محموله موشکی 650 میلیون دلاری در راه ریاض
وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا اعلام کرد این قرارداد شامل فروش ۲۸۰ موشک هوا به هوا به ارزش ۶۵۰ میلیون دلار میشود و وزارت دفاع آمریکا هم خبر تأیید فروش این تسلیحات را به اطلاع کنگره رسانده است. پنتاگون با اشاره به این موافقتنامه تأکید کرد «این فروش پیشنهادی با کمک به بهبود امنیت یک کشور دوست، از سیاست خارجی و امنیت ملی آمریکا حمایت میکند». سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت این قرارداد «درپی افزایش حملات موشکی از ناحیه مرزی عربستان سعودی در یک سال گذشته» مورد تأیید دولت آمریکا قرار گرفته است. در بیانیه سخنگوی وزارت خارجه آمده است تأمین تسلیحات دفاع هوایی بهمنظور کمک به عربستان سعودی برای دفاع از خود در مقابل حملههای حوثیهای یمن است. به گفته سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده، این موشکها با برد متوسط هستند و برای اهداف زمینی استفاده نمیشوند. این بسته دفاعی علاوهبر موشک هوابههوا، شامل 596 سکوی پرتاب موشک بههمراه قطعات یدکی و همچنین خدمات مهندسی و پشتیبانی این تسلیحات میشود و برای نهاییشدن نیاز به تأیید کنگره دارد. آژانس همکاری امنیت دفاعی آمریکا تأیید کرده است این موشکها در جنگدههای اف-15 و «یوروفایتر تایفون» نیروهای هوایی عربستان سعودی مورد استفاده قرار خواهند گرفت. براساس قانون کنترل صادرات تسلیحات نظامی ایالات متحده، برنامههای مهم صادرات اسلحه به کشورهایی مانند عربستان سعودی بیشتر از یک حجم خاص باید رسما به کنگره این کشور گزارش داده شود و پس از آن نیز کنگره یک مهلت ۳۰روزه دارد تا صادرات برنامهریزیشده اسلحه را بررسی کند. جو بایدن، رئیسجمهوری آمریکا، در فوریه ۲۰۲۱ و اندکی پس از شروع کار خود، با هدف حمایت از راهحل دیپلماتیک برای جنگ یمن اعلام کرده بود کاخ سفید در جنگ یمن عملیات تهاجمی انجام نخواهد داد و از فروش تسلیحات به عربستان حمایت نخواهد کرد.
مارب، نقطه اصلی جنگ
جنگ داخلی در یمن از سال ۲۰۱۵ ادامه دارد و ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی برای بازگرداندن قدرت به عبد ربه منصور هادی، رئیسجمهوری یمن میجنگد. دولت هادی از طرف سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده و به کمک ائتلاف عربی علیه حوثیها در حال مبارزه است. رویترز به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت عربستان که تحت فشار شدید آمریکا برای پایاندادن به محاصره بنادر یمن است، در ماههای اخیر از واشنگتن کمک خواسته بود. ریاض خواستار خرید تسلیحات آمریکایی برای کمک به عربستان سعودی در تقویت سیستمهای دفاعی خود پس از حملات نیروهای حوثی به قلمرو خود با پهپادهای نظامی و موشکهای بالستیک شده است. در ماههای اخیر نیروهای حوثی یمن دور جدیدی از عملیات به «مارب» را بهعنوان پایگاه اصلی دولت هادی آغاز کردهاند. استان مارب به علت داشتن منابع غنی نفت و گاز، ارزش اقتصادی بالایی دارد و حوثیها امیدوارند با تصرف کامل این استان، کار دولت هادی به پایان برسد. واشنگتن در ماههای گذشته و در راستای سیاست کاهش تمرکز و درگیری در خاورمیانه، تعدادی از سامانههای موشکی خود از منطقه را خارج کرده و سامانههای دفاع موشکی پاتریوت در عربستان نیز ازجمله آنهاست. ترکی الفیصل، وزیر اطلاعات سابق عربستان نیز با انتقاد از این رویکرد واشنگتن در قبال ریاض گفت: «اینکه ایالات متحده مسئولیتش در قبال دوستان و متحدان خود را رها میکند، دستورالعملی برای صلح و امنیت در منطقه نیست. ایالات متحده، قدرت برتر جهان در هفت دهه گذشته بوده است؛ بنابراین تردیدها درباره نقش و تعهدات آن برای حفظ امنیت منطقهای در حال متراکمشدن است و منجر به ادامه سردرگمی استراتژیک منطقهای میشود و در نتیجه درگیریها و بحرانها بیشتر میشوند. هیچ منطقهای در جهان از این خطر سردرگمی استراتژیک، بیش از منطقه خاورمیانه نمیترسد. آمریکا بهجای مداخله نظامی، میتواند مزایایی برای این منطقه ازطریق کمک به کشورها در یافتن رویکرد خودشان برای تببین دوباره نظم منطقهای که در راستای منافع ملی و حفظ صلح و ثبات منطقهای باشد، در نظر بگیرد».
واکنش حوثیها
عضو شورای عالی سیاسی حوثیها (انصارالله) موافقت آمریکا با فروش موشک به عربستان سعودی را «تناقض آشکار میان تعهد به صلح در یمن و حمایت از ائتلاف متجاوز» خواند. محمدعلی الحوثی، از رهبران انصارالله، گفت: «این معامله نشان میدهد بایدن و دولتش هیچ جدیتی برای توقف تجاوزاتشان بههمراه همپیمانانش به یمن ندارند».در سالهای اخیر، جنگ یمن صحنه بزرگترین بحران بشری در جهان توصیف شده است. بیش از ۷۵ درصد جمعیت یمن درحالحاضر نیازمند کمکرسانی و حمایت بشردوستانه هستند و از این میان، میلیونها نفر نمیدانند وعده غذایی بعدیشان از کجا تأمین خواهد شد.
