یکی ازغم انگیزترین بیماری هایی که انسان با آن درگیر است
اوتیسم؛ دنیای ناشناخته درخود ماندگی
ساعت24-اوتیستها با علایم مناسبات اجتماعی و عاطفی و انتقال این علایم به دیگران مشکل دارند. تعامل، برقراری ارتباط و استفاده از زبان گفتوگو برای آنها دشوار است. به بیان ساده، اوتیستها توان «همرنگ جماعت شدن» را ندارند.
style="text-align:justify">استفان ویلتشیر، شهروند آمریکایی را سوار هواپیما کردند و نیویورک را برای ۲۰ دقیقه از فراز آسمان به او نشان دادند. او پس از فرود، همه چیزهایی را که دیده بود، با جزییات دقیق به صورت نقشه روی کاغذ کشید.او یک نابغه اوتیستیک است و نقاشی ابزار ارتباطیاش با جهان پیرامون. اوتیسم استفان در سه سالگی تشخیص داده شد و آموزش در مدرسهای ویژه، استعداد و حافظه تصویری شگفت انگیز او را آشکار ساخت. اوتیستهایی چون او با ویژگیهای نبوغآمیز کم نیستند.سازمان ملل از سال ۲۰۰۸، دوم آوریل را روز جهانی اوتیسم نامیده است. هدف این نامگذاری، آگاه سازی افکار عمومی در باره جلوهها و نمودهای این اختلال و مقابله با هر نوع تبعیض و عدم مدارا با نیازها و حقوق مبتلایان به اوتیسم است.
اوتیسم چیست؟
اوتیسم اختلال پیچیده و چند وجهی رشد و شکلگیری سیستم عصبی است. اختلالی که پردازش اطلاعات و ادراک را مختل میکند و بر شکلگیری تعامل اجتماعی، ارتباطگیری و مجموعه رفتارهای انسانی اثر میگذارد. علایم «اوتیسم دوران آغازین کودکی» که تا پیش از سهسالگی آشکار میشوند در سه عرصه به وضوح قابل مشاهدهاند:
۱.مناسبات اجتماعی با اطرافیان
۲. نوع برقراری ارتباط
۳. تکرار دایمی رفتارهای کلیشهای و ماشینی
تشخیص «اوتیسم»
در آخرین طبقهبندی بینالمللی اختلالات و مشکلات تندرستی سازمان بهداشت جهانی، بین «اوتیسم دوران آغازین کودکی»، «سندرم آسپرگر» و «اوتیسم غیرمعمول» تفاوت گذاشته میشود. تشخیص تفاوت در عمل اما بیش از پیش مشکل شده، زیرا به طور فزایندهای شکلهای خفیف علائم اختلالهای مختلف در افراد قابل تشخیص است و نمیتوان دقیقا براساس دستهبندی فوق تقسیمبندی کرد. به همین دلیل امروز بیشتر از عنوان عام «اختلالهای طیف اوتیسم» استفاده میشود که همه اختلالات را در بر دارد.
دیدن، شنیدن، حسکردن
در افراد واجد سندرم آسپرگر، دیدن، شنیدن و حسکردن متفاوت از دیگران است. مثلا پیاده روی فرد مبتلا به سندرم یادشده میتواند مصداق این ضربالمثل معروف باشد: «مشاهده برگ درختان و ندیدن جنگل» پیادهروی در این فرد، ایجاد حسی عام از زیباییهای طبیعی نیست، بلکه او به عنوان مثال ۵۰۰ درخت، ۱۲ پشه، ۲۰ تارعنکبوت، ۷۵ قارچ، ۱۱ پروانه، ۲۲ پرنده و... میبیند. به همه این موارد باید تقسیمبندی به گونهها، شکلها و رنگهای مختلف را هم اضافه کرد.در مورد شنیدن هم، اوتیستها وضعیتی متفاوت از دیگران دارند. به عنوان مثال صدای ضعیف جارو یا همزن برقی که برای دیگران صدایی پسزمینه است، میتواند برای یک اوتیست ده برابر قویتر از صدای فردی باشد که با او گفتگو میکند. بنابراین آنها بعضی از کلمات را نمیشنوند و این خودش میتواند بر مناسبات انسانی اوتیستها اثر بگذارد.حس لامسه اوتیستها هم میتواند متفاوت باشد، به عنوان مثال برسزدن یا شانهکردن سر یک کودک اوتیست میتواند برای او بسیار آزاردهنده باشد، چرا که او تکتک سوزنهای برس یا دندههای شانه را حس میکند. این موضوع در مورد حمام کردن هم صادق است و پوست آنها تمامی قطرههای آب را جداگانه حس میکند.
