اعتراض وزیر اقتصاد به دخالتها
لحاف چهل تکه اقتصاد کشور
مجیدرضا حریری، رییس اتاق بازرگانی ایران و چین به این اختلافات واکنش نشان داده و گفته است: معلوم نیست معاون اقتصادی رییسجمهور چه گلی به سر اقتصاد میزند؟ وزیر اقتصاد چه میکند اصلا وزارت صمت یا سران 3 قوه کجای حل مشکلات اقتصادی ایستادهاند. متاسفانه مسائل اقتصادی و مدیریت اقتصادی کشور تبدیل به کلاف سردرگمی شده که همه چیز را در هم و برهم کرده است و هر کسی هر کاری دلش بخواهد انجام میدهد. متاسفانه اقتصاد کشور شبیه به یک لحاف چهل تکهای شده که هر کسی یک طرف آن را گرفته و میکشد. مناقشه اخیر بین وزیر اقتصاد و معاون اقتصادی رییسجمهور در خصوص حدود و ثغور اختیارات گمرک بر سر سامانهای است که وزارت صمت طراح آن بوده است. او در این باره توضیح داده که آقای دژپسند معتقد است، درخواست معاون اقتصادی رییسجمهور مبنی بر دریافت اظهار کالا از طریق سامانه جامع تجارت غیرقانونی است. متاسفانه آنچه در میان اختلافهای دولتیها خود را به عینه نشان میدهد، وجود قوانین متضاد و متقابل است که موجب شده هر کدام از معاونین یا وزرا برداشتی برای خود داشته باشند. رییس اتاق بازرگانی ایران و چین تاکید کرده است؛ قطعا اختلافهای بین دولتیها در مسائل اقتصادی باید به سرعت رفع شود چراکه ضرر و زیان آن بر مردم و بر بخشهای مختلف اقتصاد کشور تحمیل میشود. از نظر منطقی در تمام دنیا این رویکرد و قانون دنبال میشود که گمرک دروازه اقتصادی کشور و مرزبان اقتصادی کشور به شمار میرود لذا در این مساله نظر آقای دژپسند به واقعیت نزدیکتر است. به هر حال سازمان گمرک مجری مصوبات سایر دستگاهها در لب مرز است اما قانون مبارزه با قاچاق کالا که سامانه جامع تجارت در آن نوشته شده باید توسط مجلس اصلاح شود چراکه در حال حاضر دارای دو قانون هستیم که کاملا با هم متناقض و متضاد هستند لذا هر کسی از این قوانین میتواند تفسیر به رای داشته باشد و حرف خود را تایید کند و بقیه را به دردسر بیندازد.
سامانه تجارت یا پنجره واحد گمرک؟
سامانه جامع تجارت آنلاین یا همان سامانه ثبت سفارش کالا یک نوع از سامانه یکپارچهسازی و نظارت بر فرآیندها در تجارت است که قرار است پل ارتباطی بین تجار و بازرگانان با دستگاههای ذیربط در زمینه تجارت بینالملل باشند. این سامانه برای اولین بار در تاریخ 5 مرداد 1395 در دسترس کاربران قرار گرفت و به طور رسمی از آن بهرهبرداری شد. اکنون تجار و بازرگانان، اموری مثل ثبت سفارش کالا، اخذ مجوزهای ورود و استعلام کارت بازرگانی خود را با استفاده از این سامانه انجام میدهند. این سامانه زیر نظر وزارت صنعت، معدن و تجارت فعالیت میکند و به نوعی «تداخل وظایف» با گمرک ایجاد میکند که در قانون امور گمرکی، شرح وظایفی برای اظهار و ترخیص کالا برای این دستگاه اجرایی در نظر گرفته شده است. سامانه جامع تجارت در نقطه مقابل «سامانه جامع امور گمرکی» قرار میگیرد. طبق بررسیهای انجام گرفته در سال ۲۰۱۲ میانگین زمان صرف شده برای تکمیل فرآیند تجارت خارجی در ایران ۳۰ روز بوده است. درحالی که همین فرآیند در سنگاپور و امارات بین ۳ تا ۵ روز بود. رتبه گمرک ایران در میان گمرکات دنیا در همان سال از سوی بانک جهانی ۱۲۶ بود. همزمان با طولانی بودن فرآیند گمرک، میزان حجم قاچاق نیز به شدت افزایش مییابد. به عنوان مثال میزان قاچاق در سال ۱۳۹۲ حدود ۲۰ میلیارد دلار بوده است. با همین هدف بود که گمرک سامانه جامعی را طراحی کرد و طبق ادعای این سازمان با راهاندازی این سامانه «۳۴ عملیات گمرکی از اظهار تا خروج کالا با ۹ قابلیت ویژه بدون نیاز به مراجعه حضوری و فقط با کمک این سامانه انجام میشود.» با این حال موازیکاری دو وزارتخانه صنعت، معدن و تجارت با وزارت امور اقتصادی و دارایی در انجام امور تجاری حالا به کشمکشی درون دولت تبدیل شده و هر یک از این دو وزارتخانه به دنبال سهمخواهی از درآمدهای وارداتی و صادراتی هستند. چالشی که در نهایت به زیان فضای کسب وکار و تجارت خارجی ایران تبدیل میشود. نیمه مرداد ماه بود که دو معاون گمرک ایران در بخشنامهای مشترک برای رفع مشکل عدم ارتباط سامانه جامع تجارت با سامانه جامع امور گمرکی اعلام کردند، هنگام خروج کالا مستندات مرتبط با ثبت سفارش با کالای اظهاری صحتسنجی شود. آخرین دور اختلاف دو سامانه (جامع تجارت و جامع گمرکی) و معطلی بسیاری از صاحبان کالا برای خروج کالا از گمرک بعد از قطع اتصال سامانه ثبتارش و سامانه جامع گمرکی رخ داد و در حالی که تاکنون دهها میلیارد تومان بابت ایجاد و توسعه سامانه جامع گمرکی هزینه شده اما تلاشها برای ارتباط و رفع نقایص اتصال دو سامانه همچنان پابرجاست.
