کودتای ناکام در ترکیه چه بر سر جهان می آورد؟
تلاش برای کودتا فاز تازه و نا آرامی را در روابط ترکیه-آمریکا نوید می دهد چرا که مقام های ترکیه، این کودتا را به فتح الله گولن ربط داده اند، یک مبلغ مذهبی که از سال ۱۹۹۹ در نزدیکی پنسیلوانیا رحل اقامت افکنده و مریدانی در ترکیه دارد.
گولن پیش از این متهم شده بود که ساختار یک دولت موازی را به شکل ابتدایی در پلیس، نظام قضایی و در میان نظامیان بنیان گذاشته است. اخیراً، مقام های رسمی ترکیه جنبش گولن را به عنوان سازمانی تروریستی طبقه بندی کردند، برچسبی که حالا با ناکام ماندن کودتا معنایی جدید هم به خود خواهد گرفت. با این همه و علی رغم افزایش شواهد علیه گولن و مریدان او، عقیده آنکارا این است که ایالات متحده مدت هاست از محدود کردن فعالیت های شبکه او که شامل طیفی از مدارس و تعداد زیادی نهاد در جامعه مدنی می شود، سر باز زده است.
این شبکه به جنبش گولن کمک می کند در موارد اساسی تأمین مالی ای ورود پیدا کند که به ادعای مقام های ترکیه، عملیات خرابکارانه توسط عوامل گولن در ترکیه را ممکن می سازد. در نتیجه، تداوم اقامت گولن در پنسیلوانیا نه فقط به موضوعی تنازع برانگیز در روابط دوجانبه میان ترکیه و ایالات متحده آمریکا تبدیل شده، که به منبعی برای برانگیختن [احساسات] ضد آمریکایی در ترکیه هم بدل خواهد شد.
کودتای ناکام چند روز قبل، این گرایش ها را حتی بیش از پیش هم تقویت خواهد کرد. در دوران پسا-کودتا، ایالات متحده آمریکا تحت فشار خواهد بود تا در رویکرد «بگذار هر کار می خواهد بکند» خود در مقابل فتح الله گولن تجدید نظر کند. طرف ترکیه ای هم نشانه هایی به دست داده که شروع به درخواست رسمی برای استرداد گولن خواهد کرد.
به گزارش ساعت ۲۴، کودتا همچنین ضرورت جدیدی ایجاد کرده است تا دو عضو متحد ناتو، برای حل و فصل این موضوع مناقشه برانگیز اقدام کنند. هر گونه شکست در یافتن یک زمینه مشترک تحت این شرایط جدید می تواند چشم انداز همکاری [میان آمریکا و ترکیه] در بسیاری از سطوح را تیره و تار کند. اثربخشی مبارزه مشترک علیه داعش که به شدت به انجام حملات هوایی از پایگاه اینکیرلیک در جنوب ترکیه وابسته است، بدون تردید به خطر خواهد افتاد. افزون بر این، هر گونه شکافی در این رابطه دو سویه میان ترکیه و آمریکا می تواند انسجام ناتو در زمینه سیاست هایش در قابل روسیه را تضعیف کند و ترکیه را وادارد از چارچوب مداخله مقابله جویانه ای که در نشست اخیر متحدان در ورشو [بر سر آن توافق شده بود] خارج شود.
عواقب این کودتای شکست خورده افزون بر این می تواند بر روابط میان ترکیه و اتحادیه اروپا هم اثر بگذارد. در ماه مارس، ترکیه و اتحادیه اروپا بر سر بسته اقدامات جاه طلبانه ای به توافق رسیدند که جریان مهاجران به اروپا را کند می کرد. با این همه، هر چند آرایش ها به شکلی شفاف یک موفقیت را نوید می دادند، [اوضاع] به لحاظ سیاسی شکننده بود. برای ترکیه، بزرگترین جایزه آن بود که محدودیت های ویزا برای سفر شهروندان ترکیه به منطقه شینگن مرتفع شود، برنامه ای که قرار بود در ماه ژوئن اجرایی شود. اما سهل گیری ها در زمینه ویزا تا ماه اکتبر به تعویق افتادند، آن هم به این علت که ترکیه از اجابت برخی شروط باقی مانده سر باز زده بود.
در قلب این بن بست سیاسی [میان ترکیه و اتحادیه اروپا] این خواسته اروپایی ها قرار دارد که ترکیه قوانین ضد تروریسم خود را اصلاح کند و اطمینان حاصل کند که این قوانین، به هنجارهای ایجاد شده توسط دادگاه حقوق بشر اروپا نزدیک تر شده اند. هدف [اتحادیه اروپا] این است که دخالت های قانونی در پرونده های تروریستی را کاهش دهند و نتوانند از آن به مثابه وسیله ای برای محدودسازی آزادی بیان استفاده کنند. اما فضای پسا-کودتا اشتیاق دولت ترکیه برای اصلاح چارچوب های ضد تروریستی اش را کاهش خواهد داد.
در نتیجه، وقوع یک بحران دیپلماتیک در ماه اکتبر محتمل می نماید، چرا که ترکیه مدعی خواهد شد اتحادیه اروپا در ادای تعهداتش ناموفق بوده است. در آن هنگام، تمام بسته اقدامات در مورد مهاجران که بنا به آن ترکیه به میزبانی از ۲.۸ میلیون نفر پناهنده سوری ادامه می دهد، در خطر خواهد افتاد و این عواقب [ناخوشایندی] در جریان پناهجویان [به اروپا] بر جای خواهد گذاشت.
به گزارش ساعت ۲۴، در نهایت، کودتای نافرجام در ترکیه، پیامدهایی در زمینه ایفای نقش ترکیه در امنیت منطقه ای به جا خواهد گذاشت. نیروهای نظامی ترکیه اکنون وارد فرآیند سرکوب دردناکی برای پاکسازی از عوامل گولنیستی اش شده است و این امر بر اخلاقیات و انسجام در ارتش ترکیه، آن زمان که بخواهد با جدایی طلبان کرد و نیز با داعش رو در رو شود، تأثیر خواهد گذاشت. افزون بر این، [پاکسازی های در ارتش] می تواند بر توانایی ارتش ترکیه در کنترل مرزهایش هم اثر بگذارد، کنترلی که در نبود آن، جهادگرایان داعشی می توانند راحت تر به مناطق تحت کنترل خود در سوریه وارد شوند.
محمد مهدی حاتمی-ساعت ۲۴
منبع: پراجکت سیندیکیت
