ایران در انتظار روند ارزانی مواد غذایی

ایران رتبه ١٠ گرانی موادغذایی در جهان

div align="justify">درحالی‌که براساس اعلام سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی، بازار جهان افت بی‌سابقه قیمت موادغذایی در هفت‌سال گذشته را تجربه می‌کند ایران در آگوست ٢٠١٥ رتبه دهم تورم موادغذایی را از آن خود کرد. این موضوع در شرایطی رخ می‌دهد که براساس گزارش بانک‌های مرکزی جهان، قیمت غذا در کشور جنگ‌زده خاورمیانه یعنی عراق کمتر از نصف ایران است و افغانستان با منفی ٥,١‌درصد در رده ارزان‌ترین کشورهای جهان از نظر موادغذایی قرار گرفته است.
ایران بنا به گزارش سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی (فائو) یکی از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات کشاورزی در جهان به‌شمار می‌آید. علاوه بر این واردات بی‌رویه و وفور قاچاق موادغذایی به ایران، انبارهای کالا در بازار داخلی را اشباع کرده و فروشگاه‌هایی که به گفته محمدرضا نعمت‌زاده وزیر صنعت، معدن و تجارت تعداد آنها حدود ٣ برابر میانگین جهانی است اقدام به توزیع این حجم بالای موادغذایی در کشور می‌کنند اما با این وفور و عرضه فراوان موادغذایی، مصرف‌کنندگان ایرانی همواره با پدیده گرانی غذا دست و پنجه نرم می‌کنند. قیمت بالای موادغذایی در کشور حالا در آمارهای رسمی کشور نیز نمود پیدا کرده است و براساس گزارش بانک مرکزی، سفره مردم ایران در ١٠‌سال گذشته کوچکتر شده است. به جز این منابع آماری مختلف همچون دانشگاه علوم پزشکی، اتاق بازرگانی، تشکل‌های تخصصی تولید موادغذایی و... در گزارش‌های متعددی که منتشر کرده‌اند از سرانه مصرف کالاهای اساسی در ایران روایت می‌کنند که گاه به کمتر از نصف میانگین جهانی می‌رسد. این موضوع یعنی قیمت بالای موادغذایی در ایران بنا به گفته عیسی کلانتری مشاور رئیس‌جمهوری و وزیر پیشین کشاورزی باعث سوءتغذیه ٥ دهک جامعه ایرانی شده است.
کاهش کم‌سابقه قیمت موادغذایی در جهان
به گزارش نمایندگی فائو در ایران، ادامه کاهش قیمت‌های جهانی محصولات غذایی در ماه آگوست (١٠مرداد الی ١٠ شهریور) شاخص بهای موادغذایی در جهان را به پایین‌ترین میزان در هفت‌سال گذشته رساند. براساس گزارش فائو، این شاخص در ماه آگوست به ١٥٥,٧ واحد رسید که در مقایسه با ماه قبل (جولای) به میزان ٥.٢‌درصد کاهش داشته است، این روند نزولی عملا شدید‌ترین افت قیمت‌ها از سپتامبر ‌سال ٢٠٠٨ بدین سو به شمار می‌آید، به‌طوری که تقریبا تمامی محصولات غذایی اصلی به ثبت رسیده در بازار را تحت‌تأثیر خود قرار داده است. شاخص وزن تجاری فائو در سطح بازارهای بین‌المللی پنج گروه اصلی کالایی شامل حبوبات و غلات، گوشت، محصولات لبنی، روغن‌های گیاهی و شکر را مورد بررسی قرار داده است. بر این اساس غلات و برنج ٥.٨، روغن ٨.٦، شیرخشک، پنیر و لبنیات ٩.١، شکر ١٠‌درصد نسبت به ماه گذشته افت قیمت داشته‌اند و قیمت گوشت نسبت به ماه گذشته بدون تغییر اما نسبت به ‌سال گذشته ١٨‌درصد ارزان‌تر شده است.
فشار تأمین‌کنندگان موادغذایی به دولت برای گرانی
نزول شدید قیمت‌ها در بازار جهان درحالی اتفاق می‌افتد که صنوف ایرانی در‌ سال ٩٤ بارها پیشنهاد افزایش قیمت خود را روی میز دولت برده‌اند و برخی دیگر مانند کارخانجات صنایع لبنی نرخ‌های خود را به صورت خودسرانه و غیرقانونی چند نوبت در‌ سال جابه‌جا کرده‌اند یا با بکارگیری ترفندهای مختلف و کاستن از کیفیت محصولات تولیدی تلاش کرده‌اند حاشیه سود بیشتری برای خود تعریف کنند. از آن سو برخی دیگر از تأمین‌کنندگان موادغذایی کشور مانند تاجران روغن، به دنبال دست رد به پیشنهاد گرانی‌شان واکنش متفاوتی در پیش گرفته‌اند و با تحریم خرید دانه‌های روغنی از کشاورزان تلاش کرده‌اند دولت را تحت فشار بگذارند.
غذا در ایران گران است
با این حساب براساس گزارش یک پایگاه رده‌بندی بین‌المللی که اطلاعات خود را از گزارش رسمی بانک‌های مرکزی جهان استخراج کرده است ایران با نرخ تورم ۱۲‌درصدی مواد خوراکی در آگوست ۲۰۱۵ در میان ۱۶۵ کشور جهان رتبه ۱۰ را به خود اختصاص داد و با این حساب موادغذایی در تنها ٩ کشور جهان گرانتر از ایران عرضه می‌شود. این کشورها به صورت عمده کشورهای آفریقایی و آمریکای جنوبی هستند. براساس این گزارش متوسط نرخ تورم مواد خوراکی در ایران در سال‌های ٢٠١٢ تا ٢٠١٥ برابر با ٣٠,٥٢‌درصد بوده است و رکورد تورم موادغذایی در ایران در‌ سال ٢٠١٣ رخ داده است که به ٥٧.٩‌درصد رسید. پایین‌ترین نرخ تورم موادغذایی در ایران نیز با ٤.٢‌درصد در ژوئن ٢٠١٤ گزارش شده است.
نرخ تورم موادغذایی در سایر کشورهای منطقه خاورمیانه نیز به این ترتیب گزارش شده است: سوریه ٣٦,٤درصد، ترکیه ٩.٧١درصد، مصر ٨.٢درصد، عراق ٤.١درصد، عربستان ٢.١‌درصد. نرخ تورم موادغذایی در آمریکا نیز ١.٦درصد، آلمان ٠.٦درصد، ژاپن ٢.٧درصد و اسپانیا ١.٩ گزارش شده است.
با این حساب موادغذایی در اغلب کشورهای خاورمیانه به جز سوریه ارزان‌تر از ایران است و افغانستان با تورم منفی ٥,١‌درصد جزو ارزان‌ترین کشورها از نظر موادغذایی به شمار می‌رود.

