والیبال ایران و روند جهانی شدن آن
ساعت24- سیر رو به رشد تیم ملی والیبال و دستاوردهای درخشان این تیم در یک دهه ی گذشته نتیجه ی برنامه ریزی موفقی است که می تواند به الگویی مناسب برای دیگر ورزش های گروهی کشور تبدیل شود
فدراسیون والیبال، یکی از موفق ترین فدراسیون های ورزشی کشور در یک دهه ی گذشته است که توانسته بر پایه ی یک برنامه ریزی اصولی، جایگاهی بس فراتر از حد انتظار در عرصه های بین المللی کسب کند.
حضور در رقابت های معتبر جهانی و کسب نتیجه های چشمگیر موجب شد تیم ملی والیبال کشورمان طرفداران فراوانی بیابد و حتی هواداران دیگر ورزش های پرطرفدار همچون فوتبال به دنبال کردن رقابت های داخلی و بین المللی والیبالیست ها گرایش یابند.
برای درک بهتر دلیل موفقیت های تیم ملی والیبال و سیر پیشرفت آن بهتر است به نکته های زیر توجه کنیم:
۱- تیم ملی والیبال ایران تا قبل از دهه ی ۸۰ خورشیدی همواره یک تیم درجه دوم آسیایی محسوب می شد تا جایی که قهرمانی قاره ی کهن برای مسوولان فدراسیون و هواداران والیبال به یک رویا تبدیل شده بود اما در یک دهه ی گذشته و بر مبنای برنامه ریزی هایی که فدراسیون به صورت منظم انجام داد، تیم های والیبال ایران از اوایل دهه ی پیشین در رده های مختلف توانستند افتخارهایی فراتر از حد انتظار کسب کنند. به این ترتیب، سرمایه گذاری های بلندمدت در این ورزش موجب شد تا امروز تیم ملی والیبال ایران با حضور در لیگ جهانی و رقابت های جام جهانی به یکی از قدرت های غیرقابل انکار این رشته تبدیل شود.
گفتیم که ورزش والیبال در سال های اخیر به ویژه طی سه سال گذشته به یکی از محبوبترین و پرطرفدارترین ورزش های کشور تبدیل شده است. «محمدرضا داورزنی» رییس فدراسیون والیبال چندی پیش در گفت وگو با روزنامه ی «اعتماد» با اشاره تاثیر نتیجه های خوب تیم ملی والیبال بر اقبال مردم به این رشته گفت: موفقیت های تیم ملی والیبال و اقبال عمومی به این رشته موجب شده است تا ما تعداد استعدادیاب های فدراسیون را از یک هزار ۵۰۰ به هشت هزار تَن افزایش دهیم. این در حالی است که اقبال مردم در مقایسه با ۳ سال پیش نسبت به این رشته ی ورزشی ۹ برابر افزایش یافته است.
۲- مدیریت و برنامه ریزی با شعار «موفقیت و راه های رسیدن به آن» یکی از مهمترین اقدام هایی بود که در سال های اخیر در دستور کار فدراسیون والیبال کشور قرار گرفت. این فدراسیون با برنامه ریزی بلند مدت و بدون تمرکز بر موفقیت های زودگذر توانست تیم ملی والیبال کشورمان را در مسیر پیشرفت قرار دهد.
فدراسیون والیبال با سرمایه گذاری روی تیم های پایه توانست در رقابت های مختلف جهانی و آسیایی پرقدرت ظاهر شود و در برخی از این رقابت ها عنوان های مهمی همچون قهرمانی، نایب قهرمانی و سومی کسب کند. در ادامه ی این روند موفقیت آمیز، مسوولان فدراسیون والیبال با استخدام مربیان بزرگ جهانی توانستند در نخستین گام قهرمانی آسیا را به دست آورند و در ادامه به جام جهانی و لیگ جهانی راه پیدا کنند.
۳- از جمله دلیل های موفقیت فدراسیون والیبال استفاده ی از تجربه، دانش و ایده های کارشناسان و مربیان داخلی و خارجی بود. این فدراسیون که استعدادیابی و پرورش استعدادهای والیبال را با «مصطفی کارخانه» مربی نام آشنای وطنی شروع کرده بود توانست با این مربی در رده های پایه موفقیت های فراوانی در رقابت های بین المللی کسب کند.
