تصوير خاكستري جمعيت جهان
زمستان جمعیتی ایران در راه است
رتبه باروري ايران از ۷۰ در سال ۱۹۷۰ به ۱۴۶ در ۲۰۱۴ سقوط كرده است
جهان امروز پذيراي ميليونها زن و شوهري است كه داشتن فرزند را به هر دليل اتفاق مباركي نميدانند و ازخانواده پرجمعيت دوري ميكنند. شايد يك دليل اصلي آن بيفايده بودن فرزند به لحاط منبه درآمدي سابق است. بزرگ كردن فرزند نيز تا رسيدن به سن دانشگاه به طور ميانگين در دنيا تا يك ميليون دلار برآورد ميشود در حالي آنها نميتوانند يا نميخواهند هزينههاي پرداخت شده را جبران كنند. در آيندهاي نه چندان دور شايد جنگ جهاني براي جذب نيروي كار در دنيا راه بيفتد.
روند باروري كل از سال ۱۹۶۰ تا ۲۰۱۰ و در نيم قرن از ۵.۰۲ بچه به ۲.۵ بچه سقوط كرده و پيشبيني ميشود در سال ۲۰۵۰ به ۲.۲ بچه سقوط كند.
فاطمه ربيعي، كارشناس سرشماري دفتر جمعيت مركز آمار ايران در تحليلي درباره آينده جمعيت جهان نوشته است: آينده جمعيتي كشورها در ميزان باروري فعلي آنها منعكس است. در حال حاضر ميزان باروري كل در ۱۱۶ كشور كه ۴۴ درصد جمعيت كل دنيا را به خود اختصاص دادهاند، پايينتر از سطح جايگزيني است. طي ۴۰ سال گذشته تعداد فرزندان خانوار كاهش چشمگيري داشته است. در حال حاضر پايينترين سطح باروري در كشورهاي اروپايي ديده ميشود، از ۱۰ كشوري كه كمترين باروري را دارند ۹ كشور در اروپا هستند. باروري كل در اروپا به طور متوسط برابر ۱.۶ فرزند بوده و هيچ كشوري در اين منطقه از ميزان باروري بالاي سطح جانشيني برخوردار نيست. ميزان باروري كل در كشورهاي آلمان و روماني در سال ۲۰۱۴ به ترتيب ۱.۴ و ۱.۳ فرزند است. در روسيه، ميزان باروري كل از ۲.۴ در سال ۱۹۹۰ به ۱.۶ فرزند در سال ۲۰۱۴ رسيده و در كمتر از ۲۵ سال به نصف تقليل پيدا كرده است. جمعيت فعلي روسيه ۱۴۵ ميليون نفر است و پيشبيني ميشود تا سال ۲۰۵۰ بيش از ۲۵ ميليون نفر از جمعيت خود را از دست بدهد. در اين كشور تعداد سقط جنينها در سال بيش از تعداد مواليد است. در كشورهاي آسيايي روند مواليد كاهشي بوده ولي در تعداد زيادي از آنها هنوز باروري بالاتر از سطح جايگزيني است.
الگوي متفاوتي از نظر ميزان باروري كل در بين كشورهاي مختلف جهان جود دارد. در بين كشورهاي آسيايي افغانستان با ميزان باروري كل ۵.۴ فرزند در بالاترين سطح و سنگاپور و تايوان را ۰.۸ و ۱.۱ فرزند در پايينترين سطح باروري قرار دارند. در امريكا به دليل مهاجرتهيا بينالمللي باروري كل تقريبا ۲ و نزديك سطح جايگزيني است. در كشورهاي آفريقايي بالاترين سطح باروري ديده ميشود، به طوري كه نيجريه با ۶.۹ فرزند براي هر زن رتبه اول را به خود اختصاص داده است.
باروري در ايران
باروري در ايران نيز همگام با ساير كشورها روند نزولي داشته ولي رتبه باروري ايران در بين كشورها بياننگر سرعت زياد روند كاهشي باروري است. در سال ۲۰۱۴ ايران با باروري كل ۱۸ رتبه ۱۴۶ را در بين ۲۲۴ كشور دارد، در حالي كه در سال ۱۹۷۰ با باروري كل ۶.۴ در رتبه ۷۰ قرار داشت.
كشورهايي كه به سمت پيري ميروند و به شدت در معرض خاكستري شدن هستند، مانند كشورهاي اروپايي، قدرت خود را در همه زمينهها از دست ميدهند. چه كساني چرخ كارخانهها را در آينده ميگردانند؟ چه كساني در مزارع اين كشورها فعاليت خواهند كرد؟ منابع طبيعي چگونه توسعه پيدا خواهند كرد؟ چه كساني از مرزها محافظت خواهند كرد؟ در حال حاضر يكششم جمعيت ساكن در كشورهاي اروپاي شرقي ۶۵ ساله و بيشتر هستند و پيشبيني ميشود، در سالهاي ۲۰۳۰ و ۲۰۵۰ به ترتيب يكچهارم و يكسوم جمعيت اروپا را سالخوردههاي ۶۵ ساله و بيشتر تشكيل خواهند داد. در صورتي كه روند كاهش مواليد همچنان ادامه پيدا كند، اتحاديه اروپا پيشبيني كرده است كه با كمبود ۲۰ ميليون نفر نيروي كار در سال ۲۰۳۰ روبهرو خواهد بود. پيشبيني ميشود در سال ۲۰۴۰ در كل جهان حدود ۱۶ درصد جمعيت را سالخوردهها تشكيل دهند كه ۴۰۰ ميليون نفر آنها چينيها خواهند بود. ميزان باروري در چين نشان ميدهد كه تا سال ۲۰۲۰ جمعيت در سن كار اين كشور كاهش خواهد يافت و تا اواسط قرن حاضر، ۳۰ درصد جمعيت اين كشور را بزرگسالان تشكيل خواهد داد. سالخوردگي جمعيت نهتنها منجر به كاهش نيروي كار ميشود بلكه با ارايه خدمات و هزينههاي درماني بالا براي اين گروه سني همراه است. تمام مواردي كه گفته شد عواقب خيلي بارز و اوليه كاهش جمعيت است.
