راه های کاهش میزان قند خون
1- استفاده از فیبرهای محلول زمان لازم برای جذب قند خون را افزایش داده و از افزایش ناگهانی قند خون پس از مصرف وعده غذایی جلوگیری می کند. پس مصرف یک عدد سیب با پوست، حبوبات و سبزی های سرشار از فیبر به شما در کنترلقند خون کمک بزرگی می کند. منابع غنی از فیبر محلول عبارتند از: سیب، مرکبات مثل پرتقال، لیمو و گریپ فروت، توت فرنگی و غلات سبوس دار .
2- مصرف سیب زمینی، هویج، آردهای سفید و جوانه گندم آرد شده برای شما ممنوع است، به خصوص سیب زمینی که ضریب گلیسمی(سرعت ورود قند به خون) بالایی داشته و به سرعت قند خون را افزایش می دهد.
3- تا جایی که ممکن است از مصرف کربوهیدرات های ساده( قند، شکر، شیرینی، مربا، آرد سفید، ژله، آب نبات و...) پرهیز کنید و بیشتر کربوهیدرات های پیچیده را مصرف کنید، البته این بدان معنا نیست که هرگز قند مصرف نکنید بلکه به این دلیل محدود کردن آن توصیه می شود که از نظر تغذیه ای فاقد ارزش است. بنابراین سعی کنید که نه تنها شما، بلکه تمام افراد خانواده شما به حذف آن از رژیم غذایی بیندیشند.
4- بهترین شکل مصرف نان، استفاده از نان سبوس دار آن است و بهترین گزینه ها استفاده از نان سنگک و نان جو است.
5- از مصرف چربی زیاد باید پرهیز کرد، زیرا چربی زیاد سرعت سقوط بدن به طرف بیماری دیابت را تسریع می کند، به خصوص چربی های اشباع ( جامد ) که بر توانایی تاثیر انسولین بر متابولیسم قند تاثیر منفی می گذارد. بنابراین توصیه من به شما این است که چربی های مرئی گوشت ها (چربی هایی که با چشم دیده می شوند) و پوست مرغ را حتماً جدا کرده و مصرف سینه مرغ را به ران مرغ و سایر قسمت ها ارجحیت دهید.
6- کباب کردن، بخارپز کردن و روش های پخت سریع را بر سرخ کردن در روغن ارجحیت بدهید. آب گوشت را بعد از پخت، سرد کنید و چربی سطح آنها را گرفته و سپس مصرف نمائید.
7- خوردن ماهی ممکن است احتمال ابتلا به دیابت نوع دوم را 50 درصد کاهش دهد، یعنی اشخاصی که در رژیم غذایی آنها ماهی وجود دارد، حدود 50 درصد کمتر از آنهایی که ماهی نمی خورند احتمال ابتلا به ناراحتی عدم تحمل قند را دارند. ماهی سرشار از اسیدهای چرب اُمگا-3 است، بنابراین مصرف ماهی به میزان حداقل دو بار در هفته و هر بار 90 گرم بسیار توصیه می شود . البته بیماران دیابت ی نباید از کپسول های روغن ماهی جز با تجویز پزشک استفاده نمایند، زیرا تنظیمقند خون آنها را مختل می کند.
8 - پیاز و سیر ( در صورت عدم استفاده از آسپیرین و نداشتن مشکلات گوارشی در رابطه با مصرف سیر ) از قدیمی ترین مواد غذایی هستند که از نظر کنترل بیماری دیابت مورد توجه بوده و تحقیقات جدید این موارد را تاکید کرده است (خام و پخته آنها تفاوتی ندارد). پیاز ممکن است با تاثیر بر سوخت و ساز گلوکز در کبد و یا افزایش سطح انسولین و یا بالاخره افزایش اثر کیفی انسولین برای کاهش قند خون مفید باشد.
9- کلم بروکلی از سبزی های بسیار مفید است که مقالات پزشکی و بهداشتی - غنی کروم است و به تنظیم قند خون در محدوده مطلوب بسیار کمک می کند ، حتی در مواردی مصرف کروم نیاز استفاده از قرص ها را برطرف کرده است. جو نیز از نظر کروم غنی است. از دیگر مواد غذایی حاوی کروم می توان به مغزها، قارچ خوراکی، سبوس غلات، ریواس و مخمر اشاره کرد.
10- لبنیات مصرفی شما باید از نوع کم چرب باشد ( به جز در کودکان ). ماست و شیر پر چرب، خامه، پنیرهای پرچرب (گودا، پیتزا و...) ، سرشیر و کره را از رژیم غذایی خود حذف کنید.
11- آنتی اکسیدان ها شامل ویتامین های C , E و بتاکاروتن از مواد بسیار مهم برای حفاظت از سلول های بتا (سلول های تولید کننده انسولین) هستند، بنابراین از منابع حاوی این ویتامین استفاده کنید. ویتامین C در سبزیجات و میوه های تازه و بیشتر در مرکبات( پرتقال، گریپ فروت، انواع لیمو و نارنگی )، کیوی، انواع توت، گوجه فرنگی، فلفل دلمه ای، هندوانه، طالبی، توت فرنگی، سیب زمینی و سبزیجات برگ سبز موجود است. بهترین مقالات پزشکی و بهداشتی - ویتامین E آجیل و روغن های گیاهی مثل : روغن جوانه گندم، آفتابگردان، بادام، گردو، فندق، ذرت و زیتون است. بتاکاروتن( پیش ساز ویتامین A )در میوه های رنگی به خصوص زرد و نارنجی و سبزی های سبز تیره وجود دارد؛ مثل سیب زمینی شیرین، هویج، اسفناج، کدو حلوایی، طالبی، زرد آلو، کلم بروکلی، گریپ فروت قرمز.
پس میوه ها و سبزی های خام( اگر مشکل گوارشی ندارید ) بهتر از انواع پخته آنها و انواع پخته بهتر از انواع منجمد و بخارپزی که بخار آن خارج می شود یا آب آن دور ریخته می شود، است.
12- خوردن میوه ها با پوست باعث افزایش تدریجی قند خون می شود. جالب است بدانید که بیشتر ویتامین ها و مواد معدنی در لایه های نزدیک به پوست میوه ها قرار دارند، پس میوه هایی را که می شود با پوست خورد با پوست میل کنید ومصرف میوه های بسیار شیرین را ممنوع و یا بسیار کاهش دهید؛ مثل موز، انجیر، خربزه، انگور شیرین و... .
13- برخی از ادویه ها فعالیت انسولین را تشدید می کنند. تحقیقات ثابت می کند که مصرف دارچین، میخک، زردچوبه (برای پیشگیری از گرفتگی عروق و آلزایمر نیز مفید است) و برگ بو، فعالیت انسولین را تا سه برابر افزایش می دهند که در بین آنها اثر دارچین از بقیه بیشتر است، طوری که پاچیدن مقدار کمی دارچین روی غذاهای شیرین فعالیت انسولین را افزایش داده و مانع از افزایش قند خون می شود.
14- تخم شنبلیله حاوی ماده ای به نام " گالاکتومانان " است که از دیرباز در ایران و سایر کشورهای مشرق زمین برای کنترل دیابت مورد استفاده قرار می گرفته است. اثر این ماده در افراد مبتلا به دیابت نوع اول بسیار چشمگیر بوده و حتیکاهش چربی های خون را هم به دنبال دارد.
15- مصرف 8-7 لیوان آب در روز را به شما توصیه می کنم.
16- به خود عادت دهید که برچسب تمام مواد غذایی را قبل از مصرف بخوانید. ممکن است تعجب کنید که بسیاری ازغذاهای حاوی شیرین کننده های مصنوعی کم کالری مثل دسرهای رژیمی، نوشابه ها و ... اغلب دارای نشاسته و سایر قند ها ، چربی ها و پروتئین ها نیز هستند که این مواد کالری زیادی دارند و موجب افزایش قند خون می شوند. همچنین به موضوع کم چربی یا بدون چربی نیز توجه کنید. اغلب به این محصولات موادی به عنوان حجم دهنده افزوده می شود ، مثل مالتو دکسترین، و پلی دکستروز در محصولاتی مانند ماست بدون قند و بستنی کم چربی ، که بر میزان قند خون تاثیر دارند.
