در را به روی هر کسی باز نکنید
فقر در شرایطی باعث میشود برخی افراد سراغ سرقت بروند. مثل متهمان این پرونده که حدود چند ماه پیش از یکی از شهرستانهای شمال غربی کشور اسلحهای تهیه میکنند تا به تهران بیایند. این افراد که هر کدام حدود ۳۰ سال دارند با اسلحهای که تهیه میکنند؛ تصمیم میگیرند سراغ برخی خانهها بروند و به عنوان مامور دست و پای افرادی که در آن خانهها حضور داشتند را ببندند و اموال آنها را به سرقت ببرند. حالا متهمان توسط پلیس دستگیر شدند. به گفته رییس پلیس آگاهی تهران بزرگ لحظه دستگیری متهمان، آنها به سوی کارآگاهان تیراندازی کردهاند.
حالا دو متهم مرد به همراه متهم زن که همسر یکی از آن مردان است ردیف به ردیف هم ایستادهاند.
چادر گل منگلی آبی رنگی را دور کمرش بسته است و پیراهنی به همان رنگ به تن دارد که انگار از اعضایی ناهماهنگ سر هم شدهاند. یکی از دو متهمان مرد لباس معروف بازداشتگاه را به تن کرده و دیگری بلوز شلواری تیره به تن دارد.
حالا آنها مقابلم ایستادهاند و حرفی برای گفتن ندارند. همه این کارها را برای مشکلات مالی که داشتند، انجام دادهاند و نتیجه سوال در مورد اینکه چرا سرقت مسلحانه انجام دادهاید؟ جز مشکلات مالی نیست.
اما سرهنگ کارآگاه ولیپور گودرزی در مورد این متهمان به «اعتماد» میگوید: «پرونده ۱۵ اردیبهشت ماه از کلانتری ۱۳۳ شهر زیبا مبنی بر سرقت مسلحانه تحت عنوان مامور به اداره یکم واصل میشود. در تحقیقات مشخص میشود که یک خانم و دو آقا به خانهای در بلوار فردوس مراجعه میکنند و دو آقا به عنوان مامور وارد خانه میشوند. متهمان با سلاح گرم نفرات داخل خانه را تهدید میکنند و دستهای آنان را با دستبندهای پلاستیکی میبندند و اموال آنان را از جمله گوشی، طلا و وجه نقد را سرقت میکنند. بعد هم متهمان یکی از افرادی که داخل خانه بوده را مورد ضرب و شتم قرار میدهند و متواری میشوند.»
او در ادامه توضیح میدهد: «پس از این ماجرا پرونده به اداره یکم واصل و تحقیقات میدانی از جمله بررسی دوربینها توسط کارآگاهان شروع میشود. با توجه به سرنخهای موجود در پرونده و تماسی که یکی از متهمان برای اخاذی با یکی از شکات برقرار میکند، توسط پلیس آگاهی رصد میشود. طی یک قرار صوری او توسط کارآگاهان آگاهی دستگیر میشود. همان موقع ماشین یکی از شکات و اموال دیگر او به همراه یک سلاح کمری و پنج فشنگ کشف میشود. با تحقیقات از این فرد، متهم دوم نیز شناسایی میشود. متهم دوم ساعت یک بامداد طی یک قرار صوری در منطقه گمرک حاضر میشود، اما به محض رویت پلیس متهم اقدام به شلیک میکند. حدود شش، هفت تیر به سوی کارآگاهان آگاهی شلیک میشود، ولی در نهایت کارآگاهان با رعایت به کارگیری سلاح به سمت متهم تیراندازی و او را زمینگیر میکنند. یک قبضه اسلحه به همراه دو خشاب و ۱۶ فشنگ جنگی نیز از متهم دوم کشف میشود. در ادامه با بررسیهای به عمل آمده مشخص میشود آن خانمی که در تصویر مشاهده شده بود همسر موقت سارق دوم است. در نهایت آن خانم هم در خانه اجارهای روزانه شناسایی و دستگیر میشود. بخشی از اموال مسروقه شکات نیز در این خانه کشف و پرونده برای سیر مراحل قانونی به دادسرا ارجاع میشود.»
سرهنگ کارآگاه علی ولیپور گودرزی، رییس پلیس آگاهی پایتخت نیز در مورد این پرونده به «اعتماد» میگوید: «در جریان عملیات دستگیری سارقان، کارآگاهان اداره یکم با اقدام به موقع و تیراندازی مقابل صورت گرفته موفق به دستگیری سارقان میشوند. با وقوع یک فقره سرقت مسلحانه از خانهای در غرب تهران موضوع رسیدگی به این پرونده در دستور کار تیمی زبده از کارآگاهان پلیس آگاهی قرار میگیرد. در تحقیقات میدانی مشخص میشود؛ دو مرد جوان با جعل عنوان مامور پلیس به بهانه بازرسی وارد خانهای در محله شهر زیبا میشوند و با تهدید سلاح گرم دستان مالباختگان را بسته و سپس اموال با ارزش خانه را از جمله طلا، خودرو، پول و تلفنهای همراه و ... سرقت میکنند. همچنین یک زن جوان در نزدیکی خانه مذکور ترددهای مشکوک را از ترس مراجعه خودروی گشت پلیس به سارقان اطلاع میداده است. کارآگاهان در نخستین گام با بهرهگیری از شیوههای کشف نوین جرم و روشهای علمی هویت و مخفیگاه متهمان سابقهدار را شناسایی کردند.»