عربستان، بزرگترین خریدار تسلیحات نظامی آمریکا
براساس گزارش انستیتوی بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، موسوم به «SIPRI»، عربستان در پنج سال گذشته رتبه نخست واردات تسلیحات نظامی از آمریکا را در اختیار داشته است. بنا بر این گزارش، میان سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۷، آمریکا با 79 درصد اولین صادرکننده تسلیحات به عربستان سعودی بوده است که پس از این کشور، به ترتیب بریتانیا با 9 درصد و فرانسه با چهار درصد در مراحل بعدی تأمینکنندگان تجهیزات نظامی عربستان قرار گرفتهاند. این انستیتو همچنین گزارش داد میزان صادرات تسلیحاتی آمریکا در میان سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ و سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰، 15 درصد رشد داشته و سهم این کشور از صادرات جهانی تسلیحات نظامی از ۳۲ درصد به ۳۷ درصد رسیده است. حدود نیمی از صادرات تسلیحاتی آمریکا در میان سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ به خاورمیانه بوده که به میزان ۲۸ درصد درمقایسهبا پنج سال گذشته، یعنی از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ افزایش داشته است. این مؤسسه خبر داده در فاصله سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰، عربستان واردکننده اصلی تسلیحات آمریکایی بوده و میزان 24 درصد از تسلیحات نظامی جدید آمریکایی را خریداری کرده است.
تقویت امنیت ملی آمریکا
آژانس همکاری امنیت دفاعی آمریکا، کنگره را مطلع کرد که فروش این تجهیزات «سیاست خارجی و امنیت ملی آمریکا را تقویت خواهد کرد». در این سند، از عربستان سعودی بهعنوان «کشور دوست» آمریکا نام برده شده که «نیروی مهمی برای پیشرفتهای اقتصادی و سیاسی در خاورمیانه به شمار میرود». یک مقام آمریکایی به رویترز گفته که ریاض خواستار خرید تسلیحات آمریکایی برای کمک به عربستان سعودی در تقویت سیستمهای دفاعی خود پس از حملات نیروهای یمنی به قلمرو خود با پهپادهای نظامی و موشکهای بالستیک شده است. این مقام آمریکایی که اشارهای نیز به نام او نشده است، درباره فروش این تسلیحات به عربستان گفت: «به صورت علنی و خصوصی، ما توجه زیادی به موضوع بنادر و فرودگاههای یمن داریم. این کاری است که عربستان باید انجام دهد؛ گفتوگویی بین ایالات متحده و عربستان سعودی درباره بهترین راه برای اجرای تعهد جو بایدن برای دفاع از این کشور بدون ارائه سلاحهای تهاجمی برای درگیریهای یمن وجود دارد».
چین و هزاران کلاهک هستهای
پکن همچنان اصلیترین تهدید در دکترین سیاست خارجی ایالات متحده به شمار میرود و با آنکه جو بایدن، رئیسجمهوری آمریکا با تغییر استراتژیهای نانوشته واشنگتن سعی دارد بر کنترل پکن متمرکز شود اما در آنسو چین تحت رهبری شی جینپینگ، گوی سبقت را از همتای آمریکاییاش ربوده است. آنطورکه وزارت دفاع آمریکا بهتازگی هشدار داده است، چین میتواند تا میانه قرن جاری در عرصه قدرت جهانی از ایالاتمتحده پیشی بگیرد؛ همانطورکه پیش از این رئیسجمهوری چین گفته بود که در نظر دارد تا سال ۲۰۴۹ به قدرتی نظامی در جهان تبدیل شود. طبق گزارش جدید مقامهای پنتاگون، پکن بسیار سریعتر از پیشبینی یک سال قبل ایالات متحده در حال تقویت نظامی خود است و درصدد است ظرف شش سال، ۷۰۰ کلاهک هستهای و تا سال ۲۰۳۰، هزار کلاهک در اختیار داشته باشد. پنتاگون سال گذشته تعداد جنگافزارهای هستهای چین را «اندکی بیش از ۲۰۰» اعلام کرده بود که احتمال دارد تا پایان همین دهه، دو برابر شود. این در حالی است که ایالاتمتحده سههزارو 750 جنگافزار هستهای در اختیار دارد و برنامهای برای افزایش آن ندارد. به گزارش آسوشیتدپرس، مقامهای ایالات متحده معتقدند، چین در حال توسعه ارتش خود -ارتش آزادیبخش خلق (PLA)- است تا در تمام جبهههای نبرد در هوا، زمین، دریا، فضا و قلمروی مجازی قادر به ستیز با ایالات متحده باشد. اما وزارت خارجه چین گزارش چهارشنبه گذشته پنتاگون را «بزرگنمایی غیرواقعی» دانست و تأکید کرد که آمریکا میخواهد در جهان از چین تصویری جدید بسازد و بگوید که پکن، یک تهدید اتمی است. وانگ ونبین، سخنگوی وزارت خارجه چین در این خصوص میگوید: «گزارش منتشرشده ازسوی وزارت دفاع آمریکا مانند گزارشهای مشابه پیشین، حقایقی را نادیده میگیرد و مسائل دیگری را بهشکلی غرضورزانه بزرگنمایی میکند». با وجود این موضعگیری، ژنرال مارک میلی، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده آمریکا پیش از انتشار گزارش پنتاگون، به گروه هماندیشی امنیتی اسپن گفت: «ما و جهان یکی از بزرگترین تغییرها در عرصه قدرت جهانی و جغرافیایی راهبردی را شاهدیم و آن همان توسعه نظامی پکن است».