مدیترانه و جبهه‌بندیهای سیاسی بر سر کشف گاز

ساعت 24- -بازی بزرگ برای تقسیم منابع دریای مدیترانه به مرحله حساسی رسیده و به نظر می‌رسد طرف‌های مختلف آماده چیدن مهره‌های خود برای مراحل نهایی هستند.

dir="RTL">دو هفته پیش زمانی که «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهور ترکیه خبر از کشف یک میدان گازی در آب‌های سرزمینی این کشور در دریای سیاه خبر داد، بسیاری پیش بینی می‌کردند که دندان تیز شده ترکیه‌ برای میدان‌های گازی از همیشه برنده‌تر شود به خصوص آن که بخش مهمی از بدهی‌های ارزی ترکیه که هم اکنون به 436 میلیارد دلار رسیده به دلیل وابستگی این کشور به واردات انرژی است.ذخایر ارزی این کشور هم‌اکنون به حدود 50 میلیارد دلار کاهش یافته و بسیاری از اقتصاددانان ترکیه همچون «علی باباجان» نماینده سابق مجلس ترکیه و عضو سابق حزب عدالت و توسعه معتقدند که اقتصاد این کشور در یک قدمی سقوط قرار دارد.با چنین وضعی روشن است که دستیابی به ذخایر گازی در دریای مدیترانه و تسلط بر آن‌ها تا چه‌اندازه برای حاکمیت ملی ترکیه مهم است؛ آن قدر مهم که آنان یک تنش بین‌المللی با قبرس، یونان و اتحادیه اروپا را به جان خریده‌اند و در واکنش به قدرت‌نمایی یونان یک رزمایش دریایی 5 روزه را در نزدیکی آب‌های قبرس برگزار کرده‌اند.برای درک دلایل شکل‌گیری چنین تنشی و آنچه در دریای مدیترانه رخ می‌دهد در ابتدا باید به موقعیت راهبردی میدان‌های گازی شرق این منطقه آبی نگاهی ‌انداخت.

* ترکیه در موضع ضعف با قوت؟

واقعیت این است که ترکیه در بازی بزرگ خود در دریای مدیترانه تا حدودی در محاصره افتاده‌ است. رژیم صهیونیستی و مصر به عنوان دو بازیگر تاثیرگذار در این بازی به هیچ عنوان از قدرت گرفتن ترکیه در لیبی و منطقه مدیترانه خشنود نیستند. مصری‌ها هرگونه پیشروی نیروهای مورد حمایت ترکیه و قطر را به سمت شهر نفتی سرت لیبی، مساوی با اقدام مستقیم ارتش مصر در این کشور دانسته‌اند. از سوی دیگر عربستان سعودی و امارات در چهارچوب رقابت منطقه‌ای خود با ترکیه در حال حمایت از رقبای این کشور هستند. به عنوان مثال امارات در مانور اخیر یونان به صورت مستقیم مشارکت کرده و چندین بمب افکن بلاک 60 خود را برای مشارکت در مانور یونانی‌ها به این منطقه اعزام کرده‌ است.

سعودی‌ها نیز مذاکرات گسترده‌ای با مقامات یونانی داشته و بر حمایت خود از این کشور تاکید کرده‌اند. عربستان سعودی همچنین سرمایه‌گذاری گسترده‌ای را در شرکت‌های فعال در میدان‌های گازی قبرس انجام داده و به دنبال عقب راندن ترکیه از صحنه است. سعودهای در ژانویه سال 2020 میزبان نخست‌وزیر یونان در ریاض بودند که بخشی از این سفر مربوط به همکاری‌های نظامی برای استقرار پاتریوت‌های یونانی در خاک عربستان بوده است.همچنین وزیر خارجه عربستان سعودی هم در بهمن ماه سال جاری به قبرس رفت تا پیام همکاری ریاض در پروژه‌های گازی این کشور را ابلاغ کند. ترکیه همچنین با مخالفت شدید روسیه و آمریکا با بلند پروازی‌های خود در منطقه روبه‌رو است که نشانه آن حمایت هر دو از نیروهای خلیفه حفتر در لیبی است.البته ترکیه پشتیبانی قطر را به عنوان مهم‌ترین قدرت گازی خلیج فارس دارد؛ کشوری که خود به دنبال صدور گاز به اروپاست و به صورت طبیعی از هر گونه ایجاد مانع در مقابل سربلند کردن قدرت گازی دیگری در مدیترانه حمایت می‌کند.

* ایران و بحران مدیترانه

در این میان ایران نیز به صورت غیر مستقیم تحت تاثیر این بحران قرار می‌گیرد. ایران خود یکی از بزرگترین ذخایر گازی دنیا را در اختیار دارد و خود مدعی جدی صادرات گاز به اتحادیه اروپاست. طبیعی است که حضور رژیم صهیونیستی در این بازار مهم به هیچ عنوان منطبق بر منافع ملی ایران نخواهد بود.وابسته شدن اروپا به گاز رژیم صهیونیستی نه تنها موضع کلی قاره سبز را در مقابل تل‌آویو متزلزل‌تر از گذشته می‌کند بلکه منظومه امنیتی جدیدی به همراه یونان و مصر پدید می‌آورد.از همین رو ایران همواره مدافع منافع لبنان در مقابل رژیم صهیونیستی برای بهره‌برداری از منابع گاز خود است. از سوی دیگر نیز همواره بر مشروعیت دولت ملی لیبی نیز در مقابل ارتش شرقی این کشور تاکید کرده است. ترکیه نیز علاوه بر این که واردکننده مستقیم گاز از ایران است، محتمل‌ترین مسیر برای صادرات گاز ایران به اروپاست، همان‌گونه که گاز روسیه از این مسیر به اروپا می‌رسد. البته برخی مسیر جایگزین از طریق سوریه و عراق را نیز مطرح کرده‌اند که با توجه به نا امنی‌های موجود فعلا سناریوی محتملی به نظر نمی‌رسد.