مجازات سرقت میتواند از سه تا 20 سال در نظر گرفته شود
«عبدالصمد خرمشاهی»، وکیل پروندههای مهم جنایی ایران در مورد موضوع سرقت به «اعتماد» میگوید: «میدانیم که بزه سرقت یکی از جرایمی است که از دیرباز در تمامی جوامع وجود داشته و در حال حاضر هم یکی از جرایمی است که بسیار شایع شده. در قانون مجازات اسلامی چند نوع سرقت تعریف شده است. سرقت ساده، سرقت مقرون به آزار و سرقت حدی از جمله انواع سرقت تعریف شدهاند. بر اساس ماده 652 قانون مجازات اسلامی اگر سرقت مقرون به آزار باشد؛ یعنی همراه با تهدید و آزار روحی و جسمی... یا اگر سارق با خود سلاح داشته باشد مجازات او از سه ماه تا 10 سال حبس است. اگر هم سارق به فرد یا افرادی جراحتی وارد کرده باشد به حداکثر مجازات محکوم میشود. طبق ماده 651 اگر سارقان شامل پنج شرط باشند، مجازاتشان میتواند تا 20 سال حبس نیز باشد. از جمله سارق دو نفر به بالا باشند، شب باشد، سلاح داشته باشند، از دیوار بالا رفته باشند و... این شرایط یکی از شدیدترین مجازات است. یعنی تعدادی سارق با اسلحه وارد خانه یک نفر شوند، تهدید کنند و آزار و اذیت جسمی یا روحی برسانند. از این تعداد اگر یک نفرشان هم سلاح داشته باشد تا بیست سال حبس میتواند شامل حالشان شود. نوع دیگر سرقت، سرقتهای حدی است. این نوع سرقت مجازات شرعی دارد و در فقه جزای اسلام هم آورده شده است. مطابق ماده 276 قانون مجازات اسلامی سرقت حدی ممکن است به قطع انگشتان دست سارق نیز منتهی شود. البته سرقت حدی 14 شرط دارد که تمام این شرایط باید رعایت شود و اگر این شرایط نباشد موجب سرقت حدی نخواهد شد. در پرونده فوق به نظر میرسد بحث مجازات حداکثر 10 سال در نظر گرفته شود.»
در روزهایی که یارانه توزیع میشود، آمار سرقت کاهش مییابد
«علیرضا شریفییزدی»، روانشناس اجتماعی نیز در این باره به «اعتماد» میگوید: «یکی از قدیمیترین آسیبهای اجتماعی و انحرافات اجتماعی مقوله سرقت است. سرقت تقریبا جزو رایجترین و شایعترین خلافهایی است که در یک جامعه رخ میدهد و عواقب بسیار زیادی دارد. یعنی قبل از اینکه موضوع سرقت را آسیبشناسی کنیم باید سببشناسی کنیم. یکی از مهمترین عوامل سرقت در شرایط فعلی جامعه ما مساله اقتصادی و فقر است. فقر یکی از مهمترین عواملی است که باعث میشود سرقت در کشورمان صورت بگیرد. خصوصا ریزسرقتها؛ مثل سرقت لوازم خودرو، سرقت خانه در حد معمول و... این موضوع در حدی است که میتوان گفت؛ در روزهایی که یارانه توزیع میشود آمار سرقت کاهش پیدا میکند و این بسیار معنادار و تاملبرانگیز است. در سببشناسی مهمترین عاملی که در جامعه اثرگذار است و باعث میشود میزان سرقت در جامعه افزایش پیدا کند، مساله اقتصادی است. دومین عامل مقوله اعتیاد است. یه یقین یکی از سه دلیل اصلی سرقت در تمام دنیا به ویژه کشور ما مساله اعتیاد است. بنابراین با افزایش اعتیاد باید با افزایش ریزسرقتها در جامعه مواجه باشیم. همچنین با کاهش میزان اعتیاد بسیاری از سرقتها هم کاهش پیدا میکند. نکته سوم خردهفرهنگها هستند که میتواند در افزایش و کاهش سرقت نقش داشته باشد. در مورد موضوع سرقت بحث بازدارندگی هم مطرح است. چند وقت پیش با یکی از سارقان مصاحبهای داشتم. حرف او این بود که 18 بار تاکنون به زندان رفته و حبس کشیده و برای بار نوزدهم است که دستگیر شده. رییس آگاهی تهران وقتی این سارق را دید، گفت؛ زمانی که ستوان دوم بوده است این آدم را دستگیر کردند. الان هم که رییس پلیس آگاهی تهران شده، باز با این آدم روبهرو میشود. معنی این حرف این است که قانون در بازدارندگی ناتوان است. شیوههایی که قانون برای مجازات سارقان اعمال میکند نه تنها بازدارنده نیست، بلکه مشوق است. یعنی سارق یک دزدی کوچک میکند و به مدت 6 ماه با سارقان بزرگتر همسلول میشود و در داخل خود زندان آموزش انواع سرقتهای پیچیده را میآموزد و وقتی این سارق از زندان آزاد میشود برای خودش تیم تشکیل میدهد. بنابراین میزان سرقتها هم افزایش پیدا میکند. در نتیجه باید نیم نگاهی به بازدارندگی قانون نیز داشته باشیم. مساله بعدی در مورد سارقان این است که اگر شخصی عنوان سارق را داشته باشد و از زندان آزاد شود در جامعه دیگر به او شغلی نمیدهند. این افراد به ناچار دوباره وارد چرخه سرقت میشوند. اکثر افرادی که سرقت میکنند، خانوادههایی گسسته و آشفته دارند. بنابراین میتوان گفت که اینطور خانوادهها کارخانه تولید سارقان هستند. مطالعات نشان داده است که هرگاه در جامعهای میزان یا نرخ بیکاری و تورم افزایش پیدا میکند آن جامعه میزان سرقت و سارقان بیشتری خواهد داشت. همچنین به لحاظ جغرافیایی نیز استانهایی که زمینه تولید شغلی کمتری دارند، سارقان بیشتری هم دارند.»
اعتماد
