هیچ ماهی تازه ای به تور مالیاتی نیفتاد
مهمترین ردیف درآمدی دولت، مالیاتها هسـتند و این نوع در آمد سالمترین و کم ضـررترین شـیوة تأمین مالی هزینه های دولتها، مالیات اسـت؛ چراکه مالیات پولی اسـت که توسـط دولت از جامعه جمع آوری می شـود و وقتی دولـت آن را برای جـامعـه هزینـه می کنـد، پـایـه پولی و در نتیجـه آن نقـدینگی را افزایش نمی دهـد. ازاین رو تورم زا نیســـت . متاسـفانه فقدان مالیات بر مجموع درآمد فرد و سـبک مالیات سـتانی در ایران، آسـیب زیادی به فعالان اقتصـادی بخش رسـمی رسـانده اسـت و بر همین اسـاس ممکن اسـت تصـور شـود جبران هزینه های دولت با اسـتفاده از مالیات، در عمل به نفع مردم نیسـت. اما اگر دولتی، دسـت کم 85 درصـد منابع مورد نیازش را با مالیات تأمین نکند، بعدها بدون اجازه مردم، از کانال تورم به قدرت خرید آنها برای جبران کســری بودجه اش دســت اندازی خواهد کرد. علیرغم اهمیت تأمین مالی دولت با اسـتفاده از مالیات، در ایران سـهم درآمدهای مالیاتی و گمرکی از تأمین مالی دولتها بسـیار پایین و همواره زیر ٤٠ درصد بوده است.
به صـورت تاریخی نسـبت درآمدهای مالیاتی به تولید ناخالص داخلی در ایران بسـیار پایین تر از متوسـط جهانی بوده و این واقعیت در چند ســال گذشــته نیز قابل مشــاهده اســت. در حالی که در ســال ٢٠١٨، این نسـبت در کشـورهای OECD معادل 4/25 درصـد بوده، برای ایران تنها ٦ درصـد بوده که تقریبا برابر با میانگین بلندمدت آن نیز است. حتی در مقایسه با کشورهای خاورمیانه و شمال افریقا نیز وضعیت ایران جالب نبوده و فاصله زیادی با آنها دارد. مشـکل دیگر درآمدهای مالیاتی دولت، ترکیب اجزای تشـکیل دهنده آن اسـت. در حالی که در اکثر کشـورها مالیات بر کالا و خدمات (که عمدتا شـامل مالیات بر ارزش افزوده می شـود) و مالیات بر درآمد خانوار دو جز اصـلی درآمدهای مالیاتی را تشکیل می دهند، در کشور ما مالیات بر عملکرد سهم عمدهای از درآمدهای مالیاتی دارد. هرچند در چند ســال گذشــته ســهم مالیات بر ارزش افزوده از درآمدهای مالیاتی افزایش پیدا کرده، اما همچنان نرخ آن در مقایسـه با میانگین جهانی بسـیار پایین تر اسـت. شـکل نوین مالیات بر درآمد خانوار نیز هنوز در کشور پیاده سازی نشده است.
