پیشگام جبهه گردشگری ایران

ساعت 24-رضاکدخدازاده/ بخش اعظم غرب ایران را شهرهای کردنشین کشور تشکیل می‌دهند. با توجه به چشم‌اندازهای تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی و طبیعی بسیاری که در این مناطق وجود دارد، همچنین راه زمینی ارتباط با مغرب‌زمین به طور خاصه با اروپا می‌باشد، لزوم توجه ویژه‌ به این مناطق دوچندان می‌شود. در این نوشتار در دو مبحث جداگانه به بررسی صنعت گردشگری در شرایط کنونی جهان و آینده انرژی در دنیا پرداخته می‌شود تا در نتیجه نهایی، اهمیت لزوم توجه به این مناطق نمایان گردد.

trong>صنعت گردشگری در شرایط کنونی جهان
امروزه در مباحث توسعه، صنعت گردشگری یکی از موارد اصلی روند رشد و توسعه اقتصادی کشورها به شمار می‌آید که لزوم توجه هر چه بیشتر به آن را از سوی دولت‌هایی که توسعه اقتصادی را در دستور کار خود قرار داده‌اند طلب می‌کند.
طبق آمار منتشره در سال ۲۰۱۳ توسط سازمان گردشگری جهانی، تعداد کل گردشگران در این سال معادل یک میلیارد و دویست میلیون نفر بوده است. درآمد حاصل معادل ۶۵۰۰ میلیارد دلار را می‌باشد که در مجموع ۹ درصد تولید ناخالص داخلی جهان را تشکیل می‌دهد. در بررسی جزئی آمارها مشاهده می‌شود که کشور ترکیه معادل ۳ درصد از کل گردشگران یعنی در حدود ۳۶ میلیون گردشگر را توانسته در این سال جذب کند(۴میلیون نفر از ایران) که درآمدی معادل ۲۵ الی ۳۵ میلیارد دلار که ۴.۱ درصد تولید ناخالص دخلی‌اش است را از این راه کسب کرده است. (مقایسه شود با درآمد حاصل از فروش نفت ایران در سال ۹۲ که معادل ۴۱ میلیارد دلار بود)
در این آمار مشاهده می‌شود متاسفانه سهم ایران از گردشگری دنیا بسیار ناچیز بوده است و ایران تنها توانسته ۴ میلیون نفر توریست جذب کند که حدود ۰.۳۴ درصد از کل گردشگران دنیا می‌باشد و درآمد ناچیزی در حدود ۵ تا ۷ میلیارد دلار کسب شده است که ۲/۲ درصد تولید ناخالص داخلی است. مساله مهم دیگر اینکه علاوه بر کم بودن تعدا گردشگران از لحاظ کمی، از نظر کیفی هم وضعیت گردشگری ایران در سطح پایینی قرار داشته چرا که مقصد عمده ورود گردشگران به ایران زیارتی و درمانی بوده که معمولا در این حوزه‌ها درآمد چندانی نمی‌توان کسب کرد. نکته مهم دیگری هم که در این میان به چشم می‌خورد این است که در سال در حدود ۷ میلیون نفر گردشگر از ایران به کشورهای خارجی سفر می‌کنند که در حدود ۱۰ میلیارد دلار ارز از کشور خارج می‌شود که نمایانگر تراز منفی گردشگری ایران می‌باشد.
آمار و ارقام فوق زمانی بیشتر جلب توجه می‌کنند که گزارش دیگری را که سازمان جهانی گردشگری منتشر نموده است را مورد مداقه قرار داد. طبق این آمار ایران در رتبه دهم جاذبه‌های تاریخی و رتبه پنجم جاذبه‌های طبیعی جهان قرار دارد. با این حال در سال ۲۰۱۳ برای اولین بار بود که توانست در بین ۵۰ کشور برتر صنعت توریسم جهان قرار بگیرد و مقام ۴۸ این رده‌بندی را به خود اختصاص داد. در حالی که مشاهده می‌شود ترکیه که حائز مقام ششم گردشگری دنیا است از لحاظ جاذبه‌های تاریخی ۱۷ پله پایین‌تر از ایران قرار دارد!
