آنها که به تندروها پاس آبشار میدهند
آنها که به تندروها پاس آبشار میدهند
محمدصادق جنانصفت- عربستان سعودی برای استیلای بدون چون و چرا بر بازار نفت جهان برنامههای پیچیدهای تهیه کرده و در حال اجرای آن است. توانایی تولید 9 میلیون بشکه نفت در روز که 7 میلیون بشکه آن در پالایشگاههای سراسر جهان تبدیل به فرآورده میشود این قدرت را به رهبران این کشور داده است تا سایر بازیگران نفت را از میدان رقابت دور کرده و نقش حاشیهای به آنها دهد. در حالی که کشورهای قدرتمندی مثل امریکا و روسیه نیز در بازی نفت عربستان نمیتوانند در کوتاهمدت کاری انجام داده و به امید روزهای آینده نشستهاند کشوری مانند ایران با تواناییهای نسبی ناکافی در این میدان کاری نمیتواند انجام دهد.
شوربختانه باید گفت ایران به دلایل گوناگون دیگر بازیگر درجه اول عرضه نفت به حساب نمیآید و با فاصلهای در پشت سر عربستان، عراق و ونزوئلا از همکارانش در اوپک ایستاده است. برآیند استراتژی پیچیده عربستان این شده است که قیمت هر بشکه نفت ایران در حال حاضر بین 35 تا 40 دلار است. در صورتی که ایران بتواند از سال 1395 روزانه 500 هزار بشکه علاوه بر نفت قابل صادرات امروزش نفت بفروشد و قیمت هر بشکه نفت نیز در دامنه 40 تا 50 دلار باشد درآمد ایران از صادرات نفت در سالهای 1395 تا 1397 به زحمت سالانه 35 میلیارد دلار خواهد شد. با توجه به هزینههایی که دولت در بخش جاری دارد و سه قلم اصلی آن شامل پرداخت یارانه نقدی و پرداخت حقوق و مزد کارمندان و هزینههای دفاع، همه درآمد ارزی تبدیل به ریال شده را به خود اختصاص میدهد. به این ترتیب دولت فعلی پول بیشتری برای خرج کردن ندارد. یکی از دلایل سرسختی منتقدان دولت شاید همین باشد که آنها احتمال میدهند از رانتهای پرشمار کوچک و بزرگ دولتهای نهم و دهم خبری نیست و به همین دلیل فشار بر دولت را افزایش دادهاند. منتقدان سیاسی دولت حسن روحانی البته هرگز به آنچه بر زبان میآورند اعتقاد ندارند و یادشان میرود که همین دولت در کدام محلها چه هزینههای ویژهای دارد که نمیتواند آنها را پرداخت نکند و اگر روزی ریالی از این هزینهها کاسته شود چه غوغاها که برپا خواهد شد. منتقدان دولت یازدهم در حوزه اقتصاد اما فقط طیفهای سرسخت از جناح اصولگرایان نیستند، بلکه گروهی از اقتصاددانان نیز به بهانه اینکه چرا رئیس جمهوری فلان فرد را در کابینهاش راه داده است و به آنها و یارانشان مقام و منصب نرسیده است نیز دولت و رفتارهایش را زیر تیغ نقد قرار گرفتهاند. این گروه به ظاهر کوچک اما پرقدرت در حوزه رسانهها هر گام دولت را مخدوش جلوه میدهند.
اگر دولت گامهایی در مسیر حبس دائمی تورم و عادی شدن زندگی اقتصادی بردارد میگویند به بهانه تورم رکود دائمی خواهد شد... اگر دولت بسته سیاسی کوتاهمدت برای تسریع در رونق دهد میگویند این بسته تورمزاست، اگر دولت تلاش کند که با آرام نشان دادن فضای اقتصادی سرمایهگذار خارجی جذب کند میگویند سرمایهگذاران خارجی برای غارت میآیند، اگر دولت در مسیر کاهش نرخ بهره گام بردارد میگویند دولت میخواهد به سپردهگذاران اجحاف کند و این کار به نفع بانکداران است، اگر دولت نرخ ارز را کمی آزاد بگذارد تا بازار نفس بکشد میگویند قیمت تمام شده تولید افزایش مییابد، اگر دولت نرخ ارز را به پایین بکشاند میگویند دولت میخواهد به نفع واردکنندگان عمل کند و... سخنان این گروه اما با اقبال تندروها مواجه شده و از این حرفها ارتزاق فکری کرده و ستونهای ویژهشان را با هزینههای اندک پر میکنند.
