بیماریهای شایع پوست و مو کدامند
آکنه که مردم آن را با عنوان جوشهای ناشی از غرور جوانی میشناسند، یکی از شایعترین بیماری های پوستی و شایعترین علت مراجعه بیماران به پزشکان متخصص پوست است.
آکنه معمولاً همزمان با دوران بلوغ شروع میشود. در تقسیمبندی بیماری های پوستی، آکنه جزو یکی از بیماریهای زائدههای پوست یعنی مو است. ریشه مو در فضای کانال مانندی به اسم فولیکولِ مو قرار گرفته و رشد میکند. از طرف دیگر، غدد چربی به عنوان یکی دیگر از زوائد پوستی، ترشحات خود را داخل فولیکول مو تخلیه میکنند که به سمت بالا حرکت کرده و روی سطح پوست به شکل ضایعات التهابی برجسته قرمز یا چرکی پخش میشوند.[1]
علائم بروز شایع آکنه[2]
- نقاط سر سیاه به اندازه سر سوزن
- نقاط سر سفید شبیه نقاط سر سیاه
- جوشهای کوچک چرکی
- قرمزی و التهاب در اطراف جوشها
در آکنه شدید ممکن است، کیست و آبسه دیده شود. کیست به صورت تورمی بزرگتر و سفتتر از جوش های معمولی در پوست پدیدار میشود. آبسه نیز به صورت یک ناحیه عفونی متورم، ملتهب و دردناک مشاهده می شود.
علل بروز
- غدد چربی فعال در زمان بلوغ
- انسداد مجرای خروجی چربی
- وجود باکتری خاصی بر روی چربی
عوامل افزایش دهنده بروز خطر آکنه
- مواجهه با هوای بسیار گرم یا سرد
- استرس
- پوست چرب
- اختلالات غدد درون ریز
- استفاده از بعضی داروها مثل کورتیزول، هورمونهای مردانه یا قرصهای ضد بارداری
- سابقه خانوادگی آکنه
- بعضی مواد آرایشی
- حاملگی
- استفاده از غذاهای دریایی با ید زیاد (1)
اگزما
اگزما به صورت درماتیت یا التهاب اپیدرم پوست است که میتواند منجر به خارش، قرمزی، تورم، پوستهریزی و غیره شود. این بیماری در بین بانوان بسیار شایع است. به صورت کلی، اگزما به دو دسته تقسیم می شود، نوع تحریکی و نوع آلرژیکی. در نوع تحرکی هر ماده محرکی می تواند باعث تشدید بیماری شود اما در نوع آلرژیک ماده خاصی باعث ایجاد و تشدید بیماری می باشد و سیستم ایمنی بدن نیز در ایجاد بیماری دخالت دارد. [3]
علائم بروز اگزما
- سابقه خانوادگی در حساسیت ها یا آلرژی
- ایجاد سوزش، قرمزی، خارش، جوشهای ریز آبدار
- خشکی پوست، ترک و همراه با خارش پوست
- شوره یا پوسته شدن سطح پوست2
عوامل بروز اگزما
1. حساسیت به لوازم آرایشی و بهداشتی و دارویی
2. حساسیت به انواع مواد شیمیایی و سنتتیک
3. حساسیت به انواع فلزات
4. گرد و غبار موجود در هوا: (که بعضا حاوی مواد دفعی جانور بسیار کوچکی با نام مایت Mite میباشند) در صورت تماس با پوست و به ویژه پوست دست، موجب بروز اگزما و یا بدتر شدن آن میشود.
5. حساسیت به انواع مواد غذایی
6. سایر عوامل مانند شستشوی مکرر دست با صابون2
پیشگیری از بروز اگزما
- استفاده از لوازم بهداشتی مانند لوسیون ها با توجه به نوع پوست خود
- حفظ آرامش درونی
- در نوزادان مصرف حداقل 6 ماه شیر مادر
ریزش مو آندروژنیک [4]
طاسی با الگوی مردانه (Androgenic alopecia) که آلوپسی آندروژنیک، آلوپسی آندروژنتیک، و آلوپسی آندروژنتیکا نیز نامیده میشود. این بیماری ناشی ازافزایش میزان هورمون مردانه و یا حساسیت زیاد فولیکول ها به هورمون مردانه یا همان تستسترون می باشد. تستسترون در بدن توسط آنزیمی به نام ۵ آلفاردوکتاز تبدیل به هورمون دیگری به نام D.H.T یا (دهیدرتستسترون) می گردد. این هورمون بارها قوی تر از خود تستسترون می باشند. اما، در حقیقت این بیماری فقط اختصاص به مردان ندارد، بلکه خانمها نیز به آن مبتلا می گردند.
