استمرار حاکمیت محافظهکاران در آتن
میتسوتاکیس و حزب «دموکراسی نو» وعدههای متعددی برای بهبود اوضاع اقتصادی یونان دادهاند. میتسوتاکیس بعد از دریافت فرمان تشکیل دولت ازسوی اکاترینی ساکلاروپولو، رییسجمهور گفت: «من متعهد میشوم که در دوره دوم تغییرات بزرگ موردنیاز کشور را عملی کنم.»
میتسوتاکیس وعده اصلاحات گستردهای داده است، ازجمله اینکه وضعیت رتبه اعتباری یونان را که بعد از بحران مالی دهه گذشته به شدت نزول کرد، بهبود ببخشد، درآمد حوزه گردشگری را احیا کند و با افزایش سطح دستمزدها، دستمزدها را به میانگین اتحادیه اروپا نزدیک کند. میتسوتاکیس یکشنبه شب در سخنرانی پیروزی خود گفت: «من هرگز وعده معجزه ندادهام. اما میتوانم اطمینان بدهم که به مسوولیتهایم، با برنامهریزی، از خودگذشتگی و بهویژه سختکوشی وفادار خواهم ماند.» او وعده داده که با افزایش نرخ رشد، افزایش دستمزدها و کاهش نابرابریها، یونان را متحول خواهد کرد. میتسوتاکیس تاکید کرد: «من نخستوزیر همه یونانیها خواهم بود.»
بلافاصله بعد از اعلام نتایج انتخابات، رهبران بلندپایه کشورهای غربی در پیامهایی جداگانه پیروزی در انتخابات را به میتسوتاکیس تبریک گفتند. جو بایدن، رییسجمهورامریکا، در بیانیهای گفت: «مشتاق استمرار همکاریهایمان در اولویتهای مشترک با هدف تقویت رونق اقتصادی و امنیت منطقهای هستم.» امانوئل مکرون، رییسجمهور فرانسه هم وعده همکاری با یونان برای «ایجاد اروپایی قویتر و مستقلتر» داد. آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه ایتالیا در بیانیهای گفت که انتخاب میتسوتاکیس «نشانهای از ثبات سیاسی است که برای همه اروپا خوب است.» انتظار میرود که میتسوتاکیس به زودی کابینه خود را معرفی کند. براساس گزارش فرانس پرس پیشبینی میشود جورج جراپتریتیس، از مقامهای معتمد نخستوزیر به عنوان وزیر خارجه معرفی شود. جراپتریتیس استاد حقوق است و ماه مارس بعد از وقوع حادثه مرگبار خارج شدن قطار از خط و رسوایی شنود که باعث متهم شدن دفتر نخستوزیر شده بود، به عنوان مسوول رسیدگی به این پروندهها منصوب شده بود. همچنین پیشبینی میشود که نیکوس دندیاس، وزیر خارجه پیشین به عنوان وزیر دفاع جدید دولت میتسوتاکیس معرفی شود. با وجود آنکه غرق شدن ۱۲ روز پیش یک قایق پر از مهاجران و از دست رفتن بیش از ۳۰۰ نفر از آنها، فضایی برای احزاب چپگرا مهیا ساخت که دموکراسی نوین را به خاطر سیاستهای ضدمهاجرتیاش زیر ضرب موجی جدیدی از انتقادات خود قرار دهند، اما حزب حاکم توانست با تکیه بر وعدههای عمدتا اقتصادی همچون رساندن نرخ رشد اقتصادی سالانه به ۳درصد، کاهش بیکاری و معافیتهای مالیات بیشتر رایدهندگان یونانی را مجاب کند که سیاستهای مهاجرستیزانهاش از عوامل کامیابیهای نسبی اخیر اقتصاد درهم شکسته یونان است، به خصوص که به قول میتسوتاکیس در نطق پیروزیاش، یونان اکنون یکی از بهترین عملکردها را در اقتصاد در حوزه یورو ثبت کرده است.
احزاب جدید در پارلمان
در انتخابات روز یکشنبه، سه حزب با رسیدن به حداقل ۳درصد آرای ضروری برای ورود به پارلمان، توانستند به عنوان گروههای جدید نسبت به انتخابات ماه مه وارد پارلمان یونان شوند. حزب راستگرای افراطی اسپارتانها توانست با عملکرد قابل توجه ۴.۷درصد آرا ۱۳ نماینده را به پارلمان یونان بفرستد. این حزب در آستانه انتخابات ایلیاس کاسیدیاریس، نماینده زندانی پیشین پارلمان از حزب نئونازی «فجر طلایی» را به عنوان یکی از حامیان خود معرفی کرد. پیش از این دولت میتسوتاکیس با تصویب قانونی این نماینده نئونازی را از عضویت در پارلمان منع کرده بود.