از سوی دیگر این گروه از استیصال فعالان بخش خصوصی استفاده کرده و با زدن حرفهای تند در شرایط سخت امروز راه را برای تندتر کردن فضای ذهنی آنها علیه دولت هموار میکنند. دقت در نوشتهها و گفتههای منتقدان سیاسی دولت و منتقدان اقتصادی نشان میدهد آنها هرگز راهحل کارشناسانه، ارائه نمیکنند و فقط میخواهند دولت و برخی اعضای اقتصادی را منکوب کنند. چشم برهم بستن و دهان باز کردن در شرایطی که اقتصاد ایران با بزرگترین معضلات تاریخ مدرن خود دست و پنجه نرم میکند قطعاً برخلاف منافع ملی است. پاس دادن به تندروها برای اینکه آبشار بکوبند کار دشواری نیست، اگر دانش و تجربهای دارید به دولت ارائه دهید.
شوربختانه باید گفت ایران به دلایل گوناگون دیگر بازیگر درجه اول عرضه نفت به حساب نمیآید و با فاصلهای در پشت سر عربستان، عراق و ونزوئلا از همکارانش در اوپک ایستاده است. برآیند استراتژی پیچیده عربستان این شده است که قیمت هر بشکه نفت ایران در حال حاضر بین 35 تا 40 دلار است. در صورتی که ایران بتواند از سال 1395 روزانه 500 هزار بشکه علاوه بر نفت قابل صادرات امروزش نفت بفروشد و قیمت هر بشکه نفت نیز در دامنه 40 تا 50 دلار باشد درآمد ایران از صادرات نفت در سالهای 1395 تا 1397 به زحمت سالانه 35 میلیارد دلار خواهد شد. با توجه به هزینههایی که دولت در بخش جاری دارد و سه قلم اصلی آن شامل پرداخت یارانه نقدی و پرداخت حقوق و مزد کارمندان و هزینههای دفاع، همه درآمد ارزی تبدیل به ریال شده را به خود اختصاص میدهد. به این ترتیب دولت فعلی پول بیشتری برای خرج کردن ندارد. یکی از دلایل سرسختی منتقدان دولت شاید همین باشد که آنها احتمال میدهند از رانتهای پرشمار کوچک و بزرگ دولتهای نهم و دهم خبری نیست و به همین دلیل فشار بر دولت را افزایش دادهاند. منتقدان سیاسی دولت حسن روحانی البته هرگز به آنچه بر زبان میآورند اعتقاد ندارند و یادشان میرود که همین دولت در کدام محلها چه هزینههای ویژهای دارد که نمیتواند آنها را پرداخت نکند و اگر روزی ریالی از این هزینهها کاسته شود چه غوغاها که برپا خواهد شد. منتقدان دولت یازدهم در حوزه اقتصاد اما فقط طیفهای سرسخت از جناح اصولگرایان نیستند، بلکه گروهی از اقتصاددانان نیز به بهانه اینکه چرا رئیس جمهوری فلان فرد را در کابینهاش راه داده است و به آنها و یارانشان مقام و منصب نرسیده است نیز دولت و رفتارهایش را زیر تیغ نقد قرار گرفتهاند. این گروه به ظاهر کوچک اما پرقدرت در حوزه رسانهها هر گام دولت را مخدوش جلوه میدهند.
اگر دولت گامهایی در مسیر حبس دائمی تورم و عادی شدن زندگی اقتصادی بردارد میگویند به بهانه تورم رکود دائمی خواهد شد... اگر دولت بسته سیاسی کوتاهمدت برای تسریع در رونق دهد میگویند این بسته تورمزاست، اگر دولت تلاش کند که با آرام نشان دادن فضای اقتصادی سرمایهگذار خارجی جذب کند میگویند سرمایهگذاران خارجی برای غارت میآیند، اگر دولت در مسیر کاهش نرخ بهره گام بردارد میگویند دولت میخواهد به سپردهگذاران اجحاف کند و این کار به نفع بانکداران است، اگر دولت نرخ ارز را کمی آزاد بگذارد تا بازار نفس بکشد میگویند قیمت تمام شده تولید افزایش مییابد، اگر دولت نرخ ارز را به پایین بکشاند میگویند دولت میخواهد به نفع واردکنندگان عمل کند و... سخنان این گروه اما با اقبال تندروها مواجه شده و از این حرفها ارتزاق فکری کرده و ستونهای ویژهشان را با هزینههای اندک پر میکنند.
از سوی دیگر این گروه از استیصال فعالان بخش خصوصی استفاده کرده و با زدن حرفهای تند در شرایط سخت امروز راه را برای تندتر کردن فضای ذهنی آنها علیه دولت هموار میکنند. دقت در نوشتهها و گفتههای منتقدان سیاسی دولت و منتقدان اقتصادی نشان میدهد آنها هرگز راهحل کارشناسانه، ارائه نمیکنند و فقط میخواهند دولت و برخی اعضای اقتصادی را منکوب کنند. چشم برهم بستن و دهان باز کردن در شرایطی که اقتصاد ایران با بزرگترین معضلات تاریخ مدرن خود دست و پنجه نرم میکند قطعاً برخلاف منافع ملی است. پاس دادن به تندروها برای اینکه آبشار بکوبند کار دشواری نیست، اگر دانش و تجربهای دارید به دولت ارائه دهید.