علل بروز بیماری طاسی سر یا آندروژنتیک
- ژنتیک (بیشتر از سوی پدر)
- هورمون مردانه مانند تستوسترون
- زمان (سن شروع، سرعت پیشرفت و متوقف شدن طاسی با طرح مردانه در هرشخص متفاوت با دیگری است و بستگی به میزان بروز ژنتیک مثبت وی، غلظت هورمون های مردانه درجریان خون، فاکتورهای محیطی و عوامل ناشناخته دیگردارد). عموماً در مردان از 18 سالگی و در زنان با سنین بالا مشاهده می شود.
پیشگیری از ریزش مو
- رعایت نکات بهداشتی مو، جلوگیری از چرب شدن زیاد مو، شستشوی صحیح مو و استفاده از شامپوهای ملایم.
- برطرف کردن عوامل تشدید کننده ریزش مو مانند افسردگی و استرسهای روحی
- رعایت نکات تغذیهای، پرهیز از مصرف بی رویه نمک و شیرینی، مصرف میوهجات و سبزیجات و پرهیز از رژیم غذایی جهت لاغری.2
زونا
زونا (Herpes zoster) یک بیماری ویروسی است که عامل مولد آن ویروس واریسلا زوستر (عامل آبله مرغان) است. بعد از ابتلا و بهبودی آبلهمرغان، این ویروس به صورت نهفته در سلولهای عصبی واقع در شاخ قدامی نخاع باقی میماند، تا زمانی که به علت یک عامل تحریکی و یا نقص سیستم ایمنی دوباره فعال شود. در این حالت، بیماری موضعی دردناکی به صورت راش پوستی ایجاد میشود که زونا نام دارد.[5]
نشانه های بروز زونا
نشانههای زونا تاولهای منطقهای یا کوچکی هستند که در کنار یکدیگر در منطقه یک عصب محیطی و در امتداد مسیر آن پدید میآید و با درد و سوزش همراه هستند. این تاولها بیشتر در پوست سینه و پشت بدن بروز میکند و همانند آبلهمرغان بسیار مسری هستند.
- سردرد، تب و لرز خفیف و احساس بدحال و کسلی[6]
- احساس درد سوزشی و افزایش حساسیت پوستی در ناحیه های اعصاب محیطی[7]
- شدت درد از خفیف تا بسیار شدید متغیر است.[8]
- تاولهای قرمز و دردناکی که عموماً در یک سمت قفسه سینه زده می شوند.
- حالت تهوع
عوامل افزایش خطر بروز ابتلا به زونا[9]
هرفردی تاکنون آبله مرغان داشته است، در خطر ابتلا به بیماری زونا می باشد. فاکتورها و عواملی که باعث افزایش خطر این بیماری می شوند، شامل:
- افزایش سن (بیماری زونا در افراد بزرگسال بالای 50 سال شایع تر می باشد.)
- بیماری ها (بیماری هایی که سیستم ایمنی بدن را ضعیف می کنند، همچون سرطان و یا اچ آی وی و ایدز)
- درمان سرطان (افرادیکه تحت درمان های شیمی درمانی و رادیودرمانی هستند، زیرا دچار ضعف دستگاه بدنی می شوند.)
- داروها (داروهای پیشگیری از پس زدن اندام های اهدا شده و همچنین مصرف طولانی مدت داروهای استروئیدی)
- تنها راه کاهش خطر ابتلا به بیماری زونا و نورالوژی بعد از زونا، واکسینه شدن می باشد.
- همچنین تزریق واکسن پیشگیری از بیماری آبله مرغان نیز در کودکان و بزرگسالانی که به بیماری آبله مرغان مبتلا نشده اند، توصیه می شود. چرا که در آینده شدت ابتلا به زونا را کاهش می دهد.
پیشگیری از ابتلا به بیماری زونا
- تنها راه کاهش خطر بیماری زونا و نورالوژی بعد از زونا، واکسینه شدن می باشد.
- همچنین واکسن پیشگیری از بیماری آبله مرغان نیز در کودکان و بزرگسالانی که به بیماری آبله مرغان مبتلا نشده اند، توصیه می شود. در آینده شدت ابتلا به زونا را کاهش می دهد.
لکه های پر رنگ صورت
لکه های پر رنگ شایع تر شامل بیماری های ملاسما، لنتیکو، کک و مک و خال های هم سطح پوست می باشد.