روند باروري كل از سال ۱۹۶۰ تا ۲۰۱۰ و در نيم قرن از ۵.۰۲ بچه به ۲.۵ بچه سقوط كرده و پيشبيني ميشود در سال ۲۰۵۰ به ۲.۲ بچه سقوط كند.
فاطمه ربيعي، كارشناس سرشماري دفتر جمعيت مركز آمار ايران در تحليلي درباره آينده جمعيت جهان نوشته است: آينده جمعيتي كشورها در ميزان باروري فعلي آنها منعكس است. در حال حاضر ميزان باروري كل در ۱۱۶ كشور كه ۴۴ درصد جمعيت كل دنيا را به خود اختصاص دادهاند، پايينتر از سطح جايگزيني است. طي ۴۰ سال گذشته تعداد فرزندان خانوار كاهش چشمگيري داشته است. در حال حاضر پايينترين سطح باروري در كشورهاي اروپايي ديده ميشود، از ۱۰ كشوري كه كمترين باروري را دارند ۹ كشور در اروپا هستند. باروري كل در اروپا به طور متوسط برابر ۱.۶ فرزند بوده و هيچ كشوري در اين منطقه از ميزان باروري بالاي سطح جانشيني برخوردار نيست. ميزان باروري كل در كشورهاي آلمان و روماني در سال ۲۰۱۴ به ترتيب ۱.۴ و ۱.۳ فرزند است. در روسيه، ميزان باروري كل از ۲.۴ در سال ۱۹۹۰ به ۱.۶ فرزند در سال ۲۰۱۴ رسيده و در كمتر از ۲۵ سال به نصف تقليل پيدا كرده است. جمعيت فعلي روسيه ۱۴۵ ميليون نفر است و پيشبيني ميشود تا سال ۲۰۵۰ بيش از ۲۵ ميليون نفر از جمعيت خود را از دست بدهد. در اين كشور تعداد سقط جنينها در سال بيش از تعداد مواليد است. در كشورهاي آسيايي روند مواليد كاهشي بوده ولي در تعداد زيادي از آنها هنوز باروري بالاتر از سطح جايگزيني است.
الگوي متفاوتي از نظر ميزان باروري كل در بين كشورهاي مختلف جهان جود دارد. در بين كشورهاي آسيايي افغانستان با ميزان باروري كل ۵.۴ فرزند در بالاترين سطح و سنگاپور و تايوان را ۰.۸ و ۱.۱ فرزند در پايينترين سطح باروري قرار دارند. در امريكا به دليل مهاجرتهيا بينالمللي باروري كل تقريبا ۲ و نزديك سطح جايگزيني است. در كشورهاي آفريقايي بالاترين سطح باروري ديده ميشود، به طوري كه نيجريه با ۶.۹ فرزند براي هر زن رتبه اول را به خود اختصاص داده است.
باروري در ايران
باروري در ايران نيز همگام با ساير كشورها روند نزولي داشته ولي رتبه باروري ايران در بين كشورها بياننگر سرعت زياد روند كاهشي باروري است. در سال ۲۰۱۴ ايران با باروري كل ۱۸ رتبه ۱۴۶ را در بين ۲۲۴ كشور دارد، در حالي كه در سال ۱۹۷۰ با باروري كل ۶.۴ در رتبه ۷۰ قرار داشت.
كشورهايي كه به سمت پيري ميروند و به شدت در معرض خاكستري شدن هستند، مانند كشورهاي اروپايي، قدرت خود را در همه زمينهها از دست ميدهند. چه كساني چرخ كارخانهها را در آينده ميگردانند؟ چه كساني در مزارع اين كشورها فعاليت خواهند كرد؟ منابع طبيعي چگونه توسعه پيدا خواهند كرد؟ چه كساني از مرزها محافظت خواهند كرد؟ در حال حاضر يكششم جمعيت ساكن در كشورهاي اروپاي شرقي ۶۵ ساله و بيشتر هستند و پيشبيني ميشود، در سالهاي ۲۰۳۰ و ۲۰۵۰ به ترتيب يكچهارم و يكسوم جمعيت اروپا را سالخوردههاي ۶۵ ساله و بيشتر تشكيل خواهند داد. در صورتي كه روند كاهش مواليد همچنان ادامه پيدا كند، اتحاديه اروپا پيشبيني كرده است كه با كمبود ۲۰ ميليون نفر نيروي كار در سال ۲۰۳۰ روبهرو خواهد بود. پيشبيني ميشود در سال ۲۰۴۰ در كل جهان حدود ۱۶ درصد جمعيت را سالخوردهها تشكيل دهند كه ۴۰۰ ميليون نفر آنها چينيها خواهند بود. ميزان باروري در چين نشان ميدهد كه تا سال ۲۰۲۰ جمعيت در سن كار اين كشور كاهش خواهد يافت و تا اواسط قرن حاضر، ۳۰ درصد جمعيت اين كشور را بزرگسالان تشكيل خواهد داد. سالخوردگي جمعيت نهتنها منجر به كاهش نيروي كار ميشود بلكه با ارايه خدمات و هزينههاي درماني بالا براي اين گروه سني همراه است. تمام مواردي كه گفته شد عواقب خيلي بارز و اوليه كاهش جمعيت است.
