بدهیهای شهرداری تهران به سه روایت
ابوالفضل فلاح معاون مالی و اقتصاد شهری شهرداری تهران گزارشی از عملکرد مالی ۱۰ سال گذشته شهرداری و اقدامات انجامشده در یکماهونیم گذشته هم داد و گفت: در سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۹ در شرایطی که کل درآمدها به قیمت ثابت (واقعی)، کاهشی بوده اما به قیمت اسمی روند افزایشی داشته است.
او با بیان اینکه سال پایه، سال ۱۳۹۰ در نظر گرفته شده است، توضیح داد: در ۱۰ سال گذشته و بهطور میانگین سهم بخشهای درآمدی تقریبا ثابت بوده است، درواقع بخش معماری و شهرسازی ۵۰ درصد، درآمدهای پایدار ۲۳ درصد، تسهیلات ۱۰ درصد، فروش ملک و مشارکتها ۷ درصد بوده و البته در سالهایی تسهیلات، سهم بیشتری داشته است.
فلاح با توضیح اینکه درآمدهای پایدار و اجزای آن باتوجه به نرخ تورم رشد داشته و همسان این نرخ جلو رفته است، به تسهیلات دریافتی اشاره کرد و افزود: در سال ۱۳۹۶ به بعد جرایم از اصل تسهیلات پیشی میگیرد؛ ضمن اینکه شهرداری تهران در سالهای ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ تسهیلات زیادی برای کارهای عمرانی گرفته است؛ بهطوریکه تا پایان شهریور ۱۴۰۰، ۵۶ هزار میلیارد تومان اصل و فرع بدهی بانکی است که عدد قابل توجهی است.
او ادامه داد: در طرف هزینه اما، هزینههای جاری شهرداری تهران در ۱۰ سال گذشته به قیمت ثابت تقریبا با نمودار کندی تغییر زیادی نداشته و این در شرایطی است که درآمدها کاهشی بوده است. هزینه عمرانی هم به قیمت ثابت به خصوص در سالهای اخیر کاهش زیادی داشته و نشان میدهد در بخش عمرانی به خصوص در سالهای اخیر توقف داشتیم.
معاون شهردار تهران با اشاره به بدهی و دیون شهرداری تهران هم گفت: شهرداری تا پایان ۱۳۹۹ در مجموع ۶۶ هزار میلیارد تومان از محل مناطق، سازمانها، تسهیلات بانکی و اوراق مشارکت بدهی دارد و این رقم تا پایان شهریور ۱۴۰۰، به ۷۳ هزار میلیارد تومان رسیده که بدون لحاظ بدهی ناشی از دعاوی بیمه، مالیات و توافقهای داخلی امور نهادها با برخی دستگاهها است.
فلاح بدهی شهرداری تهران به تامین اجتماعی را ۶ هزار میلیارد تومان عنوان کرد و توضیح داد: بدهی شهرداری به تامین اجتماعی شرایط مناسبی نداشت بهطوریکه این نهاد حسابهای ما را میبست، اما با دستور شهردار تهران کارگروهی برای حل این چالش تشکیل شد. ادعای اولیه تامین اجتماعی درباره رقم بدهی شهرداری، ۶ هزار میلیارد تومان است و در این کارگروه هم طلب از این نهاد و میزان دقیق بدهی به آن در حال بررسی است و تا دو هفته آینده به عدد واقعی نزدیک خواهیم شد.
بدهی به پیمانکاران حباب دارد
پس از سخنان فلاح ناصر امانی، در واکنش به گزارش معاون مالی و اقتصاد شهری شهرداری تهران گفت: بارها گفتم بدهی به پیمانکاران معمولا 30 درصد کاهش دارد. امروز هم اعلام شد که بهرغم اینکه تلاش کردیم بدهی قبلی به پیمانکاران را در شهرداری تهران قطعی کنیم هنوز به آمار قطعی دست پیدا نکردیم. من میگویم 30 درصد حباب است. علت آن این است که وقتی پیمانکار را به کارگزار معرفی میکنید، کارگزار میگوید من 30 درصد از حواله کم کرده و 70 درصد را به شما میدهم؛ یعنی مجبورند این کار را با توجه به نوع تسویهحسابی که شهرداری با پیمانکاران خود به ویژه به شکل غیرنقدی و از طریق کارگزاران انجام میدهد، بکنند. این نکتهای است که باید مدنظرتان باشد و هنوز روشن نیست.
این عضو شورای شهر تهران درباره ارقام متناقض ارایهشده درباره میزان بدهیهای شهرداری تهران گفت: یکبار گفتند 65 هزار میلیارد تومان بدهی، بار دیگر آقای زاکانی عدد 80 هزار میلیارد تومان را اعلام کرد و حالا میگویند 72هزار میلیارد تومان. بنا بود سند تحویل و تحول شهرداری که یکی از محورهای اصلی شفاف شدن مطالبات و بدهیهای شهرداری است، تهیه شود که نشد.
امانی ادامه داد: رسانهها و ما سردرگم شدیم. من رقم بدهی را شصتوپنج هزار میلیارد تومان اعلام کردم و منظورم اسفند سال 99 بود. آقای شهردار گفتند هشتاد هزار میلیارد تومان با سود و بدهیهای بانکی سال 1400 و آقای فلاح میگویند هفتاد و دو هزار میلیارد تومان که در این مبلغ بدهی پیمانکاران هم منظور شده که معتقدم 30 درصد آن حتما حباب است. باید برای این موضوعات فکری کنیم.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران اضافه کرد: اگر قرار است رژیم پرداختی بدهیهای شهرداری تعریف شود باید به شورا بیاید تا ما در جریان قرار بگیریم. آقای زاکانی در برنامههایی که به شورا ارایه داد و براساس آن رای گرفت در بخش اقتصادی و مالی 38 برنامه ارایه داد. در هیچکدام از بخشهای دیگر برنامههای ایشان 36 برنامه نداریم. موضوعاتی که آقای فلاح میگویند بر اساس این برنامه است، بر اساس برنامه سوم توسعه است یا بر اساس بودجه امسال است؟ باید حرفی بزنید تا ما که تخصصمان این موضوعات است سر در بیاوریم!
مهدی چمران هم پس از ارایه گزارش معاون مالی شهرداری تهران گفت: ما همه از جهش سرمایهگذاری در شهر تهران استقبال میکنیم چرا که میزان بدهی شهرداری تهران در حال حاضر بسیار زیاد است و همانگونه که از ابتدای ورود و حضور ما به مدیریت شهری مطرح شد بدهی شهرداری بالغ بر 65 هزار میلیارد تومان بود که بنا بر گزارش امروز 73 هزار میلیارد تومان بدهی شهرداری احصا شده است و ممکن است اضافه هم بشود. البته بخش اعظمی از بدهیها به بانکها است و سالی 10 هزار میلیارد تومان تنها باید برای پرداخت سود بانکها هزینه شود و این کمر بودجه شهرداری را میشکند.
یک بام و دو هوای چمران
در اعلام بدهیهای شهرداری
چمران در سخنانش بدهیهای شهرداری تهران را در پایان دوره چهارم پانزدهونیم میلیارد تومان عنوان میکند؛ رقمی که برخلاف رقم گزارش تحویل و تحول مدیریت پنجم شهرتهران است. آن زمان شهردار وقت تهران اعلام کرد که شهرداری را با 50 هزار میلیارد بدهی تحویل گرفته است. این رقم بعدها به 56 هزار میلیارد رسید. مبنای محاسبه این میزان بدهی را مدیران مالی زمان محمدباقر قالیباف قبول نداشتند اما روز گذشته مهدی چمران با فرمول مدیران قالیباف رقم بدهیهای شهرداری را محاسبه کرد اما رقم نهایی بدهی در زمان تحویل مدیریت شهری را با فرمول پذیرفتهشده از سوی مدیریت شهری پنجم. او در خصوص بدهیهای شهردار گفت وقتی در پایان دوره چهارم شهرداری را تحویل دادیم براساس حسابرسی رسمی که شده بود پانزدهونیم هزار میلیارد تومان بدهی داشتیم و این پرداخت نشده و سال به سال به آن اضافه شده تا امروز به بیش از 70 هزار میلیارد تومان رسیده و برای دوره جدید به ارث گذاشته شده است که این اداره دوره جدید را خیلی سخت میکند. این در حالی است که هزینهها بالا رفته و در آمدها کم شده است. البته به صورت ریالی درآمدها افزایش یافته و اما همه نیک میدانیم که ارزش ریالی امروز با سال 96 و سال 92 بسیار متفاوت است و ارزش واقعی درآمدها به واسطه تورم کاهش داشته است. این هشدارهایی است که باید بدهیم و سختیهایی که شهرداری به خصوص در مدیریت بدهیها و طلبها دارد.
رییس شورای اسلامی شهر تهران گفت: البته در بحث طلب شهرداری نیز باید گفت که باید این طلبها احصا شود و زمانی که ما در مدیریت شهری بودیم و با جلساتی که با وزارت دارایی داشتیم میزان طلب شهرداری 15 هزار میلیارد تومان احصا شده و امروز به 50 هزار میلیارد تومان رسیده که این طلبها مربوط به عوارض ساختمانهایی است که توسط ادارات دولتی ساخته شده و عوارض را در طول سالیان ندادند، چه خوب است وقتی دستگاههای دولتی بدهیهای شهرداری را طلب میکنند در خصوص پرداخت طلب شهرداری نیز همین گونه رفتار کنند.
چمران گفت: به هر روی شرایط بحرانی وجود دارد ولی میتوانیم از این شرایط عبور کنیم و باید عبور کنیم تا برای کارهایی عمرانی مانند مترو، حملونقل و ترافیک و پروژههایی که نیمهکاره باقی مانده است، هزینه کنیم.
صادقانه در مورد بدهیها سخن بگویید
در خصوص میزان بدهیهای اعلام شده از سوی چمران، محمود میرلوحی، عضو شورای پنجم شهر تهران گفت: «به آقای چمران و تیمشان خداقوت میگویم. ایشان امروز رقمهایی را پذیرفتند که سالها آن رقمها و عددها را مرتبا انکار میکردند؛ اما تقاضا دارم انصاف و صداقت را هم رعایت کرده زیرا برای پیشبرد کارها، پذیرش تنها کفایت نمیکند و باید صداقت داشت. اگر سیاستها و اقدامات شورای پنجم نبود و همان مسیر شورای چهارم را ادامه میدادیم، این بدهیها در پایان دوره به 120 هزار میلیارد میرسید. بیشتر بدهیهای امروز شهرداری تهران مربوط به 5 سال آخر دوره مدیریت قالیباف است. بخشی مربوط به مترو و فاینانسها و به خصوص 5360 میلیارد تومانی که از بانک شهر دریافت شد.» او تاکید کرد که شورای شهر پنجم در طول 4 سال تنها از طریق اوراق مشارکت برای مترو که 50 درصد است و سود آن را هم دولت تضمین میکند، هیچ استقراض دیگری نکرد، بلکه 9500 میلیارد تومان از بدهیهای بانکی را هم پرداخت کرد. همچنین در توافقنامهای با تامین اجتماعی، بدهیهای این حوزه را هم ساماندهی کرد. در غیر این صورت به جای 65 هزار میلیارد بدهی، باید دوبرابر آن بدهی به جای میگذاشتیم. شورای ششم نیز صادقانه و کارشناسانه با موضوع بدهیها برخورد کند و امیدواریم آقای چمران و دوستانش منصف و صادقانه مسیری را پی بگیرند که رویه شورای چهارم نباشد ما در دوره پنجم جلوی هرجومرجها و ریختوپاشهای دوره گذشته را گرفتیم که باید این مسیر تکرار شود تا اتفاقات گذشته در دوره انقلابی و جهادی کنونی اتفاق نیفتد.
به نظر نمیآید به این زودیها میزان بدهیهای شهرداری تهران شفاف شود. به گفته معاون مالی شهردار تهران هنوز رقم بدهیها به پیمانکاران مشخص نیست و نتوانستهاند به رقم مشخصی برسند، از سوی دیگر میزان بدهی و طلبهای شهرداری هم شفاف نیست و این رقم چند ده هزار میلیاردی هر ماه افزوده میشود.