این روند تا میانه های دهه ی ۸۰ ادامه داشت تا اینکه مسوولان فدراسیون والیبال برای بالابردن سطح دانش بازیکنان اقدام به استخدام مربیان خارجی کردند. «خولیو ولاسکو» مربی آرژانتینی یک از بزرگترین مربیانی بود که برای هدایت تیم ملی وارد کشور شد. وی پس از ارایه ی یک برنامه ی ۶ ساله به فدراسیون والیبال توانست با استفاده از دانش خود و استعداد های والیبال کشور، ایران را در عرصه های آسیایی و جهانی به یک تیم مطرح تبدیل کند.
هر چند در سال های گذشته مربیان بزرگی در رشته های مختلف به ایران سفر کرده اند ولی نباید فراموش کرد که هیچ فدراسیونی به اندازه ی فدراسیون والیبال نتوانسته از دانش این مربیان بهره جوید. یکی از مهمترین برنامه های این فدراسیون استخدام مربیان سطح یک جهانی و به کارگماردن مربیان ایرانی در کنار آن ها بود. این اقدام فدراسیون افزون بر اینکه تیم ملی والیبال ایران را در سطح فنی بالایی قرار داد موجب شد سطح دانش مربیان داخلی نیز افزایش یابد.
۴- همچنان که اشاره شد، استعداد یابی یکی از مهمترین برنامه های فدراسیون والیبال کشورمان به شمار می آید. در این برنامه، فدراسیون والیبال ۲ هدف مهم را در دستور کار قرار داده است؛ نخست، یافتن نونهالان و نوجوانانی که در حال حاضر در عرصه ی والیبال فعال نیستند ولی توان تبدیل شدن به یک بازیکن والیبال را دارند. این برنامه در قالب جستجوی استعداد تعریف می شود. برنامه ی دومِ استعداد یابی، انتخاب بازیکنان مستعد از بین بازیکنان والیبال است. این برنامه نوعی غربالگری آینده نگرانه است که در آن بیش از آنکه به عملکرد فعلی بازیکن تمرکز شود، ظرفیت های او در تبدیل شدن به یک بازیکن برجسته در آینده اهمیت می یابد.
یکی از برنامه هایی که فدراسیون والیبال کشورمان برای شناسایی استعدادها در دستور کار قرار داد طرح همکاری با آموزش و پرورش در مقطع های مختلف تحصیلی بود. از آنجا که مدرسه ها و دانشگاه های کشور محلی برای رشد نونهالان، نوجوانان و جوانان است، مربیان ورزشی در این مرکزهای آموزشی می توانند استعداد های مختلف را شناسایی و به باشگاه ها معرفی کنند. ترکیب تیم ملی والیبال و پراکندگی اعضای آن در جغرافیای استانی کشور نشان می دهد برنامه ی استعداد یابی در این رشته بیشتر از دیگر رشته های تیمی موفق بوده است.
۵- دلخوش بودن به نتیجه های مقطعی و تک قهرمانی ها یکی از مهمترین آفت هایی است که در ورزش ایران نفوذ پیدا کرده است. در دوره های مختلف ما شاهد ظهور ستاره هایی در رشته های گوناگون ورزش کشور بودیم که گاهی توانسته اند نتیجه هایی باورنکردنی را رقم بزنند یا گاهی در ورزش های جمعی، نسلی با درخشش خیره کننده نگاه ها را به خود معطوف داشته اند. مساله ی همپیوند اینکه بر هیچ کس پوشیده نیست که جایگزین کردن یک ستاره یا گردش نخبگان ورزشی یکی از مهمترین مشکل های کنونی ورزشی است. این در حالی است که والیبال کشورمان این قاعده ی غلط را در سال های گذشته نقض کرده زیرا مسوولان این فدراسیون و کادر فنی بهترین تدبیرها را برای جایگزین کردن ستاره های تیم ملی اندیشده اند. به این ترتیب، والیبال کشور را باید از معدود رشته های موفق ورزشی دانست که نه بر فرد بلکه بر ساختاری اصولی متکی است.
۶- مدیریت درست منابع و استفاده از کمترین امکانات با بیشترین بهره وری یکی از مهمترین اصول برنامه ریزی های دراز مدتی بود که در فدراسیون والیبال اجرا شد. در کنار این بهره وری بهینه، به گفته ی مسوولان فدراسیون والیبال وابستگی به بودجه ی دولتی از ۹۵ درصد در یک دهه ی پیش به ۲۰ درصد رسیده است که این خود می تواند الگویی برای دیگر ورزش های گروهی باشد.