ملاسما
لک صـورت یا ملاسـما عـارضه پوستی شـایعی به خصوص در دختران و خانم های جوان است. این عارضه به صورت لکه های قهـوه ای روشن تا تیره بر روی گونه ها، پیشانی و چانه و لب بالا به صورت اکثراً دو طرفه و قرینه دیده می شود. شـایع ترین سنین بروز آن 20 تا 30 سالگی است، اگرچه در دوره ی یائسگی هم ممکن است، دیده شود و در خانم ها بیشتر از آقـایان است.[10]
به عبارت دیگر ملاسما، لک اکتسابی قهوه ای رنگ است که به صورت آهسته به وجود می آید. به دلیل اینکه این لک ها بیشتر در زنان حامله ظاهر می شود، به لک های حاملگی شهرت دارند، ولی می تواند در خانم های مجرد و به ندرت در مردان نیز دیده شود. [11]
نشانه بروز ملاسما
لک در گونه ها، پیشانی و چانه (در افراد سبزه بیشتر قابل رویت است.)
علائم خطر بروز ملاسما[12]
1.در تماس با نور آفتاب آشکارتر می شود و شدت آن بیشتر می گردد.
2.مصرف داروی فنی تویین خوراکی در بیماران مبتلا به صرع
علائم بروز ملاسما[13]
1. عامل ژنتیک و نژادی
2. مصرف دارو به خصوص داروهای پیشگیری از حاملگی (به صورت قرص، تزریقی و یا کاشتنی)
3. تغییـرات هورمونی در بـدن از جـمله کـیست های متعـدد تخمــدان (PCO) و یا بیماری غــده فوق کلیوی.
4. برخی از عطرها و دئودورانت ها و لوازم آرایشی
کک مک یا فرکل (FRECKLE)
کک و مک، لکه های قهوه ای کم رنگ کوچک به اندازه 1 تا 2 میلی متر است، معمولاً بصورت پراکنده در مناطق باز بدن مثل صورت، شانه و پشت دست ها دیده می شود. درابتدا تعداد آن کم است ولی به مرور زمان تعداد آن به تدریج زیاد می شود.(11)
عوامل بروز کک مک(10)
1. عوامل ژنتیکی یا سرشتی
2. عوامل محیطی مخصوصاً نور آفتاب
3. عوامل هورمونی (در بارداری، سن بلوغ)
4. استرس و تنش های عصبی
علائم بروز کک و مک
1. لک های کوچک قهوه ای روشن، در مناطق باز بدن مثل صورت، شانه و پشت در افرادی با پوست روشن، موهای قرمز یا بلوند و چشمان آبی.
2. در تابستان تعداد، اندازه و عمق این لک ها افزایش می یابد و در زمستان کوچک تر، روشن تر و کمتر می شوند.
پیشگیری از ازدیاد بروز کک و مک[14]
برای جلوگیری از ازدیاد کک و مک با شروع گرم شدن هوا می توان موارد زیر را استفاده کرد:
1. استفاده ازچتر و کلاه لبه دار، لباسهای آستین بلند
2. استفاده از کرم ضد آفتاب با SPF حداقل 30
3. استفاده از کرم رنگ بر، پیلینگ و لیزر
لنتیگو
لنتیگو (لک کبدی) لکه های قهوه ای رنگی است که معمولاً در مناطقی مانند صورت و پشت دستها که بیشتر در معرض آفتاب هستند، ایجاد می شود. تعداد این ضایعات زیاد بوده و می تواند فرد را از لحاظ زیبایی دچار مشکل کند. این ضایعات، نتیجه افزایش سلول های رنگدانه ای (ملانوسیت) در لایه قاعده ای اپیدرم می باشد. لنتیگو در افراد جوان و یا سن کهنسالگی بروز می کند. که بیشتر، لنتیگو به لک های پیری معروف است.(3)
پیشگیری از ایجاد بروز لک های کبدی [15]
1. حفاظت از پوست در برخورد اشعه خورشید، (پوشاندن پوست با حفاظ فیزیکی مثل کلاه و دستکش)
2. زدن کرم ضد آفتاب با SPF15 یا بیشتر
3. رژیم غذایی صحیح (مصرف موادغذایی غنی از آنتی اکسیدان که با مصرف روزانه ۵ واحد میوه یا سبزی این نیاز تأمین می شود.)
خال جانکشنال (Junctional Nevus)
خالهای جانکشنال بیشتر در دوران کودکی و نوجوانی ایجاد می شود و در اکثر افراد فاز نسبتا گذرایی از رشد اولیه یک خال مرکب هستند که در بزرگسالی به خال مرکب تبدیل میشوند. از نظر بالینی نیز به صورت یک ماکول پیگمانته (تغییر رنگ پوست در اثر ازدیاد ملانین یا انبساط رگهای خونی) اندکی برجسته یا پهن هستند که اندازهای بین یک میلیمتر تا یک سانتیمتر دارند. رنگ این خال ها از قهوهای روشن تا تیره متغیر است، گرد یا بیضی و متقارن است و شایع ترین محل آن در کف دست و پا میباشد.