حزب «راهکار یونانی» با کسب نزدیک به ۴.۵درصد آرا توانست ۱۲ کرسی در انتخابات کسب کند و حزب مذهبی و ضد سقط جنین نیکی با کسب ۳.۷درصد آرا موفق شد ۱۰ نماینده را راهی مجلس کند. حزب چپگرای «در مسیر آزادی» که توسط زویی کنستانتوپولو، عضو پیشین حزب سیریزا رهبری میشود، توانست با کسب ۳.۱درصد آرا، یعنی فقط ۰.۱درصد بالاتر از حداقل لازم برای ورود به پارلمان، ۸ کرسی را به خود اختصاص دهد. حزب میرا ۲۵، به رهبری یانیس واروفاکیس که مدت کوتاهی در دوره نخستوزیری الکسیس تسیپراس، رهبر حزب سیریزا، وزیر دارایی بود، برای دومین انتخابات متوالی با کسب کمتر از ۳درصد آرا از ورود به پارلمان باز ماند. واروفاکیس در پی اعلام نتایج انتخابات در جمع خبرنگاران گفت: «شکست میرا ۲۵ کوچکترین مشکلی است که با آن دست به گریبانیم.» او تاکید کرد که آنچه جریان چپ باید برای آن عزاداری کند شکست تلاش ۱۰ ساله برای مبارزه با سیاستهای ریاضتی است و ناتوانیاش از تبدیل به یک جبهه پیشرو و تبدیل شدن خشم مردم به موج راست افراطی است.
خیزش راستها
پیروزی قاطع حزب راستگرای دموکراسی نو و همچنین ورود احزابی مانند اسپارتانها و حزب طرفدار روسیه و ملیگرای تندروی «راهکار یونانی» به پارلمان نشانهای دیگر از این است که جنوب اروپا در حال تمایل پیدا کردن به نفع گروههای راستگرا است. گروههای راست افراطی به تازگی در انتخابات اسپانیا و فنلاند توانستهاند موفقیتهای بیشتری کسب کنند و نظرسنجیها نشان میدهد که حزب راستگرای افراطی «آترناتیو برای آلمان» هم نسبت به گذشته بیشتر محبوب شده است. این حزب برای نخستینبار روز گذشته توانست در یک انتخابات محلی در آلمان پیروز شود. در سطوح بالاتر میتوان به ایتالیا اشاره کرد که با انتخاب حزب «برادران ایتالیا» توانسته است خود را در جایگاه رهبری یکی از کشورهای مهم اروپایی مطرح کند.
موفقیتهای حزب مردم اروپا
حزب مردم اروپا، یک حزب چندملیتی در پارلمان اروپا است که چتری از احزاب ملی راستگرای میانهرو در کشورهای مختلف محسوب میشود. دموکراسی نو، یکی از اعضای حزب مردم اروپا است. تاناسیس باکولاس، دبیرکل یونانی حزب مردم اروپا میگوید: «این یک پیروزی روشن برای کیریاکوس میتسوتاکیس، دموکراسی نو و حزب مردم اروپاست. در سیاست مواضع اهمیت دارد. این را در یونان دیدیم، اوایل سال جاری [میلادی] در انتخابات فنلاند و انتخابات محلی اسپانیا دیدیم. قطعا این چیزی است که ماه جولای در انتخابات پارلمانی اسپانیا و ماه اکتبر در انتخابات پارلمانی لهستان، خواهیم دید. احزاب وابسته به حزب مردم اروپا در حال سلطه بر مرکز هستند و احزاب چپ میانه در حال به حاشیه رانده شدن.»
