مناسک حج و حوادث آن

ساعت 24 - فاجعه اخیر در مناسک حج بار دیگر پرسش‌هایی درباره ایمنی حجاج در این سفر معنوی مطرح کرده است. آمار ضد و نقیضی از تلفات فاجعه منا منتشر شده است، اما کشته و زخمی شدن صدها نفر تا به حال تایید شده است. وقایعی از این دست که هر از چندی در حج رخ می‌دهد، این پرسش را به ذهن متبادر می‌کند که چرا این همه حادثه در این مناسک سالانه رخ می‌دهد.

نشریه فایننشال تایمز در مطلبی به بررسی این حادثه و حوادث مشابه در سال‌های گذشته پرداخته است. به نوشته این نشریه، از دهه ۱۹۸۰، دولت سعودی اجازه داده است شمار حجاج به شکل چشمگیری افزایش یابد، اما ساخت و سازهایی که برای تسهیل کردن عبور ایمن آنان در دست اجراست، عقب مانده است.

در سال ۲۰۱۲ بیش از ۳ میلیون نفر حاجی وارد عربستان شدند اما از آن به بعد با کاهش صدور شمار روادید، از این تعداد کاسته شده است. امسال حدود ۲ میلیون نفر به مکه رفتند. گرما و گذرگاه‌های دشوار بین مکه و نقاط دیگر گاه باعث تراکم در برخی گذرگاه‌ها می‌شود. برخی افراد می‌گویند میزبانی از این تعداد زیاد خود یک سوال بزرگ است. آنان می‌گویند دلیل این کار هم سیاسی و هم تا حدی مذهبی است. دولت سعودی اعتبار خود را بر حضور شمار هر چه بیشتری از مسلمانان برای انجام مناسک حج گذاشته است.

پس از حادثه منا، این ادعا در رسانه‌های اجتماعی مطرح شد که کاروانی سلطنتی عامل بسته شدن مسیر تردد حجاج بود. البته مقامات سعودی این ادعا را رد کردند. یک حاجی مصری گفت یک خودرو در میانه مسیر متراکم پارک شده بود. شاهدان خواستار واکنش سریع‌تر مقامات امنیتی شده بودند. بسیاری از آنان نمی‌توانستند با حجاج غیرعرب ارتباط برقرار کنند. حجاج فقیر و ثروتمند که لباس یکسانی به تن دارند، یکی از ویژگی‌های حج است. اما حضور کاروان شخصیت‌ها و نیز کسانی که با موتورسیکلت رفت و آمد می‌کنند و از میان جمعیت می‌گذرند، باعث تنش می‌شود.

پس از حادثه سال ۱۹۹۷ که چادرهای حجاج دچار آتش‌سوزی شد، دولت چادرهایی بر پا کرد که ضدحریق است و ظرفیت پذیرش ۲ میلیون نفر دارد. در سال ۲۰۰۶ که حادثه ازدحام در منا رخ داد، در مراسم رمی جمرات تجدید نظر کردند. پل جمرات که اردوگاه حجاج را به ۳ ستون شیطان متصل می‌کند، از نو طراحی و به مسیری چند طبقه تبدیل شد. طرح ساخت و ساز اطراف مسجد الحرام که با ۲۵ میلیارد دلار هزینه در دست اجراست، به زودی تمام می‌شود، اما چند هفته پیش یک جرثقیل در این محل افتاد و بیش از ۱۰۰ نفر جان خود را از دست دادند.

برخی خواستار کاهش شمار حجاج شده‌اند، اما مقامات سعودی این خواسته را رد کرده‌اند. شیعیان به مراسم اربعین اشاره می‌کنند که ۲۰ میلیون نفر در آن شرکت و آن را ایمن‌تر و بابرنامه‌تر توصیف می‌کنند، هر چند که ماهیت این دو مراسم متفاوت است. در سال‌های اخیر طرح ساختن متروی سریع برای انتقال مسافر بین مکه، صحرای عرفات و منا مطرح شده است. وجود راه آهن می‌تواند تردد حجاج را در محیط کوهستانی پیرامون مکه آسان کند. اکنون حاجیان ثروتمند با خودرو تردد می‌کنند و دیگران از موتورسیکلت استفاده می‌کنند.

با توجه به مسائل یادشده، برخی ناظران خواستار تحول کلی در سازمان‌دهی مناسک حج شده‌اند.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: