برجام را روسها زمینگیرکردند یا ایران و آمریکا؟
امیرعبداللهیان وزیرخارجه ایران در گفتوگو با بورل عنوان و تاکید کرده بود که «طرح برخی درخواستهای جدید از سوی آمریکا هیچ گونه توجیه منطقی نداشته و با مواضع این کشور در مورد دستیابی سریع به توافق در تناقض است». او گفت: «موضوعات اصلی و لغو موثر تحریمها نباید تحت تاثیر زیادهخواهی طرف آمریکایی قرار گیرد. آمریکا نمیتواند به بهانه فشار افکار عمومی کشورش، هر روز حرف جدید و متفاوتی را از طریق هماهنگکننده به ما منتقل کند. اگر طرف آمریکایی مشکل افکار عمومی را دارد، باید بگویم ما هم مشکل افکار عمومی را در ایران داریم. آنها با حساسیت و دقت بالایی تحولات را رصد و از دولت پاسخگویی و رفع موثر تحریمها و حفظ توان بالای هستهای صلحآمیز را مطالبه میکنند.»بعد از این حرفهای وزیرخارجه ایران تقریبا معلوم بود که کار بیخ پیدا کرده اما خبرگزاری رسمی دولت احتمال توقف در مذاکرات را تکذیب کرد؛ تکذیبی که زیاد دوام نیاورد و با اعلام خبر ایجاد وقفه در مذاکرات بیاعتبار شد . روزنامه جهان صنعت در گفت وگو با دوکارشناس مسایل بین المللی در این باره و اینکه چرا روند مذاکرات به توقف رسیده است نکاتی را طرح کرده که در ادامه می خوانید:
مذاکرات چند سال دیگر ادامه دارد
فریدون مجلسی دیپلمات پیشین که از ابتدا هم نسبت به آینده این مذاکرات بدبین بود، وقفه فعلی را ناشی از رویکرد آمریکاییها میداند. او به«جهان صنعت» گفت: «آنطور که گفته شده ارائه شرایط جدید از طرف آمریکاییها موجب توقف مذاکرات بوده است و نمیدانیم که منظورشان دقیقا چیست چون جدید یعنی چیزی که در متن قبلی برجام نبوده باشد. فکر میکنم که در ارتباط با روسیه باید برای ایران تسهیلاتی ارائه شود. چون مزیت امروزی ایران این است که با خروج نفت و گاز روسیه از غرب، ایران جایگزین شود یعنی حتی اگر عربستان و امارات هم آماده ارائه نفت و گاز باشند، دنیا خرید از ایران را ترجیح میدهد تا تمام تخممرغهای خود را در سبد عربی قرار ندهد. این مزیت ایران باید شرایط را بهتر میکرد اما دیدیم که آمریکاییها شرط جدید گذاشتهاند و این به نظر عجیب میرسد.شرایطی که گفته میشد روسها دارند وقتی مورد توجه بود و گفته میشد مشکلساز است که هنوز انفجار در پالایشگاه ریاض صورت نگرفته بود. این انفجار با پهپاد بود و میدانیم که آنها هم پهپاد را یک ابزار ایرانی میدانند نه یمنی .نکته قابل توجه دیگر این است که آمریکاییها گفتهاند که دو محموله نفتی که ایرانی تشخیص دادهاند را در روزهای اخیر توقیف کردهاند و این با آن بحثی که غرب به نفت ایران نیاز دارد، مغایرت دارد و در این وضعیت به هم ریختگی بیشتری ایجاد میکند! چشماندازی نیست و به نظر من همین وضعی که تا حالا طی شده هفت، هشت، ده سال دیگر هم باید ادامه یابد.به نظر من هدف از این مذاکرات رسیدن به یک تفاهم و توافق به منظور بهرهمند شدن ملت ایران نیست. به نظر من این مذاکرات ابزاری برای تاکید بر مواضع ایدئولوژیک ایران است که شاهدیم به همه مسائل دیگر ارجح دانسته میشود.اینکه حذف سپاه از لیست تروریستی صورت بگیرد مستلزم این است که سپاه تهدید نابودسازی اسراییل را کنار بگذار و این غیرممکن است و ایران در این خصوص تغییر سیاست نمیدهد.
شکست قابل پیش بینی بود
علی بیگدلی از دیپلماتهای سابق نیز گفت : این توقف در مذاکرات ربطی به مواضع روسیه ندارد چون آمریکاییها هیچ واکنش مثبتی نسبت به تقاضای روسیه از خود نشان ندادهاند.انتظارات بیش از حد ایران که نتوانسته هنوز محافل داخلی را راضی کند تا همه تحریمها برداشته نشود، با مخالفت مواجه شده است.چند روز قبل هم یکی از مقامات آمریکا اعلام کرد که امیدی به حل و فصل مذاکرات وین نداریم اما این سفر آخری که آقای باقری به تهران آمد و برگشت حکم اتمام حجت را داشت.ایران میخواهد همه تحریمها ذیل تحریمهای برجامی حل و فصل شود و آمریکاییها با این کار موافقت نمیکنند. چند تا تحریم درباره سپاه پاسداران و بیت رهبری و موسسات زیر مجموعه آن هم مطرح است اما اصل قضیه این است که ایران میخواهد همه تحریمها در کنار تحریمهای برجامی لغو شود. به نظر نمیرسد که آمریکا با این کار موافقت کند. به خصوص با توجه به اینکه از طرف کنگره هم فشارهایی به دولت بایدن و مذاکرات برجامی وارد میشود. رییس سازمان سیا هم گفته بود که تا تهدیدات منطقهای ایران برطرف شود، نمیتوانیم به یک تفاهم کلی برسیم. دقت کنید که ما چهار نوع اختلاف و تحریم داریم که شامل تحریمهای برجامی، حقوق بشری، موشکی و منطقهای میشود. همه اینها باید با هم حل شوند. آمریکاییها میخواهند بعد از لغو تحریمهای ذیل برجام درباره بخشهای دیگر هم مذاکره شود و ایران تاکنون موافقت نکرده و اصرار دارد که همه تحریمها باید به صورت یکجا رفع شود.بهتر بود که ایران با صدور یک بیانیه از سوی شورای عالی امنیت به نحوی اعلام میکرد که روسیه حق ندارد چنین انتظاری داشته باشد.
آمریکاییها با حذف سپاه از لیست تروریستی موافقت کردند و هیات مذاکرهکننده هم از آنجایی که با این اقدام میتواند در داخل کشور برای خود یک پوشش امنیتی ایجاد کند تا اگر عیب و نقصی در توافق باشد، با توجه به خروج سپاه از لیست تحریمها مورد نقد قرار نگیرد، از این بابت خوشحال بود.به نظر من ایران در حال اشتباه است و حتی اظهارنظر برخی مقامات ما هم در این شرایط مطلوب نیست. با توجه به این شرایط بسیار تنگ و تاریک اقتصادی و فشارهای معیشتی که به مردم وارد میشود، هیچ راهی نداریم غیر از اینکه با آنها توافق کنیم و مساله برجام به یک شکل و صورتی حل شود. این وضعیت برای ما خیلی مهم است چون ممکن است که دلار در کمتر از یک ماه به ۴۵ هزار تومان برسد. بنابراین با توجه به مشکلاتی که داریم از جمله کسری بودجه و فضای اقتصادی سختی که به مردم فشار میآورد، باید در سال جدید منتظر مشکلات خیلی بیشتری باشیم.