17- غذایی که آهسته تر هضم می شود ، قند را آهسته تر وارد خون کرده و آن را خیلی افزایش نمی دهد. غذایی که به صورت قطعات بزرگتر باشد، خیلی آهسته تر از غذاهای نرم( پوره شده) هضم می شوند. غذای پخته سریع تر از غذای خام هضم می شود و غذایی که رطوبت داشته باشد، خیلی سریع تر از غذای خشک( ذرت بوداده در برابر آب پز) هضم می شود .
18- سعی کنید تخم مرغ مصرفی شما بیشتر از سه عدد در هفته نباشد ، ولی مصرف سفیده تخم مرغ به شرط آنکه کاملاً پخته باشد اشکالی ندارد. البته در صورت بروز رنگ زرد در پوست بیماران مبتلا به دیابت ( گزانتوکرومی ) مصرف تخم مرغ را محدود می کنند.
19- با توجه به تاکید فراوان در مورد کاهش مصرف نمک در این بیماران، توصیه می شود نمکدان را سر سفره نیاورید . برچسب ماده غذایی را از نظر مقدار نمک بخوانید و برای طعم دهی به غذاها از چاشنی های سالم استفاده کنید. پنیرها را در آب بگذارید و مصرف مواد غذایی فرآوری شده نظیر سوسیس و کالباس را بسیار محدود یا حذف کنید.
20- سایر سبزی های مفید برای این بیماران شامل : مرزه ، کلم ، کدو سبز ، شلغم و تره است.
21- مصرف میوه هایی مثل توت فرنگی ( قند آن لوولوز است و دارای مقدار زیادی اسید سیالیک است)، خرما ( البته با احتیاط )، گلابی ، گیلاس و سیب به خصوص با پوست را فراموش نکنید.
22- سویا ماده غذایی مفید و موثری است که علاوه بر قند خون ، بر چربی های خون هم اثر شگفت انگیزی دارد . پس از مصرف آن غافل نشوید.
23- در حبوبات مصرف عدس برای این بیماران را توصیه می کنم. ولی در مصرف لوبیا بهتر است که جانب احتیاط را رعایت کنند.
24- برای پیشگیری از ابتلا به دیابت نوع اول ( وابسته به انسولین ) توصیه می شود که حداقل تا یک سالگی از دادن لبنیات به نوزاد خودداری کنید. توجیه کارشناسان تغذیه این است که حتی الامکان نباید به نوزاد شیرگاو داد ، مخصوصاً اگر سابقه ارثی ابتلا به این بیماری در خانواده آنها وجود داشته باشد.
25- مهمترین نکته در مورد افراد مبتلا به دیابت نوع اول این است که باید یک میان وعده در پیک(اوج ) اثر انسولین مصرف کنند ، زیرا به فاصله 45-30 دقیقه بعد از مصرف انسولین، قند خون افت خواهد کرد که با علامت ضعف خود را نشان می دهد. از این رو مصرف یک میان وعده مثل نان و پنیر، یک لیوان شیر یا یک عدد میوه را به آنها توصیه می کنم.
26- اکثر کارشناسان تغذیه ، برای اینگونه بیماران رژیمی را توصیه می کنند که برای پیشگیری از بیماری های قلب و عروق هم کارآمد است و در آن چربی به خصوص چربی حیوانی خیلی محدود می شود و مقدار مواد کربوهیدراتی نیز کم است، ولی مواد غذایی سرشار از فیبر، مثل حبوبات و سبزیجات، دانه های غلات کامل( سبوس دار) و مغزها در این رژیم وجود دارد .
در نهایت متعادل نگه داشتن وزن، نرمش و ورزش(حداقل سه بار در هفته و هر بار 20 دقیقه ) به موازات اجرای رژیم غذایی مناسب و توجه خاص به پیاده روی روزانه، برای تامین آرامش اعصاب بسیار توصیه می شود.
موفق باشید.