اعتراض تحریمی مصرف‌کنندگان ایرانی به بازار گران

حالا جولان دلال‌ها و سودجویان در بازار موادغذایی ایران در غیاب نظارت‌های کافی، باعث شده است مردم به اعتراض‌های مدنی روی آورند. کمپین‌های تحریم و نخریدن کالاها و رویگردانی از خرید موجب شده است که بازار گرانقیمت ایران اندکی به مصرف‌کنندگان انعطاف نشان دهد و حالا تولیدکنندگان در رقابت با یکدیگر برخی تخفیف‌های ویژه را برای مردم در نظر گرفته‌اند اما مردم همچنان در خریدهای خود دست به عصا شده و مدیریت مصرف در خرید حتی در مورد کالاهای اساسی را اعمال می‌کنند.
گشت و گذاری در بازارهای مختلف و البته فروشگاه‌هایی که کالاهای اساسی و موردنیاز روزمره مردم را تأمین می‌کنند، نشان می‌دهد که تولیدکنندگان مدت‌هاست دست به فروش‌های ویژه‌ای زده‌اند که مشتری جلب کنند و به نوعی خود، راهکاری برای خروج از رکود با تحریک تقاضا بیابند اما حتی این راهکارها هم جواب نداده است و باعث شده است کالاهای ثابتی، مدت‌ها در سبد حراجی در وسط سالن فروشگاه‌ها باقی بماند و نتواند مشتریان زیادی به خود جذب کند. در این میان برخی از تولید و عرضه‌کنندگان نیز با ترفند ایجاد مجموعه‌ای از چند کالای اساسی مانند روغن، برنج و گوشت تلاش کرده‌اند با همکاری یکدیگر و تخفیف بیشتر نظر مشتریان را به خود جلب کنند اما بررسی‌های میدانی از بازار نشان می‌دهد این تخفیف‌های پر سر و صدا که با پلاکاردهای بزرگ جلوی فروشگاه‌ها به نمایش درآمده‌اند نیز نتوانسته است اعتماد مصرف‌کنندگان را برای خرید جلب کند. حالا در این شرایط که اعتراض خاموش مصرف‌کنندگان ایرانی به رکود بیش از پیش بازار انجامیده است باید منتظر ماند و دید که دولت برای سیاست‌های تنظیم بازار خود و مبارزه با دلالان و سودجویان راهکارهای موثری در پیش می‌گیرد یا ضعف نظارت بر بازار به قیمت زیان تولیدکنندگان و سوءتغذیه و تحمیل هزینه به اقتصاد درمان کشور تمام می‌شود؟

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: