شرکت هر کشور در جنگ جهانی نخست چه دلایلی داشت
اروپای از هم گسیخته
در آغاز سده بیستم و رشد سرمایه داری، کشورهای قاره اروپا هر چه بیشتر به دشمنی با یکدیگر پرداخته و سعی درگسترش حیطه نفوذ خود داشتند امپراطوری های انگلستان، فرانسه و آلمان به رقابت در عرصه تجارت برای ثروت اندوزی هرچه بیشتر و نفوذ در فراسوی دریاها و قاره های دیگر و گسترش سلطة خود بر کشورهای مستعمره روی آورده بودند درحالی که اتریش - مجارستان و روسیه تلاش میکردند بر کشورهای شبه جزیره بالکان در جنوب شرقی اروپا چیره شوند صف آرایی نظامی بین آلمان و اتریش - مجارستان از یک سو و روسیه و فرانسه از سوی دیگر به تشکیل اتحادهای نظامی قدرتمند منجر شده و رقابت تسلیحاتی علی الخصوص در جنگ افزارهای دریایی، به این تنش ها شدت می بخشید
در سال های 13-1912، با آشکار شدن ضعف های امپراطوری عثمانی، دو جنگ بزرگ در بالکان، برای تقسیم سرزمینهای تحت کنترل عثمانی، رخ داد متعاقب آن در سال 1914، دشمنی ها در اروپا اوج گرفته و اوضاع سیاسی به شدت رو به وخامت گذاشته بود اگر چه عده ای در آن زمان عقیده داشتند جنگ در این قاره قابل اجتناب بود، ولی آزمندی و طمع کشورهای استعماری نتیجه ای جز جنگ نداشت
ارتباط فامیلی
اغلب کشورهای اروپایی توسط سیستم سلطنتی اداره می شدند که دارای ارتباطات فامیلی هم بودند اگرچه جرج پنجم پادشاه انگلستان و تزار روسیه نیکلای دوم در این عکس شبیه یکدیگر به نظر میرسند، ولی رابطه فامیلی مستقیم نداشتند، اما همسر نیکلای به نام الکساندرا دختر عموی جرج پنجم بود
رزمناو HMS
به دریا انداختن رزمناو HMS دردناوت در فوریه 1906، انقلابی در طراحی کشتیهای جنگی محسوب میشد این رزمناو انگلیسی با برخورداری از توپهای 30 سانتی متری و حداکثر سرعت 21 گره دریایی، از نظر سرعت و عملکرد برتر از دیگر رزمناوهای آن روزگار بود با توجه به نقش و اهمیت نیروی دریایی در جنگ ها و فتح سرزمین های دوردست، آلمان، فرانسه و دیگر کشورهای مشرف به دریا نیز شروع به طراحی و ساختن رزمناوهای مخصوص به خود کردند و رقابت گسترده جهانی در عرصه دریاها بالا گرفت
موتورخانه
کارخانهای که قسمتی از آن را میبینید در دره رور، در غرب آلمان واقع شده بود و به شرکت تسلیحاتی آلفرد کروپ تعلق داشت خانواده کروپ بزرگترین تأمین کننده تسلیحات جهان بود هنگامی که ایالت های آلمانی در سال 1871 به یکپارچگی و اتحاد دست یافتند، آلمان هنوزکشوری متکی به کشاورزی بود اما بعد از سی سال، ساخت و راه اندازی صنایع جدید آهن، فولاد، ذغال سنگ و صنایع مهندسی و ساخت کشتی، آلمان را تبدیل به سومین کشور صنعتی بزرگ در جهان، بعد از امریکا و انگلستان کرد این دو کشور به ترتیب مقامهای اول و دوم را در اختیار داشتند
قیصر ویلهلم دوم
ویلهلم دوم در سال 1888 در حالی به مقام امپراطور آلمان رسید که تنها 29 سال سن داشت و مادرش یک شاهزادة انگلیسی بود او همچنین از یک بازو فلج و از ناتوانیهای دیگری هم رنج میبرد، اما با شخصیت قوی خود بر تمام این نقص های جسمی غلبه کرد او در مقام امپراطور سعی کرد آلمان را از یک قدرت اروپایی تبدیل به قدرتی جهانی کند و توانست سرزمین های زیادی را به مستعمرات آلمان بیفزاید و حتی در این راه، رود ر روی انگلستان ایستاد سیاست های تهاجمی و رفتار متکبرانه او باعث رنجش سایر کشورهای اروپا به ویژه انگلستان و فرانسه گردید بعد از شکست آلمان در جنگ جهانی اول به هلند گریخت و تا پایان عمر در آنجا زندگی کرد ملکه هلند هیچوقت حاضر نشد او را به متفقین تحویل دهد
رقیبان اروپایی
در سال 1882، آلمان، اتریش - مجارستان و ایتالیا قرارداد اتحاد سهگانه، برای حمایت از خودشان در برابر تجاوز دیگر کشورها را امضا کردند فرانسه و روسیه با احساس خطر از این اقدام در سال 1894 طبق قراردادی، متحد نظامی یکدیگرشدند انگلستان نیز در سال 1904 با فرانسه و در سال 1907 با روسیه به امضای تفاهم نامه دست زد در طی دوران جنگ، صربستان، مونته نگرو، بلژیک، رومانی، پرتغال و یونان در کنار متفقین وارد جنگ شدند بلغارستان و ترکیه نیز در کنار آلمان و اتریش- مجارستان به عنوان قدرت های محور میجنگیدند در سال 1915 ایتالیا هم به متفقین پیوست
شلیک مرگبار
در 28 ژوئن 1914، وارث پادشاهی اتریش- مجارستان به نام آرکدوک فرانتز فردیناند، در سارایووی بوسنی مورد سوء قصد قرار گرفت بوسنی از سال 1908 بخشی از کشور اتریش- مجارستان بود، اما صربستان، بوسنی را متعلق به خودش می دانست و می خواست آن را به کشور خود ملحق کند اتریش- مجارستان، صربستان را مسئول این سوء قصد معرفی کرد و در 28 ژوئیه به آن کشور اعلام جنگ کرد و سومین جنگ در میان اروپاییان شروع شد آنچه که در ابتدا به عنوان سومین جنگ بالکان و فقط میان دو کشور آغاز شده بود ظرف دو سال تبدیل به یک جنگ اروپایی شد طبق قراردادهای نظامی که از قبل بین کشورهای مختلف منعقد شده بود، روسیه از صربستان، آلمان از اتریش- مجارستان، و فرانسه از روسیه پشتیبانی میکرد در چهارم اوت، آلمان در مسیر خود به سمت فرانسه، به بلژیک که کشوری بیطرف بود، حمله کرد آلمان تمایل داشت پیش از این که توجه خود را معطوف به روسیه کند، فرانسه را از صحنه جنگ حذف نماید و به این ترتیب مجبور به جنگ در دو جبهه شد اما بریتانیا تضمین کرده بود که از بیطرف بودن بلژیک حمایت کند، بنابراین به آلمان اعلام جنگ داد، بدین ترتیب جنگ جهانی اول شروع شد
تروریستها
گاوریلو پرینسیپ- بالا سمت راست- مرتکب شلیک مرگبار شد او وابسته به تروریستهای «سیاه دست» (Black Hand ) بود که معتقد بودند بوسنی باید بخشی از صربستان باشد
بسیج شوید!
طی جولای 1914، اعلامیههای نظامی در سراسر اروپا برای شهروندان ارسال میشد و به آن ها اطلاع میداد ارتش کشورشان در حال بسیج و آماده شدن برای جنگ است و تمام کسانی که مشمول خدمت عادی و ذخیره هستند باید خود را معرفی کنند بیشتر مردم فکر می کردند جنگ به نفع آن هاست
ارتش اتریش- مجارستان
امپراطوری اتریش- مجارستان دارای سه ارتش بود ارتش اتریش، ارتش مجارستان و «ارتش مشترک»، در این ارتش ده زبان مختلف بین سربازان رواج داشت زبان رسمی آلمانی بود، ولی افسران باید زبان بومی سربازان خود را نیز میآموختند، و این منجر به مشکلات ارتباطی فراوانی میشد این ارتش ساختار پیچیده ای داشت و ناشی از تنوع اقوام و ملیت های تشکیل دهنده امپراطوری بود در واقع این امپراطوری متشکل از دو پادشاهی مجزا تحت حاکمیت یک شاهنشاه بود
شش تروریست- پنج صرب و یک بوسنیایی- مدتی طولانی منتظر ورود آرکدوک فردیناند به اقامتگاه فرماندار اتریشی در سارایوو بودند یکی از آن ها بمبی را پرتاب کرد، ولی بمب زیر ماشین بعدی منفجر شد و دو افسر ارتش را زخمی کرد آرکدوک و همسرش 45 دقیقه بعد برای ملاقات افسران زخمی به بیمارستان رفتند وقتی خودروی آن ها یک پیچ اشتباه را طی کرد، گاوریلو پرینسیپ از ازدحام جمعیت بیرون پرید و این زوج را به قتل رساند همسر فردیناند فورا درگذشت و خود او 10 دقیقه بعد فوت کرد
وقایع
28 ژوئن، آرکدوک فرانتز فردیناند در سارایوو به قتل می رسد
5 ژوئیه، آلمان اعلام می کند از متحد خود، امپراطوری اتریش- مجارستان در برابر هر اقدام علیه صربستان حمایت کامل خواهد کرد
23 ژوئیه اتریش اولتیماتوم شدید اللحنی را علیه صربستان صادر می کند که استقلال این کشور را زیر سوال می برد
25 ژوئیه، صربستان با بیشتر درخواست های مطرح در اولتیماتوم اتریش - مجارستان موافقت می کند، اما در عین حال به بسیج نیروهای خود نیز اقدام می کند
28 ژوئیه، اتریش مجارستان آمادگی صربستان برای رسیدن به راه حل، مسالمت آمیز جهت پایان بحران را نادیده گرفته بدین کشور اعلان جنگ می دهد
30 ژوئیه، روسیه در حمایت از متحد خود، صربستان، بسیج می شود
31 ژوئیه، آلمان خواستار توقف بسیج نیروهای روس می شود
خارج میبینیمتان!
تب جنگ آن چنان در اروپا بالا بود که هر دو طرف فکر می کردند به زودی به پیروزی رسیده و کشور مقابل را به تصرف خود در خواهند آورد همه به فکر انتقام گرفتن بودند هیچ کس به عواقب آن فکر نمی کرد، شعارهایی به زبان آلمانی بر روی این قطار که به سمت غرب و فرانسه در حرکت است نوشته شده به این معنی: «گردش یک روزه در پاریس» و «شما را دوباره در بلوار میبینیم»، زیرا همه آلمانی ها تصور میکردند حمله آن ها علیه فرانسه به زودی آن ها را به پاریس خواهد رساند و یک روزه فرانسه را فتح خواهند کرد قطارهای فرانسوی هم که به سوی شرق در حرکت بودند، نیز پیامهای مشابهی درباره فتح برلین روی بدنه خود داشتند هر دو طرف سرشار از غرور، به پیروزی زودرس و بدون دردسر فکر می کردند پوسترهای فراخوان برای بسیج نظامی به سرعت در آلمان و فرانسه چاپ و پخش می شد و به همه پیروزی را نوید می داد
شادمانی در آلمان
آلمان در 1 اوت، ارتش خود را علیه روسیه آماده ساخت و سپس در 3 اوت علیه فرانسه اعلام جنگ نمود اکثر آلمانیها در شهرهای بزرگ مشتاق ورود به جنگ بودند و بسیاری از غیرنظامیان در حمایت از قیصر و کشور خود، برای پیوستن به ارتش هجوم آوردند این اشتیاق در روستاهای آلمان ضعیف تر بود
زنده باد فرانسه
ارتش فرانسه در اول اوت بسیج شد برای بسیاری از فرانسویها، جنگ فرصتی برای انتقام شکست فرانسه از آلمان در سالهای 71-1870 و از دست دادن ایالت آلزاس ولرن به نفع آلمان به شمار میآمد فرانسوی ها نتوانسته بودند هنوز تحقیر شکست آن جنگ را فراموش کنند در آن جنگ، بیسمارک به عنوان رایش دوم با حمله به فرانسه، ارتش آن کشور را به طور کامل نابود کرده و به عنوان آخرین توهین به فرانسوی ها، در کاخ ورسای در پاریس به عنوان امپراطور آلمان سوگند خورد
