راه های تشخیص ودرمان دیابت نوع 1 و 2
برخورد مناسب با بیماری قند:
صرفنظر از نوع بیماری قند روشهای خاصی برای حفظ سلامتی اهمیت دارند:
- سیگار نکشید. سیگار کشیدن بروز تصلب شرائین را تسریع و عروق خونی را منقبض میکند. به این ترتیب بیماری اعصاب محیطی بهعنوان یک عارضهٔ جانبی تشدید خواهد شد.
- برای پیشگیری از زخم و و قانقاریا از پای خود مراقبت ویژه بهعمل آورید. در مورد بحث مراقبت مناسب از پا به مبحث مراقبت از پاها مراجعه کنید.
- حاملگی به میزان زیادی نیاز به انسولین را تغییر میدهد. اگر فکر میکنید حامله هستید فوراً به پزشک خود مراجعه کنید.
- اگر به انسولین نیاز دارید سعی کنید مقدار معینی غذا را در وقت معینی از روز مصرف کنید. اگر نمیتوانید طبق برنامهٔ معمول خود غذ بخورید بهجای کاهش میزان انسولین نوشیدنی گلوکزدار اضافی بنوشید.
- از پزشک خود بخواهید یک کارت یا دستبندی (دستبند هشدار پزشکی) که نشانگر بیماری قند شما باشد، برای شما فراهم کند. به این ترتیب هنگام ناتوانی از درمان سریع و مناسب برخوردار خواهید شد.
- همیشه به پزشک و دندانپزشک یادآوری کنید که مبتلا به بیماری قند هستند تا آنها اقدامات احتیاطی مناسب را انجام دهند.
چون شما قادر به استفاده از گلوکز رژیم غذائی نیستید چربیها مصرف میشوند و کاهش وزن شایع است. شما احتمالاً زود دچار خستگی میشوید. خانمها مستعد بروز نامنظمیهای قاعدگی شده و برخی از مردان دچار ناتوانی جنسی میشوند.
بیماران قند بهویژه کسانی که گلوکز خون آنها خوب مهار نشده است در خطر ابتلا به چند بیماری مهم مثل بیماری شبکیه (به مبحث بیماری شبکیه در اثر بیماری قند مراجعه کنید)، بیماری اعصاب محیطی (به مبحث اختلالات عصبی محیطی مراجعه کنید)، تصلب شرایین (به مبحث تصلب شرایین و آترواسکلروز مراجعه کنید)، و نارسائی کلیه (به مبحث نارسائی کلیه مراجعه کنید)، هستند.
تشخیص و درمان
بیماری قند از طریق نشان دادن گلوکز و کتونها در ادرار تشخیص داده میشود. کتونها محصول سوخت و ساز چربی هستند. در برخی از موارد بیماری قند نوع II، کتونها حضور ندارند. در این شرایط پزشک آزمایش تحمل گلوکز را درخواست خواهد کرد که در آن گلوکز خون قبل و بعد از مصرف یک نوشیدنی گلوکزدار اندازهگیری میشود.
- بیماری قند نوع I:
این نوع بیماری قند توسط تلفیقی از رژیم غذائی مناسب و تزریق روزانهٔ انسولین درمان میشود. انواع مختلف انسولین وجود دارد و پزشک باید تصمیم بگیرد که کدامیک برای شما مناسبتر است. انسولین گلوکز خون را پائین میآورد ولی انسولین خیلی زیاد میتواند منجر به کاهش گلوکز به میزان خطرناکی گردد. این وضعیت تحت عنوان افت قند خون شناخته میشود (به مبحث افت قند خون مراجعه کنید). در نتیجه گلوکز خون باید از طریق اندازهگیری مکرر گلوکز ادرار و خون بهدقت ارزیابی شود. در حال حاضر چندین دستگاه الکترونیکی وجود دارند که میتوانند میزان گلوکز خون را از روی قطرهٔ خونی که از کنار انگشت روی یک نوار آزمایش ریخته میشود، تعیین کنند. اندازهگیری گلوکز خون برای تعیین مقدار مناسب انسولین و نیاز به غذای اضافی قابل اعتمادتر از اندازهگیری گلوکز ادرار است. برای بهدست آوردن میزان دقیق گلوکز خون باید بهدقت به دستورات سازندگان توجه کنید و برای استفاده از این وسایل توسط پزشک خود آموزش ببینید. گلوکز ادرار را میتوان بهراحتی با افزودن یک قطره ادرار به یک قرص مخصوص آزمایش (کلینیتست - clinitest)، یا نوار کاغذی آزمایش (تستیپ - Testape، دیاستیکس Diastix، یا کلینیستیکس clinistix)، اندازهگیری کرد.
در حال حاضر دستگاههائی وجود دارد که خارج یا داخل بدن نصب یا کاشته میشوند و میتوانند بهطور خودکار مقدار یکنواخت انسولین را تأمین کنند و به این ترتیب از نوسانات زیاد گلوکز خون که در اثر تزریق زیر جلدی انسولین ایجاد میشود جلوگیری کنند. در بیماری قند دورهٔ نوجوانی والدین باید تا سن ده سالگی به کودک خود انسولین تزریق کنند. بعد از آن کودکان میتوانند وظیفهٔ تزریق را خود بهعهده گیرند.
برای پیشگیری از افت قند خون رعایت دقیق رژیم غذائی توصیه شده توسط پزشک به اندازهٔ تزریق میزان تجویز شدهٔ انسولین، اهمیت دارد. از آنجا که در اثر انجام تمرینات ورزشی اضافی و تنشهائی مثل عفونت و ضربه، گلوکز بیشتری مصرف میشود، پزشک ممکن است در این موارد غذای بیشتری تجویز کند.
- بیماری قند نوع II:
در بسیاری از موارد رژیم غذائی مناسب به تنهائی این بیماری را مهار میکند، بهویژه اگر شما اضافه وزن داشته باشید معمولاً توصیه میشود که وزن متناسب با جنسیت و قد خود را حفظ کنید (به جدول وزن مطلوب رهنمودهای رژیم غذائی برای آمریکائیها ۱۹۹۰ مراجعه کنید) و برای جلوگیری از نوسانات زیاد قند خون کربوهیدراتها را به مقدار کم و در فواصل منظم مصرف نمائید.
اگر رژیم غذائی به تنهائی نتواند گلوکز خون را مهار کند پزشک ممکن است یکی از چند داروی خوراکی ضد بیماری قند را تجویز کند. در اکثر موارد داروی گلیبورید (دائونیل) تجویز میشود. روش اندازهگیری گلوکز خون و ادرار مانند مورد فوق است.
