ساعت 24 - این نقل قول دستکم در ایران نامدار شده است که دوست خوب حتی برای انسان از برادر هم بهتر است و بسیار سفارش میشود که آدمی با دوستان خوب نشست و برخاست کند. از آن سو نیز این قول مشهور هم وجود دارد که رفیق بد آدمی را از راه درست زندگی دور میکند و میتواند آتش بر زندگیها بریزد.
dir="RTL">عین همین دو نقل مشهور را میتوان به جوامع و کشورها نیز نسبت داد.کشورهای هوشمند را میتوان از انتخاب دوستان و همراهان شناخت و فهمید دولت یک کشور تا چه اندازه در این مساله مهارت دارد.در دنیای سیاست نیز این نقلقول بسیار شنیده و خوانده میشود که دوست و دشمن همیشگی نداریم و دوستی و دشمنی با کشورهای دیگر باید بر پایه نخست دور ماندن از آسیب احتمالی یک کشور و دوم میزان مفید بودن یک کشور در دادوستد باشد. بدیهی است در جوامع انسانی همسایهها در گام نخست باید در صف اول دوستی جای داشته باشند زیرا منافع آنها بیشتر از منافع با دیگران به هم گره خورده است. اما این نزدیکی مرزی و فیزیکی معیار درستی برای دوستی نیست و باید به مسائل دیگر توجه کرد. شوربختانه ایران اما از نظر داشتن همسایههای مهربان و همسایههایی که بتوان روی دوستی مفید و بدون محاسبهگریهای صرفا مادی یکجانبه و خودخواهانه حساب باز کرد، چندان خوشاقبال نبوده و در حال حاضر نیز این کاستی تا اندازهای خودنمایی میکند. حالا خوشبختانه رژیم مستبد و دیکتاتور ساخته حزب بعث عراق از این کشور بیرون رانده شده و احتمال اینکه ایران از ناحیه عراق با دردسر تازهای روبهرو شود، کمترین میزان در تاریخ معاصر را تجربه میکند. شوربختانه روسیه و آذربایجان به دلیل اینکه رقیب ایران در نفت و گاز هستند نمیتوانند با ایران رفیق باشند اما میتوان انتظار داشت تنها رقیب باشند و به ایران آسیب بلندمدت نرسانند.
در میان همسایههای ایران اما کشور ترکیه مناسبات ویژه با ایران داشته و دارد و در چهار دهه تازهسپریشده از شرایط سیاست خارجی ایران بیشترین نفع را برده است. ایران و ترکیه سطح مناسبی از تجارت را در همه این دهههای تازهسپریشده داشته و دارند و از دوران سخت جنگهای دوره عثمانی و صفویه بسیار دور هستند. ایران همواره به ترکیه به ویژه به حزب حاکم بر این کشور به دیده دوست و همراه کمآزار نگاه کرده و در هر بستری که توانسته، از این همسایه بسیار قدیمی به ویژه در مناسباتش با اروپا پشتیبانی کرده است.
اقتصاد ترکیه که در این سالها بسیار با شتاب رشد کرده است در همه بازارها رقیب ایران بوده و هست و با لابیگری سیاسی و نیز با دامپینگهای دولتی بازارهای بسیاری را از چنگ ایرانیان بیرون آورده است اما ایران بردبار و مداراجو بوده و راههای تنش با این همسایه را هرگز باز نگه نداشته است. به نظر میرسد اما اردوغان حالا در اوج طردشدگی از اتحادیه اروپا و در حالی که مناسباتش با آمریکا نیز به سیهروزی گرایش دارد و نیک میداند که روسیه هرگز با ترکیه دوست نخواهد شد، به جایی رسیده است که برای کسب محبوبیت سیاسی و جلوگیری از زوال حزب عدالت و توسعه راههای تازه را برای درگیر شدن باز میکند تا کاستیهای اقتصادیاش دیده نشود. ایرانیان امیدوارند اردوغان در سخنرانی باکو غفلت کرده باشد و از سر عمد و با راهبرد باز کردن یک مسیر تازه برای درگیری، سخنانی خارج از عرف دیپلماتیک نگفته باشد. باید با ترکیه مدارا کرد و حساب رهبر امروز این کشور را از کشور ترکیه و همسایه دیرین جدا کرد.
