ده سال پس از "بهار عربی وتغییرات اندک
خودسوزی بوعزیزی ۲۶ ساله اعتراضاتی را در تونس شعلهور کرد که چهار هفته بعد منجر به سرنگونی دیکتاتور این کشور؛ زینالعابدین بنعلی شد. این آتش که به مصر و لیبی نیز سرایت کرده بود، دیکتاتورهای این دو کشور حسنی مبارک و معمر قذافی را نیز سرنگون کرد. آتش خشم مردم لیبی اما ظاهرا سوزانندهتر بود؛ معمر قذافی به دست معترضان کشته شد.در سوریه این آتش اما بیش از هرکس دامان مردم را گرفت و منجر به جنگی داخلی شد که هنوز ادامه دارد. دیکتاتور سوریه، بشار اسد همچنان بر سر قدرت است و پای کشورهای خارجی نیز به خاک سوریه باز شده است. "بهار عربی" در هیچ جا ویرانگرتر از سوریه نبود.در گزارش سرویس خبری شبکه اول تلویزیون آلمان در این باره همچنین آمده است که "در مصر ۱۰ سال پس از آغاز این اعتراضات، عبدالفتاح السیسی با قدرت سرکوب و دستانی خونین حکمرانی میکند".
تونس در مسیر دموکراسی
ظاهرا وضعیت تونس در میان این کشورها از بقیه بهتر است. این کشور توانست دوران گذار به دموکراسی را طی کند. دیپلماتهای اروپایی پس از دیدار از این کشور مسیر طی شده به سوی دموکراسی در آنجا را تحسین میکنند و از تونس به عنوان "نور امیدی" در کشورهای عربی نام میبرند.این راه اما چندان آسان نبود. پس از فرار بنعلی از تونس، اسلامگرایان دوباره به صحنه آمدند. حزب النهضة که در زمان حکومت سکولار بنعلی ممنوع بود دوباره فعال شد و اعضای آن از تبعید بازگشتند. این حزب در انتخابات پارلمانی برنده شد و حکومت را در دست گرفت.سلفیهای تندرو در پی کمتوجهی دولت فعالیت خود در بسیاری از مساجد شدت بخشیدند. چندین حمله تروریستی علیه سیاستمداران و گردشگران خارجی کشور را تکان داد و تونس را به لبه پرتگاه کشانید.اما جامعه مدنی قوی این کشور توانست اسلامگراها و سکولارها را به توافق برساند و در سال ۲۰۱۴ یک قانون اساسی پیشرفته تدوین شد؛ قانونی که در آن برابری حقوقی زن و مرد، آزادی عقیده و دولتی مدنی تضمین شده و قوانین شریعت در آن جایی ندارد.یکی از دلایل موفقیت تونس در مقایسه با مثلا مصر این است که ارتش در تونس قدرت چندانی ندارد و جامعه مدنی و سندیکاها سالهاست که نقش بسیار مهمی در این کشور ایفا میکنند.از سوی دیگر شکست نامزد اخوانالمسلمین محمد مرسی در مصر هشداری برای اسلامگراها در شمال افریقا بود.
هیچ چیز تغییر نکرده است
آیا میتوان تونس را نمونهای موفق از "بهار عربی" دانست؟ کایس بوعزیزی، پسرعموی محمد بوعزیزی به خبرنگار شبکه اول تلویزیون آلمان میگوید: «برای جوانان هیچ چیز مطلقا تغییر نکرده، هرچند ما برای انقلاب خیلی کار کردیم. مردم همچنان در فقری بزرگ زندگی میکنند.»
او آن چیزی را که بسیاری از مردم تونس در سر دارند و به آن فکر میکنند بر زبان میآورد: انقلاب برای آنها هیچ به ارمغان نیاورد. تنها قیمتها بیشتر شد، مالیات بالاتر رفت و بیکاری و نبود آینده بر افکار غالب است.
دویچه وله فارسی
