بررسی قراردادهای پولی دوجانبه و تحریم دلار
روبل در ایران رونمایی شد
سایت خبری تحلیلی ساعت24- مهرنوش سلوکی- بحران مالی جهانی در سال 2007، باعث گرایش کشورها بهرویکرد جدیدی در تجارت شد. کشورهایی که از پولهای رایج مانند دلار و یورو استفاده میکردند، روش جدیدی را برگزیدند که به «پیمان پولی دوجانبه» معروف شده است. تاکنون47 پیمان بین کشورها امضا شده است. در این رویکرد جدید بهجای دلار و یورو، تجارت با پولهای محلی انجام میشود و در حال حاضر این فرصتی طلایی است که به ما در عبور از تحریم بانکی کمک شایانی میکند.
مدتي است زمزمههايي درباره ضرورت تضعيف ارزش يا حذف «دلار» از «سبد ارزي» شنيده ميشود. بانكهاي مركزي دو كشور چين و روسيه بهتازگي موافقت كردند تمام مبادلات تجاري خود را بدون استفاده از دلار با ارزهاي كشور محلي كشور خود، يعني «يوان» و «روبل»، انجام دهند. درست است اين تصميم از سال پيش بين اين دو كشور برقرار شد اما بعد از اختلاف غرب و امريكا با روسيه بر سر ماجراي اوكراين اين تصميم جديتر شد.
روز گذشته ايران و روسيه توافق كردند تا در مبادلات تجاري دو جانبه از واحدهاي پول ملي خود استفاده كنند. توافق بر استفاده از روبل و ريال گامي نوين در راه رسيدن بهپيمانهاي دو جانبه پولي بهشمار ميرود. از سوي ديگر بسياري از كارشناسان علت استفاده از ارزهاي محلي براي روسيه را بهمنظور كاهش وابستگي به دلار و افزايش مبادلات با شرق بهدنبال كاهش تاثير تحريمها ميدانند.
به گزارش ايتارتاس، وزير انرژي روسيه الكساندر نواك و بيژن زنگنه، وزير نفت ايران، طي ديداري نسبت به استفاده از روبل و ريال در مبادلات دوجانبه بحث و گفتوگو كردند. بر همين اساس ايران پيشنهاداتي را براي همكاري در زمينههاي بيمه، تسهيل صدور ويزا، صادرات مواد غذايي به روسيه از ايران و همچنين همكاري فناوري و علمي با روسيه به اين كشور ارايه داده است.
پيمانهاي دوجانبه؛ فرار از تحريمها
بسياري از كارشناسان اعتقاد دارند براي كشورهايي نظير ايران و اخيرا روسيه استفاده از ارزهاي داخلي راهي است براي دور زدن بانكهاي بزرگ جهاني كه فعاليت با اين كشورها را تحريم كردهاند.
جمشيد پژويان كارشناس اقتصادي در رابطه با قرار دادهاي اخير ايران و روسيه از بررسي نوسانهاي تورمي بين دو كشور ميگويد. وي با بيان اينكه اختلاف تورم بين دو كشور تاثيرش را بر قيمت كالاهاي مبادلهيي نشان ميدهد، گفت: فرض را بر اين بگيريد كه روسيه از ايران نفت خريداري كند، نفت با يك قيمت فروخته ميشود و به روبل تبديل ميشود. حال ميزان برابري ارزي بين ريال و روبل بايد توسط بانكهاي مركزي دو كشور محاسبه شود تا هر دو كشور ضرري را در اين زمينه دريافت نكنند.
وي در پاسخ به سوالي مبني بر تحريم دلار پاسخ داد: دلار به هيچ عنوان تحريم نميشود، در نظر داشته باشيد روزانه چند هزار دلار مبادله ميشود كه در مقابل آن مبادلات روسيه يا ايران در آن حد نيست كه اثر منفي بر بازار دلار داشته باشد. حتي يورو كه تمام كشورهاي اروپايي در مبادلات خود از آن اضافه ميكنند نيز نتوانسته تاثيري روي دلار بگذارد.
وي در پايان اظهار داشت: دولتهاي روسيه و ايران رفتارهاي بانكهاي مركزي هر دو كشور را كاملا نظارهگر هستند. در حال حاضر با توجه بهتحريمها و محدوديتهايي كه تجارت ايران دارد چارهيي جز استفاده از اين پيمانها نداريم چون ما نميتوانيم در بخش تبادلي دلار دريافت كنيم و از سوي ديگر بسياري از اين كشورها نيز ذخيره دلار بالايي در اختيار ندارند.
محمدحسينخزليخرازي كارشناس بازار سرمايه نيز پيمانهاي دوجانبه را راهي براي تقويت مبادلات تجاري كشور دانست و گفت: شخصا فكر ميكنم مبادلات ارزي محلي كار عقلاني در دنياي تجارت كشورهاي تحريم شده است. اما اين را در نظر بگيريد مبادلاتي كه قرار است در روزهاي آتي بين ايران و روسيه اتفاق بيفتد و همچنين قراردادهاي دوجانبه قبلي بين كشورهاي مختلف بهخصوص روسيه و چين، به معناي تحريم دلار از بازار اقتصادي نيست بلكه در اصطلاح بهمعناي خروج دلار از بازارهاي جهاني است.
وي همچنين بيان كرد: امريكا بهخوبي مانع افزايش تورم در اقتصاد خود شده و از طرفي ديگر بهعنوان بزرگترين بدهكار دنيا نيز شناخته شده است. اگر روزي دولت امريكا انتشار دلار را متوقف كند و ديگر نتواند اوراق خزانه را به ديگر كشورها بهفروش برساند، بهشدت دچار شكست اقتصادي ميشود.
خزلي خرازي بيان كرد: حدود ۱۰سال است كه كشورهايي ازجمله چين، روسيه و كشورهايي درحوزه يورو به اين نتيجه رسيدهاند كه رابطه بين ارز كشورهاي خود و دلار را بهرابطه ديگري تبديل كنند و در نتيجه دلار را مبناي تجارت خود
قرار ندهند.
خرازي نيز از تجارتهاي دوجانبه ايران و هند از مدتها قبل خبر داد و گفت: دولت ايران با هند از سالهاي گذشته بر مبناي روپيه و ريال فعاليتهاي خوبي انجام دادهاند و در دور زدن تحريمها بسيار موفق بودهاند.
غلامرضا رحماني، كارشناس اقتصاد بينالملل در گفتوگويي با اشاره بهمشكلات اقتصادي استفاده از يك پول ثابت در معاملات تجاري بين كشورها گفت: «پيمان پولي دوجانبه» راهكار و اعلاميهيي است كه بهصورت مشترك از سوي دو يا چند كشور كه بهصورت بينالمللي با يكديگر تجارت ميكنند، براي ارتقاي تجاري و توسعه بيشتر اقتصادي منعقد ميشود و اين اطمينان را به اين كشورها ميدهد تا با ارزهاي محلي خود در زمانها مختلف و بدون احساس خطر تحريمها، معاملات تجاري انجام دهند.
وي افزود: با وجود اينكه اين موضوع به تازگي در محافل كارشناسي دنيا مطرح شده است، اما بسياري از كشورها در حال حاضر اين راهكار را براي مقابله با تحريمها و التهابات ارزي به كار ميبرند.
نظري بر پيمانهايي دوجانبه
دكتر سيدكمال سيدعلي، معاون ارزي سابق بانك مركزي: پيمانهاي پولي دو يا چند جانبه اين مزيت را دارد زماني كه با كشوري در حال مبادله تجاري هستيم حتي در زمان تحريم نيز ميتوان بسياري از هزينهها و مشكلات نقل و انتقال پولي و بانكي كه در استفاده از ارزي مانند دلار بهوجود ميآيد را از بين برد.
...
محسن صرامي، عضو كميسيون اقتصادي مجلس: انعقاد پيمانهاي پولي دوجانبه، پشتوانههاي پولي كشور را براي توسعه و جذب سرمايهگذاري داخلي و خارجي تقويت ميكند.