اختلالات و مشکلات جانبی
در کنار خصوصیات مرتبط با تعامل اجتماعی، اوتیستها مشکلات بزرگی در ارتباط با پردازش محرکههای حسی و محیط اطرافشان دارند. مثلا در محیطی که همه همزمان و بلند گفتگو میکنند، در جشنی که موزیک به همراه نورهای متفاوت مترنم است و یا روبرو شدن با غذاهایی که رنگها و مزههای مختلف دارند، آنها را در وضعیت "سیلاب محرکهها" قرار میدهد. به عبارت دیگر، محرکههای صوتی، تصویری، بویایی، چشایی و لمسی که به طور همزمان وجود داشته باشند (Sensory Overload)، آنها را شدیدا آزار میدهد و تحریک میکند.اوتیستها به میزان زیادی نیز مستعد ابتلاء به انواع ترس، اختلال اضطرابی (فوبیا)، اختلال در تغذیه یا خواب و رفتارهای چالشبرانگیز مانند فوران خشم و آسیبرساندن به خود یا دیگران هستند. در اغلب اوتیستها ویژگیهایی مانند خودانگیختگی (تصمیم ناگهانی برای انجام کاری)، ابتکار و خلاقیت دیده نمیشود. برای آنها تصمیمگیری نیز مشکل است.
اوتیسم چیست؟
اوتیسم اختلال پیچیده و چند وجهی رشد و شکلگیری سیستم عصبی است. اختلالی که پردازش اطلاعات و ادراک را مختل میکند و بر شکلگیری تعامل اجتماعی، ارتباطگیری و مجموعه رفتارهای انسانی اثر میگذارد. علایم «اوتیسم دوران آغازین کودکی» که تا پیش از سهسالگی آشکار میشوند در سه عرصه به وضوح قابل مشاهدهاند:
۱.مناسبات اجتماعی با اطرافیان
۲. نوع برقراری ارتباط
۳. تکرار دایمی رفتارهای کلیشهای و ماشینی
تشخیص «اوتیسم»
در آخرین طبقهبندی بینالمللی اختلالات و مشکلات تندرستی سازمان بهداشت جهانی، بین «اوتیسم دوران آغازین کودکی»، «سندرم آسپرگر» و «اوتیسم غیرمعمول» تفاوت گذاشته میشود. تشخیص تفاوت در عمل اما بیش از پیش مشکل شده، زیرا به طور فزایندهای شکلهای خفیف علائم اختلالهای مختلف در افراد قابل تشخیص است و نمیتوان دقیقا براساس دستهبندی فوق تقسیمبندی کرد. به همین دلیل امروز بیشتر از عنوان عام «اختلالهای طیف اوتیسم» استفاده میشود که همه اختلالات را در بر دارد.
دیدن، شنیدن، حسکردن
در افراد واجد سندرم آسپرگر، دیدن، شنیدن و حسکردن متفاوت از دیگران است. مثلا پیاده روی فرد مبتلا به سندرم یادشده میتواند مصداق این ضربالمثل معروف باشد: «مشاهده برگ درختان و ندیدن جنگل» پیادهروی در این فرد، ایجاد حسی عام از زیباییهای طبیعی نیست، بلکه او به عنوان مثال ۵۰۰ درخت، ۱۲ پشه، ۲۰ تارعنکبوت، ۷۵ قارچ، ۱۱ پروانه، ۲۲ پرنده و... میبیند. به همه این موارد باید تقسیمبندی به گونهها، شکلها و رنگهای مختلف را هم اضافه کرد.در مورد شنیدن هم، اوتیستها وضعیتی متفاوت از دیگران دارند. به عنوان مثال صدای ضعیف جارو یا همزن برقی که برای دیگران صدایی پسزمینه است، میتواند برای یک اوتیست ده برابر قویتر از صدای فردی باشد که با او گفتگو میکند. بنابراین آنها بعضی از کلمات را نمیشنوند و این خودش میتواند بر مناسبات انسانی اوتیستها اثر بگذارد.حس لامسه اوتیستها هم میتواند متفاوت باشد، به عنوان مثال برسزدن یا شانهکردن سر یک کودک اوتیست میتواند برای او بسیار آزاردهنده باشد، چرا که او تکتک سوزنهای برس یا دندههای شانه را حس میکند. این موضوع در مورد حمام کردن هم صادق است و پوست آنها تمامی قطرههای آب را جداگانه حس میکند.
اختلالات و مشکلات جانبی
در کنار خصوصیات مرتبط با تعامل اجتماعی، اوتیستها مشکلات بزرگی در ارتباط با پردازش محرکههای حسی و محیط اطرافشان دارند. مثلا در محیطی که همه همزمان و بلند گفتگو میکنند، در جشنی که موزیک به همراه نورهای متفاوت مترنم است و یا روبرو شدن با غذاهایی که رنگها و مزههای مختلف دارند، آنها را در وضعیت "سیلاب محرکهها" قرار میدهد. به عبارت دیگر، محرکههای صوتی، تصویری، بویایی، چشایی و لمسی که به طور همزمان وجود داشته باشند (Sensory Overload)، آنها را شدیدا آزار میدهد و تحریک میکند.اوتیستها به میزان زیادی نیز مستعد ابتلاء به انواع ترس، اختلال اضطرابی (فوبیا)، اختلال در تغذیه یا خواب و رفتارهای چالشبرانگیز مانند فوران خشم و آسیبرساندن به خود یا دیگران هستند. در اغلب اوتیستها ویژگیهایی مانند خودانگیختگی (تصمیم ناگهانی برای انجام کاری)، ابتکار و خلاقیت دیده نمیشود. برای آنها تصمیمگیری نیز مشکل است.