قانون پیچیده انتخابات
بعد از انتخابات ۳۱ اردیبهشت، وقتی حزب حاکم دید که ۵ کرسی کمتر از اکثریت قاطع در پارلمان دارد، از تشکیل یک ائتلاف بر تشکیل دولت سر باز زد تا بتواند در انتخابات زودهنگام با قانون انتخابات جدید فرصت بهتری برای کسب اکثریت مطلق داشته باشد و بتواند بدون نیاز به ائتلاف با احزاب دیگر تشکیل دولت دهد. یکی از دلایل پیروزی قاطع حزب دموکراسی نو، اجرای قانون جدید انتخابات در یونان بود. قانون انتخابات در یونان در نخستین انتخابات بعد از تغییر قانون اجرایی نمیشود، بلکه نخستین انتخابات بعد از تغییر قانون با قانون قبلی برگزار میشود و از دومین انتخابات بعد از تغییر قانون جدید اجرایی میشود. در نتیجه زمانی که سال ۲۰۱۶ حزب حاکم سیریزا قانون را تغییر داد تا پاداش کرسیهای اضافه به حزب برنده را حذف کند، قانون جدید در انتخابات ۲۰۱۹ اجرایی نشد و به جای آن در انتخابات ماه مه ۲۰۲۳ اجرا شد. سیریزا انتخابات سال ۲۰۱۹ را به حزب دموکراسی نو باخت و حزب دموکراسی نو بلافاصله اقدام به تغییر قانون انتخابات و برگرداندن کرسیهای پاداش کرد. این قانون در انتخابات مه ۲۰۲۳ اجرایی نشد، اما یک ماه بعد، در انتخابات ژوئن ۲۰۲۳ که یکشنبه برگزار شد، قانون جدید مصوب حزب دموکراسی نو به کار گرفته شد. براساس قانون جدید در صورتی که یک فهرست حزبی بتواند با بیش از ۲۵درصد آرا، به عنوان فهرست اول پارلمان انتخاب شود، به صورت خودکار ۲۰ کرسی دراختیار این حزب قرار میگیرد. به ازای هر ۰.۵درصد بیشتر آرا یک کرسی پاداش اضافه میشود و مجموعا تا سقف ۵۰ کرسی به یک فهرست که بیش از ۴۰درصد آرا را کسب کرده باشد، اختصاص پیدا میکند. براساس این قانون، ابتدا کرسیهای پاداش دراختیار حزب برنده قرار میگیرد و پس از آن باقیمانده کرسیهای پارلمان از ۳۰۰ کرسی به نسبت آرا بین تمامی احزاب تقسیم میشود.
بر این اساس، حزب دموکراسی نو به این دلیل که در انتخابات روز یکشنبه اندکی کمتر از ۴۱درصد آرا را کسب کرد توانست تمامی ۵۰ کرسی پاداش را به نام خود ثبت کند و همچنین با احتساب سهمش به نسبت آرا از ۲۵۰ کرسی باقیمانده، مجموعه ۱۵۸ کرسی پارلمان دراختیار این حزب قرار گرفت. حزب سیریزا با کسب ۲۰درصد آرا (نیمی از آرای دموکراسی نو) تنها ۴۸ کرسی (کمتر از یکسوم کرسیهای دموکراسی نو) را به خود اختصاص داد، چراکه ۲۰درصد این حزب از ۲۵۰ کرسی باقیمانده پس از احتساب کرسیهای پاداش محاسبه شد. احزاب پاسوک و کمونیست هر یک ۳۲ و ۲۰ کرسی به احزاب سوم و چهار پارلمان بدل شدند.
آینده مبهم سیریزا
انتخابات یکشنبه سومین انتخابات متوالی بود که حزب سیریزا از رقیب راستگرای خود شکست خورد. تعداد نمایندگان سیریزا در این دوره پارلمان، یکسوم تعداد کرسیهای این حزب در دوران حکومتش بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ است. روز یکشنبه الکسیس تسیپراس، نخستوزیر پیشین و رهبر حزب عوامگرای چپ سیریزا تاکید کرد که نتایج این انتخابات یک نتیجه منفی برای جامعه و دموکراسی در یونان است. او تاکید کرد که ورود سه حزب راستگرای تندرو به پارلمان یونان در کنار حزب راستگرای دموکراسی نو یک زنگ خطر برای جامعه یونان است. سومین شکست متولی حزب سیریزا، بعد از یک دوره حاکمیت این حزب در سختترین سالهای بحران اقتصادی یونان، آینده تسیپراس به عنوان رهبر این حزب را زیر سوال برده است، هر چند هنوز رقیب شناخته شدهای برای جانشینی نخستوزیر پیشین به عنوان رهبر این حزب چپگرا وجود ندارد. همزمان توفیق گروههای چپگرای جدید به رهبری اعضای پیشین سیریزا که توانستند برای نخستینبار وارد پارلمان شوند، موقعیت تسیپراس را بیش از پیش به خطر انداخته است.
اعتماد
