نظامیگری،ترجیح جهانی در اوج کرونا
براساس این ارزیابی مجموع هزینههای نظامی در سال 2020، برابر با 2.4درصد تولید ناخالص جهانی بوده و رشد 0.2درصدی این نسبت به سال 2019 در حالی اتفاق افتاده که بزرگترین اقتصادهای جهان به دلیل سیاستهای مقابله با همهگیری نظیر کاهش تجارت بینالمللی و قرنطینههای سراسری با افتی چشمگیر و تاریخی مواجه بودند. انستیتو بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم از ایالات متحده، چین، هند، روسیه و بریتانیا به عنوان 5 کشوری نام برده که بیشترین هزینهها را در سال 2020 در حوزه نظامی صرف کردند و هزینههای آنها 62درصد مجموع هزینههای نظامی جهان را شامل میشد.
دیگو لوپز دا سیلوا یکی از نویسندگان این گزارش تحقیقی در این باره میگوید، با توجه به بحران کرونا در جهان اعداد و ارقام مربوط به افزایش هزینههای نظامی انتظار نمیرفت، چراکه کارشناسان با توجه به ضربات سخت این بحران بر سراسر جهان تصور میکردند که «هزینههای نظامی کاهش خواهد یافت.» او افزود: «اما با میزانی از قاطعیت میتوان این نتیجهگیری را اعلام کرد که کووید۱۹ حداقل در سال ۲۰۲۰ بر مخارج نظامی جهانی تاثیرات قابل ملاحظهای نداشت.»
هزینههای نظامی ایالات متحده در سال گذشته میلادی با 4.4درصد رشد به 778 میلیارد دلار رسید، چین رشدی 1.9درصدی را در بودجه نظامی خود اعمال کرد (252 میلیارد دلار)، هند بودجه نظامیاش را 2.1درصد افزایش داد، مسکو که نمیخواست از رقابتها جا بماند 2.5درصد بر بودجه نظامی روسیه افزود (61.7 میلیارد دلار) و بریتانیا هم 2.9درصد به بودجه نظامی اضافه کرد (59.2 میلیارد دلار). عربستان سعودی نیز با اختلاف اندک نسبت به بودجه نظامی بریتانیا 57.5 میلیارد دلار را در این حوزه هزینه کرد. طبق یافته تحقیقاتی انستیتو بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، ایالات متحده با ۳۹درصد و چین با ۱۳درصد، بیشترین هزینه نظامی در جهان را در سال ۲۰۲۰ انجام دادند. الکساندرا مارکستاینر یکی دیگر از نویسندگان این یافته تحقیقاتی انستیتو بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم درباره دلایل هزینههای نظامی بالا در جهان معتقد است: «این نشاندهنده نگرانیهای فزاینده درباره تصور از تهدیدات ناشی از رقبای استراتژیک از قبیل چین و روسیه است و همچنین نشاندهنده حرکت دولت ترامپ برای تقویت چیزی بود که آن را یک ارتش امریکایی از درون تهیشده قلمداد میکرد.» دیگو لوپز دا سیلوا با تاکید بر ادامه اقدام امریکا در صرف هزینههای نظامی بالا در جهان تصریح کرد: «دولت جو بایدن هیچ نشانهای از خود نشان نداده است مبنی بر اینکه مخارج نظامی را کاهش خواهد داد.»
افت هزینههای نظامی خاورمیانه
براساس دادههای منتشر شده از سوی سیپری، قاره آفریقا که به نسبت دیگر قارههای جهان وضعیت اقتصادی ضعیفتری دارد، در سال 2020 رشدی 5.1درصدی را در هزینههای نظامی خود شاهد بود. کشورهای قاره سبز مجموعا در مقایسه با سال 2019 بودجه نظامیشان را 4درصد افزایش دادند، این افزایش برای کشورهای قاره امریکا 3.9درصد بود و کشورهای آسیایی نیز مجموعا رشدی 2.9درصدی را در بودجه نظامی اعمال کردند.
نکته عجیب در این میان این است که براساس دادههای مالی تایید شدهای از 11 کشور حوزه خاورمیانه که سیپری به آن دسترسی داشته، مجموعه بودجه نظامی این کشورها در سال 2020 نزدیک به 6.5درصد کاهش داشته و خاورمیانه از معدود حوزههای جغرافیایی در جهان است که بودجه نظامی آن در مقایسه با سال 2019 کاهش یافته است.
ناتو؛ بیتوقف رو به جلو
جزییات گزارش منتشر شده از سوی سیپری نشان میدهد تقریبا تمامی کشورهای عضو ناتو در سال 2020 بودجه نظامی خود را نسبت به سال 2019 افزایش دادهاند. این نتایج ثابت میکند 12 عضو پیمان آتلانتیک شمالی دستکم 2درصد یا بیشتر از سهم تولید ناخالص داخلی خود را در سال 2020 به هزینههای نظامی اختصاص دادند. این هزینهها براساس هدفگذاری کلی ناتو صورت گرفت و چنین هدفگذاری در این سال در حالی صورت گرفت که بحرانی اقتصادی بر اقتصاد این کشورها سایه انداخته بود. این در حالی است که در سال 2019 و بدون بحران کرونا تنها 9 کشور توانسته بودند چنین افزایشی را اعمال کنند.
دو کشور آلمان و فرانسه به عنوان دو اقتصاد مهم اتحادیه اروپا و از اعضای تاثیرگذار ناتو به ترتیب هفتمین و هشتمین کشورهایی بودند که بیشترین سهم را در هزینههای نظامی جهان در سال 2020 داشتند. بر این اساس، آلمان بودجه نظامی خود را در سال 2020 حدود 5.2درصد افزایش داد و به 52.8 میلیارد دلار رساند؛ رقمی که در مقایسه با بودجه نظامی برلین در سال 2011 افزایشی 28درصدی را نشان میدهد.
الکساندرا مارکشتاینر از محققان انستیتو بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم گفته است «مشخصا در مورد آلمان ما چندین سال است که شاهد افزایش هزینههای نظامی هستیم.» به گفته او، براساس دادههای منتشرشده آلمان از سال 2014 به این سو مرتب هزینههای نظامی خود را افزایش داده است و هرچند روند افزایش با نوسانهایی رو به رو بوده اما بهطور کلی این افزایش ادامهدار بوده است.»
انتشار این گزارش تحقیقاتی اظهارات چندی قبل برخی مقامها و کارشناسان کشورهای غربی درباره کاهش مخارج نظامی در جهان در نتیجه همهگیری ویروس کرونا را زیر سوال برده است. ژنرال کلودیو گرازیانو، رییس کمیته نظامی اتحادیه اروپا در تاریخ سیزدهم آوریل (۲۴فروردین ماه) هشدار داده بود که همهگیری جهانی ویروس کرونا برای ارتشهای کشورها چالشهای جدید و تهدیدات امنیتی ایجاد خواهد کرد، چراکه ماموریتهای آموزشی محدود شدهاند. بنا بر گزارش اسپوتنیک، وبگاه انگلیسی جینز (Janes) که در زمینه اطلاعات دفاعی فعالیت دارد در یادداشتی نوشته بود که «برخی کارشناسان ادعا کردند که هزینههای نظامی جهان در سال جاری میلادی (۲۰۲۱) در برخی مناطق به دلیل وابستگی آنها به صادرات کالاها به طرزی شدید کاهش خواهد یافت.»