۷- چند سالی است که برخی ورزش های گروهی با صرف هزینه های گزاف همچون استخدام مربیان برجسته ی خارجی سعی دارند در عرصه های بین المللی موفقیتی برای خود دست و پا کنند اما سیر پیشرفت این تیم ها در رقابت های مختلف به کندی پیش رفته یا دچار پسرفت شده است. در این ارتباط لازم است فدراسیون ها با الگو برداری از فدراسیون والیبال برنامه هایی را در دستور کار قرار دهند تا بتوانند موفقیت هایی نظیر والیبال را در سطح ملی و باشگاهی تکرار کنند.
حضور در رقابت های معتبر جهانی و کسب نتیجه های چشمگیر موجب شد تیم ملی والیبال کشورمان طرفداران فراوانی بیابد و حتی هواداران دیگر ورزش های پرطرفدار همچون فوتبال به دنبال کردن رقابت های داخلی و بین المللی والیبالیست ها گرایش یابند.
برای درک بهتر دلیل موفقیت های تیم ملی والیبال و سیر پیشرفت آن بهتر است به نکته های زیر توجه کنیم:
۱- تیم ملی والیبال ایران تا قبل از دهه ی ۸۰ خورشیدی همواره یک تیم درجه دوم آسیایی محسوب می شد تا جایی که قهرمانی قاره ی کهن برای مسوولان فدراسیون و هواداران والیبال به یک رویا تبدیل شده بود اما در یک دهه ی گذشته و بر مبنای برنامه ریزی هایی که فدراسیون به صورت منظم انجام داد، تیم های والیبال ایران از اوایل دهه ی پیشین در رده های مختلف توانستند افتخارهایی فراتر از حد انتظار کسب کنند. به این ترتیب، سرمایه گذاری های بلندمدت در این ورزش موجب شد تا امروز تیم ملی والیبال ایران با حضور در لیگ جهانی و رقابت های جام جهانی به یکی از قدرت های غیرقابل انکار این رشته تبدیل شود.
گفتیم که ورزش والیبال در سال های اخیر به ویژه طی سه سال گذشته به یکی از محبوبترین و پرطرفدارترین ورزش های کشور تبدیل شده است. «محمدرضا داورزنی» رییس فدراسیون والیبال چندی پیش در گفت وگو با روزنامه ی «اعتماد» با اشاره تاثیر نتیجه های خوب تیم ملی والیبال بر اقبال مردم به این رشته گفت: موفقیت های تیم ملی والیبال و اقبال عمومی به این رشته موجب شده است تا ما تعداد استعدادیاب های فدراسیون را از یک هزار ۵۰۰ به هشت هزار تَن افزایش دهیم. این در حالی است که اقبال مردم در مقایسه با ۳ سال پیش نسبت به این رشته ی ورزشی ۹ برابر افزایش یافته است.
۲- مدیریت و برنامه ریزی با شعار «موفقیت و راه های رسیدن به آن» یکی از مهمترین اقدام هایی بود که در سال های اخیر در دستور کار فدراسیون والیبال کشور قرار گرفت. این فدراسیون با برنامه ریزی بلند مدت و بدون تمرکز بر موفقیت های زودگذر توانست تیم ملی والیبال کشورمان را در مسیر پیشرفت قرار دهد.
فدراسیون والیبال با سرمایه گذاری روی تیم های پایه توانست در رقابت های مختلف جهانی و آسیایی پرقدرت ظاهر شود و در برخی از این رقابت ها عنوان های مهمی همچون قهرمانی، نایب قهرمانی و سومی کسب کند. در ادامه ی این روند موفقیت آمیز، مسوولان فدراسیون والیبال با استخدام مربیان بزرگ جهانی توانستند در نخستین گام قهرمانی آسیا را به دست آورند و در ادامه به جام جهانی و لیگ جهانی راه پیدا کنند.
۳- از جمله دلیل های موفقیت فدراسیون والیبال استفاده ی از تجربه، دانش و ایده های کارشناسان و مربیان داخلی و خارجی بود. این فدراسیون که استعدادیابی و پرورش استعدادهای والیبال را با «مصطفی کارخانه» مربی نام آشنای وطنی شروع کرده بود توانست با این مربی در رده های پایه موفقیت های فراوانی در رقابت های بین المللی کسب کند.
این روند تا میانه های دهه ی ۸۰ ادامه داشت تا اینکه مسوولان فدراسیون والیبال برای بالابردن سطح دانش بازیکنان اقدام به استخدام مربیان خارجی کردند. «خولیو ولاسکو» مربی آرژانتینی یک از بزرگترین مربیانی بود که برای هدایت تیم ملی وارد کشور شد. وی پس از ارایه ی یک برنامه ی ۶ ساله به فدراسیون والیبال توانست با استفاده از دانش خود و استعداد های والیبال کشور، ایران را در عرصه های آسیایی و جهانی به یک تیم مطرح تبدیل کند.