...
ابراهيم نكو، عضو كميسيون اقتصادي مجلس: هدف از پيمانپولي دوجانبه و چندجانبه حذف دلار و يورو از تجارت نيست، هدف اصلي در اين طرح تنوع بخشي و تقويت ارزهاي محلي در تجارت فرامرزي است.
...
سيدمحسن قمصري مدير امور بينالملل شركت ملي نفت ايران: بخشي از منابع ارزي كشور بلوكه شده و نيازهاي داخلي وجود دارد و بههمين دليل بايد از هر روشي از جمله پيمانهاي پولي براي تامين نيازهاي داخلي استفاده كرد.
روز گذشته ايران و روسيه توافق كردند تا در مبادلات تجاري دو جانبه از واحدهاي پول ملي خود استفاده كنند. توافق بر استفاده از روبل و ريال گامي نوين در راه رسيدن بهپيمانهاي دو جانبه پولي بهشمار ميرود. از سوي ديگر بسياري از كارشناسان علت استفاده از ارزهاي محلي براي روسيه را بهمنظور كاهش وابستگي به دلار و افزايش مبادلات با شرق بهدنبال كاهش تاثير تحريمها ميدانند.
به گزارش ايتارتاس، وزير انرژي روسيه الكساندر نواك و بيژن زنگنه، وزير نفت ايران، طي ديداري نسبت به استفاده از روبل و ريال در مبادلات دوجانبه بحث و گفتوگو كردند. بر همين اساس ايران پيشنهاداتي را براي همكاري در زمينههاي بيمه، تسهيل صدور ويزا، صادرات مواد غذايي به روسيه از ايران و همچنين همكاري فناوري و علمي با روسيه به اين كشور ارايه داده است.
پيمانهاي دوجانبه؛ فرار از تحريمها
بسياري از كارشناسان اعتقاد دارند براي كشورهايي نظير ايران و اخيرا روسيه استفاده از ارزهاي داخلي راهي است براي دور زدن بانكهاي بزرگ جهاني كه فعاليت با اين كشورها را تحريم كردهاند.
جمشيد پژويان كارشناس اقتصادي در رابطه با قرار دادهاي اخير ايران و روسيه از بررسي نوسانهاي تورمي بين دو كشور ميگويد. وي با بيان اينكه اختلاف تورم بين دو كشور تاثيرش را بر قيمت كالاهاي مبادلهيي نشان ميدهد، گفت: فرض را بر اين بگيريد كه روسيه از ايران نفت خريداري كند، نفت با يك قيمت فروخته ميشود و به روبل تبديل ميشود. حال ميزان برابري ارزي بين ريال و روبل بايد توسط بانكهاي مركزي دو كشور محاسبه شود تا هر دو كشور ضرري را در اين زمينه دريافت نكنند.
وي در پاسخ به سوالي مبني بر تحريم دلار پاسخ داد: دلار به هيچ عنوان تحريم نميشود، در نظر داشته باشيد روزانه چند هزار دلار مبادله ميشود كه در مقابل آن مبادلات روسيه يا ايران در آن حد نيست كه اثر منفي بر بازار دلار داشته باشد. حتي يورو كه تمام كشورهاي اروپايي در مبادلات خود از آن اضافه ميكنند نيز نتوانسته تاثيري روي دلار بگذارد.
وي در پايان اظهار داشت: دولتهاي روسيه و ايران رفتارهاي بانكهاي مركزي هر دو كشور را كاملا نظارهگر هستند. در حال حاضر با توجه بهتحريمها و محدوديتهايي كه تجارت ايران دارد چارهيي جز استفاده از اين پيمانها نداريم چون ما نميتوانيم در بخش تبادلي دلار دريافت كنيم و از سوي ديگر بسياري از اين كشورها نيز ذخيره دلار بالايي در اختيار ندارند.
