تولد دوباره یا سرآغاز انزوا؟
بریتانیا فقیرتر میشود
برای دولت بوریس جانسون و هواداران خروج از اتحادیه اروپا، توافق تجاری با اروپا یک برد بزرگ سیاسی و اقتصادی تلقی میشود. هواداران برگزیت حتی خروج بدون توافق از اتحادیه را هم یک پیروزی برای خود تلقی میکردند و آنگونه که نخستوزیر این کشور میگوید روز اول ژانویه ۲۰۲۱ را یک شروع تازه و تولدی دوباره برای بریتانیا خارج از اتحادیه اروپا تلقی میکنند. اما از نظر بسیاری کارشناسان و تحلیلگران، بازی برگزیت بازندهای جز بریتانیا ندارد. اتحادیه اروپا به عنوان بزرگترین شریک تجارت خارجی بریتانیا که مجموعا واردکننده ۴۰ درصد از کالاهای صادراتی این کشور و منبع نیمی از کالاهای وارداتی این کشور است حالا بریتانیا را به عنوان یک عضو نگاه نمیکند. خط به خط توافق ۱۵۰۰ صفحهای برگزیت که بررسی متن کامل آن توسط نمایندگان پارلمان اروپا و کمیسیون اروپایی روزها وقت خواهد برد، بندی بر مسیر تجارت، مبادلات خدمات، تعاملهای بانکی، مهاجرت و تامین نیروی کار از سوی اتحادیه برای لندن خواهد بود. به نوشته سیانان پیشبینی میشود که این توافق باعث از دست رفتن ۴ درصد از درآمد تجاری بریتانیا در درازمدت شود، این در حالی است که این کشور به لحاظ اقتصادی در بزرگترین رکود اقتصادی ۳ سده گذشته قرار دارد. با این حال خروج بدون توافق آسیبهای بسیار بزرگتری متوجه بریتانیا میکرد. بر اساس پیشبینیها در صورت خروج بدون توافق بریتانیا از اتحادیه اروپا در طول سال ۲۰۲۱ معادل ۳۰۰ هزار فرصت شغلی و ۴۰ میلیارد پوند از درآمد لندن از بین میرفت.
میشل بارنیه، مذاکرهکننده ارشد اتحادیه اروپا میگوید:«بریتانیا انتخاب کرد که از اتحادیه اروپا و بازار واحد اروپایی خارج شود تا از تمام امتیازها و منافعی که کشورهای عضو از آن بهرهمند هستند، محروم شود. توافق ما به هیچوجه به معنای اعطای مجدد این امتیازها و منافع به لندن نیست و با وجود این توافق در روزهای آینده شاهد تحولات مهمی در روابط دو طرف خواهیم بود.»
اورسلا فن درلاین، رییس کمیسیون اروپایی هم تاکید کرد:«مبارزه برای رسیدن به این توافق ارزش داشت چراکه حالا یک توافق متعادل و متناسب با بریتانیا داریم که منافع اروپا را تامین، رقابت منصفانه را تضمین میکند و پیشبینیپذیری و اطمینان لازم را برای صنعت شیلات اروپا به ارمغان میآورد. از همه مهمتر اینکه حالا ما برگزیت را پشت سر گذاشتهایم و به آینده نگاه میکنیم. اروپا به مسیر خود ادامه خواهد داد.»
تشریفات قانونی
داستان برگزیت به نظر پایانناپذیر میرسد. اعلام توافق پنجشنبه یک گام جدی در جهت پایان دادن به این طلاق پر کش و قوس، چهار سال و نیم بعد از رأی نیمی از رأیدهندگان بریتانیایی به خروج از اتحادیه اروپا بود اما همچنان چند گام تشریفاتی برای نهایی کردن این توافق دقیقه نودی در مراجع قانونی دو طرف وجود دارد. بوریس جانسون باید این توافق را در پارلمان کشورش به تصویب برساند و اتحادیه اروپا هم باید در کمیسیون اروپایی و پارلمان اروپا آن را به رأی بگذارند. وزرای خارجه اروپایی اعلام کردهاند که از توافق راضی هستند و پیشبینی میشود که ۲۷ عضو کمیسیون اروپا به صورت اجماعی توافق را تصویب کنند اما در پارلمان وضعیت مشخص نیست. از آنجا که بعید است پارلمان اروپا تا پیش از آغاز سال نوی میلادی به نتیجهای برای این توافق برسد، توافق مذکور از روز یک ژانویه تا زمان تایید نهایی آن در پارلمان اروپایی به صورت موقت اجرایی خواهد شد. هر چند به نظر نمیرسد که طرف اروپایی برای پایان دادن به زندگی مشترک با بریتانیا کار چندان مشکلی داشته باشد اما در لندن هنوز برخی تردیدها برای تصویب این توافقنامه وجود دارد. گروهی از همحزبیهای ضد اتحادیه اروپای جانسون نسبت به این توافق اظهار نارضایتی کردهاند و معتقدند که دولت بریتانیا به دلیل نگرانی از خروج بدون توافق مجبور شده است امتیازهایی را به طرف مقابل بدهد. اصلیترین امتیاز از نظر طرفهای مخالف اتحادیه، مجوز طولانیمدت این توافقنامه برای استفاده از منابع شیلات بریتانیا توسط اتحادیه اروپاست. با این حال کر استارمر، رهبر حزب کارگر، اپوزیسیون دولت در پارلمان بریتانیا با وجود اینکه این توافق را یک «توافق ضعیف» اعلام کرده، وعده داده است که نمایندگان حزبش از آن حمایت خواهند کرد. بری دیاس، مدیرعامل فدراسیون ملی انجمنهای ماهیگیری بریتانیا تاکید کرد که توافق اخیر باعث خشم و ناراحتی ماهیگیران بریتانیایی شده است. او گفت:«نهایتا مشخص شد که بوریس جانسون به حدی علاقهمند به توافق بود که حاضر شد، صنعت شیلات را قربانی کند.»
عزم اسکاتلند برای بازگشت به اتحادیه
اصلیترین مخالف جدایی بریتانیا از اتحادیه اروپا حزب ملی اسکاتلند است که از حالا برنامه خود را برای جدایی از پادشاهی متحده بریتانیا و پیوستن مجدد به اتحادیه اروپا اعلام کرده است. نیکولا استورجن، وزیر اول اسکاتلند و رهبر حزب ملی اسکاتلند که پیش از این هم برنامه خود را برای برگزاری همهپرسی مجدد جدایی از پادشاهی متحده در صورت کسب اکثریت در انتخابات پارلمانی سال آینده اسکاتلند اعلام کرده بود با انتشار پیامی در توییتر به توافق لندن و اتحادیه اروپا در جریان مذاکرات برگزیت واکنش نشان داد. استورجن در پیام خود با انتقاد از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا نوشت: «قبل از اینکه این تحولات آغاز شود، لازم به یادآوری است که برگزیت بر خلاف میل اسکاتلند اتفاق میافتد و هیچ توافقی وجود ندارد که جبران آنچه برگزیت از ما میگیرد باشد.» او در ادامه نوشت:«وقت آن فرا رسیده که آینده ما به عنوان یک کشور مستقل اروپایی ترسیم شود.»