هر چند در سال های گذشته مربیان بزرگی در رشته های مختلف به ایران سفر کرده اند ولی نباید فراموش کرد که هیچ فدراسیونی به اندازه ی فدراسیون والیبال نتوانسته از دانش این مربیان بهره جوید. یکی از مهمترین برنامه های این فدراسیون استخدام مربیان سطح یک جهانی و به کارگماردن مربیان ایرانی در کنار آن ها بود. این اقدام فدراسیون افزون بر اینکه تیم ملی والیبال ایران را در سطح فنی بالایی قرار داد موجب شد سطح دانش مربیان داخلی نیز افزایش یابد.
۴- همچنان که اشاره شد، استعداد یابی یکی از مهمترین برنامه های فدراسیون والیبال کشورمان به شمار می آید. در این برنامه، فدراسیون والیبال ۲ هدف مهم را در دستور کار قرار داده است؛ نخست، یافتن نونهالان و نوجوانانی که در حال حاضر در عرصه ی والیبال فعال نیستند ولی توان تبدیل شدن به یک بازیکن والیبال را دارند. این برنامه در قالب جستجوی استعداد تعریف می شود. برنامه ی دومِ استعداد یابی، انتخاب بازیکنان مستعد از بین بازیکنان والیبال است. این برنامه نوعی غربالگری آینده نگرانه است که در آن بیش از آنکه به عملکرد فعلی بازیکن تمرکز شود، ظرفیت های او در تبدیل شدن به یک بازیکن برجسته در آینده اهمیت می یابد.
یکی از برنامه هایی که فدراسیون والیبال کشورمان برای شناسایی استعدادها در دستور کار قرار داد طرح همکاری با آموزش و پرورش در مقطع های مختلف تحصیلی بود. از آنجا که مدرسه ها و دانشگاه های کشور محلی برای رشد نونهالان، نوجوانان و جوانان است، مربیان ورزشی در این مرکزهای آموزشی می توانند استعداد های مختلف را شناسایی و به باشگاه ها معرفی کنند. ترکیب تیم ملی والیبال و پراکندگی اعضای آن در جغرافیای استانی کشور نشان می دهد برنامه ی استعداد یابی در این رشته بیشتر از دیگر رشته های تیمی موفق بوده است.
۵- دلخوش بودن به نتیجه های مقطعی و تک قهرمانی ها یکی از مهمترین آفت هایی است که در ورزش ایران نفوذ پیدا کرده است. در دوره های مختلف ما شاهد ظهور ستاره هایی در رشته های گوناگون ورزش کشور بودیم که گاهی توانسته اند نتیجه هایی باورنکردنی را رقم بزنند یا گاهی در ورزش های جمعی، نسلی با درخشش خیره کننده نگاه ها را به خود معطوف داشته اند. مساله ی همپیوند اینکه بر هیچ کس پوشیده نیست که جایگزین کردن یک ستاره یا گردش نخبگان ورزشی یکی از مهمترین مشکل های کنونی ورزشی است. این در حالی است که والیبال کشورمان این قاعده ی غلط را در سال های گذشته نقض کرده زیرا مسوولان این فدراسیون و کادر فنی بهترین تدبیرها را برای جایگزین کردن ستاره های تیم ملی اندیشده اند. به این ترتیب، والیبال کشور را باید از معدود رشته های موفق ورزشی دانست که نه بر فرد بلکه بر ساختاری اصولی متکی است.
۶- مدیریت درست منابع و استفاده از کمترین امکانات با بیشترین بهره وری یکی از مهمترین اصول برنامه ریزی های دراز مدتی بود که در فدراسیون والیبال اجرا شد. در کنار این بهره وری بهینه، به گفته ی مسوولان فدراسیون والیبال وابستگی به بودجه ی دولتی از ۹۵ درصد در یک دهه ی پیش به ۲۰ درصد رسیده است که این خود می تواند الگویی برای دیگر ورزش های گروهی باشد.
۷- چند سالی است که برخی ورزش های گروهی با صرف هزینه های گزاف همچون استخدام مربیان برجسته ی خارجی سعی دارند در عرصه های بین المللی موفقیتی برای خود دست و پا کنند اما سیر پیشرفت این تیم ها در رقابت های مختلف به کندی پیش رفته یا دچار پسرفت شده است. در این ارتباط لازم است فدراسیون ها با الگو برداری از فدراسیون والیبال برنامه هایی را در دستور کار قرار دهند تا بتوانند موفقیت هایی نظیر والیبال را در سطح ملی و باشگاهی تکرار کنند.