محمدحسينخزليخرازي كارشناس بازار سرمايه نيز پيمانهاي دوجانبه را راهي براي تقويت مبادلات تجاري كشور دانست و گفت: شخصا فكر ميكنم مبادلات ارزي محلي كار عقلاني در دنياي تجارت كشورهاي تحريم شده است. اما اين را در نظر بگيريد مبادلاتي كه قرار است در روزهاي آتي بين ايران و روسيه اتفاق بيفتد و همچنين قراردادهاي دوجانبه قبلي بين كشورهاي مختلف بهخصوص روسيه و چين، به معناي تحريم دلار از بازار اقتصادي نيست بلكه در اصطلاح بهمعناي خروج دلار از بازارهاي جهاني است.
وي همچنين بيان كرد: امريكا بهخوبي مانع افزايش تورم در اقتصاد خود شده و از طرفي ديگر بهعنوان بزرگترين بدهكار دنيا نيز شناخته شده است. اگر روزي دولت امريكا انتشار دلار را متوقف كند و ديگر نتواند اوراق خزانه را به ديگر كشورها بهفروش برساند، بهشدت دچار شكست اقتصادي ميشود.
خزلي خرازي بيان كرد: حدود ۱۰سال است كه كشورهايي ازجمله چين، روسيه و كشورهايي درحوزه يورو به اين نتيجه رسيدهاند كه رابطه بين ارز كشورهاي خود و دلار را بهرابطه ديگري تبديل كنند و در نتيجه دلار را مبناي تجارت خود
قرار ندهند.
خرازي نيز از تجارتهاي دوجانبه ايران و هند از مدتها قبل خبر داد و گفت: دولت ايران با هند از سالهاي گذشته بر مبناي روپيه و ريال فعاليتهاي خوبي انجام دادهاند و در دور زدن تحريمها بسيار موفق بودهاند.
غلامرضا رحماني، كارشناس اقتصاد بينالملل در گفتوگويي با اشاره بهمشكلات اقتصادي استفاده از يك پول ثابت در معاملات تجاري بين كشورها گفت: «پيمان پولي دوجانبه» راهكار و اعلاميهيي است كه بهصورت مشترك از سوي دو يا چند كشور كه بهصورت بينالمللي با يكديگر تجارت ميكنند، براي ارتقاي تجاري و توسعه بيشتر اقتصادي منعقد ميشود و اين اطمينان را به اين كشورها ميدهد تا با ارزهاي محلي خود در زمانها مختلف و بدون احساس خطر تحريمها، معاملات تجاري انجام دهند.
وي افزود: با وجود اينكه اين موضوع به تازگي در محافل كارشناسي دنيا مطرح شده است، اما بسياري از كشورها در حال حاضر اين راهكار را براي مقابله با تحريمها و التهابات ارزي به كار ميبرند.
نظري بر پيمانهايي دوجانبه
دكتر سيدكمال سيدعلي، معاون ارزي سابق بانك مركزي: پيمانهاي پولي دو يا چند جانبه اين مزيت را دارد زماني كه با كشوري در حال مبادله تجاري هستيم حتي در زمان تحريم نيز ميتوان بسياري از هزينهها و مشكلات نقل و انتقال پولي و بانكي كه در استفاده از ارزي مانند دلار بهوجود ميآيد را از بين برد.
...
محسن صرامي، عضو كميسيون اقتصادي مجلس: انعقاد پيمانهاي پولي دوجانبه، پشتوانههاي پولي كشور را براي توسعه و جذب سرمايهگذاري داخلي و خارجي تقويت ميكند.
...
ابراهيم نكو، عضو كميسيون اقتصادي مجلس: هدف از پيمانپولي دوجانبه و چندجانبه حذف دلار و يورو از تجارت نيست، هدف اصلي در اين طرح تنوع بخشي و تقويت ارزهاي محلي در تجارت فرامرزي است.
...
سيدمحسن قمصري مدير امور بينالملل شركت ملي نفت ايران: بخشي از منابع ارزي كشور بلوكه شده و نيازهاي داخلي وجود دارد و بههمين دليل بايد از هر روشي از جمله پيمانهاي پولي براي تامين نيازهاي داخلي استفاده كرد.