آینده انرژی در جهان
گزارشات اخیر آژانس بین‌المللی انرژی حاکی ازآن است که تولید گاز در جهان در ۱۲ سال آینده از افزایشی دو و نیم برابری برخوردار خواهد شد که این افزایش مربوط به تولید گازهای نامتعارف یا گاز شیل(SHALE) می‌باشد. پیش‌بینی شده که تولید نفت ایالات متحده آمریکا تا سال ۲۰۲۰ تا ۱۵ میلیون بشکه در روز افزایش پیدا خواهد کرد که این افزایش هم حاصل روش‌های جدید استخراج نفت شیل خواهد بود. لازم به توضیح است که شیل نوعی سنگ رسوبی است که از رس فشرده تشکیل شده است و در گذشته به دلیل نبود تکنولوژی مورد نیاز و همچنین هزینه بالای استخراج آن امکان استخراج نفت و گاز آن فراهم نبود ولی امروزه با استفاده از فن‌آوری های جدید با تزریق آب و شن تحت فشار و امکان استخراج گاز مقرون به صرفه فراهم شده است. بر اساس تخمین‌های صورت گرفته گفته می‌شود که بیشترین نفت و گاز شیل جهان در ایالات متحده آمریکا قرار دارد که بیشترین میزان مصرف نفت و گاز و ورادات آن هم توسط این کشور در جهان صورت می‌گیرد.
در سال‌های اخیر و با توجه به عواقب هشدارآمیزی که گرم شدن کره زمین خواهد داشت و همچنین فعالیت NGOهای فعال در زمینه محیط زیست، کشورهای پیشرفته جهان مجبور به جایگزین کردن انرژی‌های پاک به جای انرژی‌های فسیلی شده‌اند. به طور مثال در کشور آلمان بیش از سه چهارم انرژی مورد نیاز خانه‌ها از انرژی‌های پاک به خصوص انرژی خورشیدی تامین می‌شود. حتی امروزه بسیاری از کشورها به دلیل مخاطرات انرژی هسته‌ای از این انرژی هم تا آنجایی که می‌توانند صرف‌ نظر کرده و به توسعه انرژی‌های پاک‌تری مثل انرژی‌های بادی و خورشیدی روی آورده‌اند.
آن چه مسلم است اهمیت نفت در آینده به خصوص در خاورمیانه کاهش چشم‌گیری پیدا خواهد کرد و نقش نفت در اقتصاد آینده جهان رو به افول می‌نهد. بهترین بررسی علمی و آکادمیک در این زمینه را دکتر محسن رنانی استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان در کتابش به نام "اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران" انجام داده است که در آن به مسولان کشور نسبت به کاهش اهمیت نقش نفت در آینده ایران هشدار داده است.
به هر حال آنچه که از مطالب فوق برمی‌آید این مهم است که هر چه زمان رو به جلو می‌رود تکیه به نفت در اقتصاد ایران خلاف عقلانیت است و می‌تواند به مثابه پاشنه آشیلی برای دولت‌ها به حساب آید و لزوم هر چه سریع‌تر خروج از وابستگی به نفت در اقتصاد بیشتر نمایان می‌شود.
تجربه نشان داده در مواقعی که قیمت نفت کاهش پیدا کرده آسان‌ترین راه‌حلی که دولت‌ها برای جبران آن اتخاذ کرده‌اند افزایش درآمدهای مالیاتی بوده است. این امر در صورتی کاربرد خواهد داشت که شاهد رشد اقتصادی در اقتصاد کشور باشیم و در یک اقتصاد دولتی که رشد اقتصادی در ارتباط مستقیم با فعالیت‌های اقتصادی دولت است نه تنها این مهم میسر نمی‌شود بلکه نشانگر چرخه باطلی خواهد بود که کاهش درآمد نفتی به کاهش رشد اقتصادی و در نتیجه به کاهش درآمد مالیاتی منجر می‌شود.
حال اگر مطالب فوق مورد مداقه قرار گیرد بهترین راهکاری که دولت می‌تواند برای کاهش نقش نفت در آینده اقتصاد ایران در نظر بگیرد همانا استفاده از صنعت مهم و موثر گردشگری در ایران است.
کردستان خط مقدم صنعت گردشگری ایران
بر اساس گزارش سازمان جهانی گردشگری هر ۵ الی ۱۰ گردشگر می‌تواند یک فرصت شغلی را ایجاد نماید. بر طبق آمار اعلامی از سوی مرکز آمار ایران، استان‌های کردستان و آذربایجان غربی به ترتیب دارای نرخ بیکاری ۱۸.۸ و ۱۷.۵ درصدی هستند. این استان‌ها دارای ظرفیت‌های فراوان جغرافیایی، اقلیمی و تاریخی می‌باشند همچنین ابواب ورودی کشور از سمت غرب می‌باشند. به طور یقیین اگر دولت در این مناطق کشور در بخش گردشگری سرمایه‌گذاری صورت دهد، به دلایل بسیاری همچون خالی بودن ظرفیت‌های آن تاکنون، بر خلاف آنچه که در نرم جهانی در مورد بازدهی سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری وجود دارد، بسیار زودتر می‌تواند به بازدهی برسد و چشم‌اندازهای بسیاری در زودبازده بودن آن وجود دارد.
نظر به شرایط خاصی که در این مناطق وجود دارد در ابتدای راه نمی‌توان انتظار داشت که بخش خصوصی به تنهایی در این امر ورود پیدا کند و لزوم ورود دولت به آن در ابتدای راه مشاهده می‌شود. به عنوان مثال گفته می‌شود قریب به ۱۵۰۰ هکتار اراضی آلوده به مین در استان کردستان وجود دارد که برای توسعه گردشگری باید هر چه زودتر نسبت به پاک‌سازی این اراضی اقدام جدی صورت بگیرد. توسعه زیرساخت‌های گردشگری مثل راه و جاده، هتل، فرودگاه، شبکه حمل و نقل و ... مواردی هستند که ورود دولت به این عرصه‌ها را طلب می‌کند. همچنین استفاده از ابزار مغفول مانده در دیپلماسی کشور یعنی دیپلماسی عمومی(Public policy) و تبلیغات در عرصه جهانی، جلوگیری از ورود تنش‌های سیاسی با کشورهای غربی و کشورهای منطقه به درون جامعه و آموزش‌های فرهنگی و اجتماعی در زمینه آداب و رسوم برخورد با گردشگران هم مواردی هست که در سیاست‌های آموزشی و فرهنگی دولت باید مورد توجه قرار بگیرد.
دولت روحانی و جامعه کردستان
دکتر حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم آرای جالب و معناداری را از جامعه کردستان دریافت کرد. ۷۱ درصد آرای رای‌دهندگان استان کردستان و ۶۴ در صد آذربایجان غربی به نام حسن روحانی به صندوق‌ها انداخته شد. با توجه به محرومیت‌های نسبی‌ای که کماکان در شهرهای کردنشین ایران وجود دارد سنگینی بیشتری را دکتر روحانی برای توجه بیشتر به این مناطق بر روی شانه‌های خود احساس می‌کند. جامعه کردهای نجیب و وطن دوست ایرانی همواره نشان داده‌اند در راه توسعه و آبادانی کشور از هیچ تلاشی فروگذار نبوده‌اند. غرب کشور، خاصه شهرهای کردنشین در طول ۸ سال دفاع مقدس خط مقدم نبرد برای دفاع از کیان و تمامیت ارضی کشور بوده است و حال که ایران یکی از باثبات‌ترین دوران تاریخی‌اش را سپری می‌کند و بدون شک با ثبات‌ترین کشور منطقه نیز می‌باشد، ضرورت توجه هر چه بیشتر به توسعه و پیشرفت این مناطق احساس می‌شود تا هم موجب افزایش امنیت ملی و قدرت ملی کشور و هم موجب رشد و توسعه اقتصادی ایران شود.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: