوم مطرح کرد بیشتر قالب شعاری دارد چراکه اگر رئیسجمهور قصد داشت اقدامی در جهت اجرایی شدن رفراندوم انجام دهد تا به امروز باید انجام میداد یا حداقل قبل یا بعد از صحبت در خصوص رفراندوم، سازوکارهای لازم برای اجرای این قانون مهم را فراهم میکرد. روحانی در مورد رفراندوم شعار میدهد و قدمی برای آن برنمیدارد، اجرایی شدن رفراندوم نیاز به لابیها و شرایطی دارد که به عهده روحانی است. چرا روحانی در مورد رفراندوم با سران مشورت نمیکند یا طرح لازم را فراهم نمیکند؟ اینکه افرادی را برای اعتراض بشورانیم تا رفراندوم انجام شود غلط است اما راهکار روحانی هم کارآمد نیست چراکه قالبی شعاری دارد و در عمل هیچ اقدامی انجام نداده است. میرزایی نیکو با بیان اینکه همه مسئولان باید رفراندوم و اجرای آن را ضروری ببینند تصریح میکند: از بسترهایی که لازم است فراهم شود تا به اجرای رفراندوم نزدیک ترشویم این است که همه سران کشور و مسئولان عالی رتبه نظام، این اصل قانون اساسی را بپذیرند و متوجه ضرورت آن هم بشوند. میرزایی نیکو با تاکید بر ضرورت مشخص شدن نقش و جایگاه مردم در تصمیمگیریها ادامه داد: باید مشخص کنیم رای مردم کجای تصمیمگیریها قرار دارد. با رفراندوم باید مشخص کنیم تصمیمات مردم در کدام رکن قرار دارد و چه میزان تعیین کننده است. در نهایت انتخابات یکی از زنجیرههایی است که منفرد عمل میکند و اگر پیوسته نباشد هیچ فایدهای ندارد.
رفراندوم برای کمک به حل تعارضات
غلامرضا ظریفیان فعال سیاسی اصلاحطلب هم نگاهی مشابه میرزایی نیکو به رفراندوم دارد. او در گفت وگو با«آرمان ملی» در این باره میگوید: نگاه به رفراندوم در کشور واقعگرایانه نیست و تابوها مانع از اجرایی شدن این قانون میشوند. قانون اساسی تمام بسترهای رفراندوم را مشخص کرده و مراحلی برای آن در نظر گرفته است. باید تابوی رفراندوم در جامعه ما شکسته شود و در ارتباط با بحثهای مهم کشور مسیر به سمت استفاده از رفراندوم و آرای عمومی برود. ظریفیان معتقد است: یکی از مترقیترین قواعد و قوانین قانون اساسی رفراندوم است که کمک به حل تعارضات جدی کشور و استفاده از نظر مردم در مسائل حیاتی کشور، میکند. درواقع بنیادهای اعتقادی ما پذیرفته که مشروعیت بخشی به تصمیمات و شرایطی که برای جامعه گرفته میشود، توسط افراد آن جامعه صورت میگیرد. این فعال سیاسی اصلاحطلب با تاکید بر اینکه بسیاری از مشکلات لاینحل میتواند با رای مردم حل شود، گفت: در مکانیزمهای انتخابات طبیعتا حضور مردم در این نقش اجرا میشود اما در مسائل خاص و مهمی که نوعی تعارض و ابهام در آنها وجود دارد باید با طی مراحل حقوقی از رفراندوم استفاده کنیم و تابوی رفراندوم شکسته شود. او اضافه کرد: در همه کشورها از این روش استفاده میشود و در مسائل خاص میتوان به آن اهتمام ورزید. قوانین در سر جای خود حضور دارند و مهم است که اجماعی صورت بگیرد تا مسائل بتوانند با رجوع عمومی به جامعه حل شوند. نگرانیهایی در فضای خصوصی در مورد رفراندوم وجود دارد که باید حل شود. در کشور ما باب شده که مسائل مهم لاینحل میمانند و این مسیر باید اصلاح شود یکی از مکانیزهای اصلاح آن هم رفراندوم است. درواقع یکی از راههای اساسی برای خروج از بن بستهای حساس کشور رفراندوم است.
کمک به جمعبندی نهایی
بدیهی است با این تفاسیر جریانی که با اجرای رفراندوم مخالف است با اقبال کمتری مواجه باشد چراکه آیتا... محسن غرویان فعال سیاسی هم معتقد است رفراندوم باید توسط سران سیاسی کشور مورد توجه قرار بگیرد. آیتا... محسن غرویان در گفتوگو با «آرمان ملی» در خصوص لزوم اجرای رفراندوم گفت: مسأله رفراندوم در قانون اساسی مورد ملاحظه قرار گرفته و در مسائل کلان ملی در مواقعی که مسئولان و سران قوا نمیتوانند به جمعبندی برسند، قانون اساسی پیشبینی کرده که این مسائل به رای مردم گذاشته شود تا مردم نظر خود را اعلام کنند. در قانونی بودن رفراندوم جای هیچ بحث و شبههای نیست. مسألهای که مانع از اجرای رفراندوم تا به امروز شده، اختلافهای موجود بر سر مصداقهای کاربردی رفراندوم است. اما نمیتوان اصل رفراندوم را به بهانه اختلاف نظرها انکار کنیم. باید مسئولانی که مدیریت کلان کشور را به عهده دارند به جمعبندی برسند و هرچه سریعتر شرایط را برای اجرای رفراندوم مهیا کنند. غرویان معتقد است: نکته مهم این است که در کشور یک نوع تفکر وجود دارد که ارزش و اعتباری برای رفراندوم قائل نیستند و به پشتوانه قانونی آن هم توجهی ندارند. از دیدگاه این جریان رفراندوم، رای مردم و رای اکثریت ملاک شرعی ندارد و خلاف شرع است و به رفراندوم قائل نیستند، در مقابل این جریان تفکری وجود دارد که مطرح میکند اصل رفراندوم و رای ملت به خودی خود مشروعیت ساز است و حکمیت شرعی و قانونی دارد در حال حاضر این دو جریان در خصوص رفراندوم در مقابل هم قرار گرفتهاند.
