داستان چوپانی مادام العمر" شی " در چین
در سال ۲۰۱۸ آقای شی جینپینگ «اندیشه هایی درباره سوسیالیسم چینی» و امکان انتخاب شدن مادام العمر را در قانون اساسی گنجاند، هیچ کس تصور نمی کرد برگزاری کنگره بیستم حزب کمونیست در ۱۶ اکتبر تشنج آمیز باشد. نارضایتی طبقه متوسط ، سرنوشت تایوان، روابط با ایالات متحده و روسیه، ضعف و نقص هایی که تاکنون پوشیده بود را عیان ساخت.
گفته آقای رن ژنگفی، بنیانگذار بسیار قدرتمند شرکت «هوآوی» در محافل کمونیست چین مثل یک بمب کوچک صدا کرد: «هدف اصلی ما باید بقا باشد ». البته، مخاطب این فرد که چندان عادت به ابراز اندیشه هایش ندارد، گروه خودش بود، اما همه فهمیدند که تشخیص او بسیار فراتر از گروه شرکت هایش را دربر می گیرد و به ندرت پیش می آید که یک مدیر شناخته شده آشکارا این چنین ابراز بدبینی کند. به ویژه، در نیمه ماه اوت، هنگامی که مدیران عالی رتبه حزب کمونیست چین (PCC) برای تدارک کنگره بیستم حزب در منطقه ساحلی «بیدایهه» بسرمی بردند، کنگره ای که وضعیتی غیرعادی داشت و بیستمین بودن آن گویای طول مدتی است که حزب قدرت را در دست دارد. از این مهم تر، این کنگره می رود تا با سنت حاکم از زمان مرگ مائو تسه دونگ، در سال ۱۹۷۶ وداع نموده و برای سومین بار یک فرد – شی جینپینگ- را به عنوان دبیرکل حزب انتخاب کند. تاکنون، کسی نمی توانست بیش از دو دوره دبیرکل حزب شود. سرانجام، این کنگره زمانی برگزار می شود که کشور با یک رشته چالش های داخلی (کاهش میزان رشد، کووید، سیاست اِعمال محدودیت کامل، آلودگی) و خارجی (روابط وخیم شده با ایالات متحده، همسایگان واقع در دریای چین، جنگ روسیه در اوکراین) و البته تنش های موجود با تایوان رودررو است.
این امر با وجود آرام و حتی مخفیانه بودن، واقعی است. امروز، موضوع برای ایجاد برخورد نه تنها کم نیست، بلکه بیش از حدی است که «رییس جمهوری همه» - عنوانی که آقای شی جینپینگ به خود می دهد تا نشان دهد که همه امور مهم را زیرنظردارد- می پندارد.از جمله این موارد تشنج مسائل اقتصادی و اجتماعی است. البته کارنامه دهه اول او کاملا آبرومندانه است: رشد اقتصادی به طور متوسط ۶ درصدی، با آن که رشد دورقمی مورد نظر تحقق نیافته، حذف فقر مطلق، با آن که چین به گزارش «صندوق بین المللی پول» (FMI)، همچنان از نظر ثروت سرانه در رده هفتاد و دوم جهان قرار دارد، ایجاد زیرساخت های مدرن (راه آهن، بزرگراه، فرودگاه) در کشور پهناوری که به شدت به آنها نیاز داشته، رشته موفقیت هایی در تولید به دست آورده است. این موفقیت ها در حدی است که به عنوان نمونه، ارزش افزوده ساخت یک آیفون اپل، که ۲۰ سال پیش حدود ۶ درصد بود، امروز به بیش از ۲۵ درصد رسیده است .با این همه، همین نمونه ثابت می کند که صنعت، به ویژه در آخرین نسل های نیمه هادی ها که برای نرم افزارها در تایوان ساخته می شود، وابسته به فناوری های خارجی است. جنگ اقتصادی با آمریکا که توسط رییس جمهوری پیشین دونالد ترامپ اعلام و به وسیله جانشین او، جوزف بایدن تشدید شد، با یک رشته از ممنوعیت های وارداتی و صادراتی همراه است که آینده را به طور جدی به گرو گرفته است. این در حدی است که، «هوآوی» که در زمینه 5G و شبکه های مخابراتی پیشرفته ترین فناوری ها را در اختیار دارد، می بیند که پر و بالش چیده شده است.
اقتصاد درجا می زند: در دومین ۳ ماهه سال ۲۰۲۲، رشد اقتصادی در حد کم رمق (۰.۲ درصد) بود که از ۳۰ سال پیش سابقه نداشته است. کاهش عملکرد بازرگانی جهانی و درپیش گرفتن راهبرد کووید صفر، که کلانشهرها و بسیاری از مناطق را فلج می کند، تا حدودی توضیح گر این ضعف ها است. درست مثل توقف شدید در ساختمان سازی دیوانه وار دهه های اخیر که منجر به تشکیل حبابی شد که قدرت حاکم می خواهد با نرمش آن را بترکاند ولی در این کار توفیق نمی یابد.
موضوع نگران کننده دیگر «تایوان» است. درباره نفی این که این جزیره بتواند اعلام استقلال کند، تقریبا در حزب کمونیست، و بی ترید در جامعه، اتفاق نظر وجود دارد. در عوض، شیوه رفتار با تایوان مورد اعتراض است و به نظر نمی آید که آقای شی الزاما مانند جنگجویان تندرو رفتار کند. برخی، به ویژه در محافل نظامی، معتقدند که پکن باید به طور سریع و قدرتمند حمله کند. یک افسر پیشین نیروی زمینی ارتش می گوید رییس جمهوری خیلی مردد است و توضیح می دهد: «پیش از آن که ایالات متحده از تایوان برای چین استفاده ای را بکند که از اوکراین برای روسیه کرده، باید حمله کرد». برخی دیگر، ضمن دفاع از همین فکر معتقدند که کشور باید همچنان به آماده سازی نظامی خود ادامه دهد. این آخرین گروه که بسیار محتاط هستند، از این ابراز تأسف می کنند که چرا رییس جمهوری مانند دنگ شیائو پینگ فقید «فروتن» و شکیباتر نیست. درواقع، در سال های اخیر شماری از رویداد مسئله تایوان را تغییر داده است.
به هرحال، درباره این موضوع درمیان مقامات حزب کمونیست چین گفتگوهایی انجام شده و شخصیت های درجه یک مانند هو وِی، معاون مرکز پژوهش سیاست های عمومی دفتر شورای حکومتی و گائو یوشنگ، دیپلومات و سفیر پیشین چین در اوکراین یا شان لیپینگ، استاد پیشین دانشگاه تسینگهوا آشکارا با گزینه های کنونی مخالفت کرده اند.انتقادها فقط محدود به روابط چین و روسیه نیست و بیش از پیش همه جنبه های زندگی اجتماعی را دربر می گیرد. سرکوب و سانسور، که تشدید شده، برای خاموش کردن این مخالفت ها کافی نیست. سان لیپینگ، در متنی که عنوان آن با شیوایی «چرا گوسفندان دوست ندارند بسته شوند » است می نویسد: «آنها الزاما نمی خواهند کار بدی انجام دهند (...). اما کافی است ببینیم که گوسفند وقتی از گله جدا می شود تا چه حد خوشحال است، چگونه پا به فرار می گذارد، تا درک کنید تا چه حد وابسته بودن را دوست ندارد». باید دید آیا نمایندگان کنگره بیستم حزب کمونیست چین چوپان های خوبی هستند!
نویسنده Martine BULARD برگردان شهباز نخعی – لوموند دیپلماتیک
