دیپلماسی بر مدار منافع ملی؛ دشوار اما پیروز
داریوش قنبری
بیان صریح این نکته که مجموعهی اتفاقات و موضعگیریها نشان میدهد ایران و کشورهای ۱+۵ نمیخواهند به شرایط قبل برگردند آن هم از سوی رئیس دستگاهی که به مصلحت سنجی برای نظام می پردازد، در درجه نخست ناشی از رسیدن مذاکرات به مقطعی بسیار حساس و تکرار نشدنی است.
دوم آن که تاکید صریح آیت الله هاشمی بر تاثیربرخی عوامل داخلی در بی نتیجه ماندن دور اخیر مذاکرات هسته ای در نیویورک نشان دهنده آن است که علیرغم برخی اظهارنظرهای پیشین که منتقدان مذاکرات هسته ای را اقلیتی کم توان دانسته اند، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام معتقد است، یکی از پایه های اصلی به نتیجه نرسیدن این دور از مذاکرات همان عده هستند.
به هر روی این گروه ها با داشتن رسانه های کم تعداد اما پر سروصدا و البته نمایندگانی در برخی از دستگاه ها، در این یک سال نهایت تلاش خود را در فضاسازی علیه مذاکرات هسته ای انجام داده اند.
با توجه به این هشدار آیت آلله هاشمی رفسنجانی و پررنگ شدن نقش این افراد در عقیم ماندن مذاکرات هسته ای چه نتیجه ای را می توان بر ای حل مسالمت آمیز پرونده هسته لای متصور شد؟
به طور قطع نمی توان گفت این گونه کارشکنی های طیف خاص در کند شدن مذاکرات هسته ای بی تاثیر است اما به گمان من اگر دولت آقای روحانی مانند قبل تنها منافع ملی را مورد توجه قرار دهد، می تواند مسئولیت خود را در پیشبرد توافق هسته ای به نحو خوبی به انجام رساند.
در همین مدت یک سال که از عمر دولت اعتدال می گذرد، جایگاه ایران در پهنه بین الملل با رشد قابل توجهی روبه رو بوده است؛ این جایگاه به دست امده برای کشور ما در صحنه جهانی اگر چه بی همتا نیست اما با توجه به تخریب گسترده آن در دولت گذشته می توان فعالیت دولت روحانی در عرصه بین المللی بر مدار منافع ملی را مثبت ارزیابی کرد.
در حالی که قدرت های جهانی در واکنش به سخنان رئیس جمهور گذشته، سالن سازمان ملل را ترک می کردند، حالا مدت هاست که دنیا آماده شنیدن صدای ملت و دولت ایران است.
این تغیییر نتیجه تغییر ادبیات مسئولان ما و انطباق هر چه بیشتر این ادبیات با هنجارهای بین المللی است.
دور اخیر اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل به خوبی نشانگر تفاوت ماهیت سیاست خارجی ایران در دوره کنونی با دوره های گذشته است؛ مذاکره با مسئولان بلندپایه کشورهای قدرتمند به ویژه نخست وزیر انگلیس که برای نخستین بار در طول تاریخ جمهوری اسلامی برای نخستین بار صورت گرفت را می توان یکی از مظاهر سیاست خارجی دولت اعتدال بر پایه منافع ملی و به دور از هر گونه جنجال سازی دانست.
هر چند همین طیف خاص سیاسی تلاش کرد دیدار مهم رئیس جمهور با آقای کامرون را دستمایه ای برای فشار بر دولت منتخب مردم ایران قرار دهد اما نتایج مثبت این گونه ملاقات ها در میان مدت و بلند مدت نکاتی نیستند که با این غوغاسالاری ها تحت الشعاع قرار گیرند.
اثر بخشی این گونه تحرکات دستگاه دیپلماسی به ویژه در میان تمام این فشارها، موضوعی یک شبه نخواهد بود؛ کما این که تغییر لحن قدرت های منطقه و جهان علیه ایران نیز فرایندی بسیار زمان بر و گام به گام است.
به عنوان مثال به مواضع اخیر باراک اوباما نگاه کنید؛ ایشان به عنوان رئیس جمهور کشوری که سال ها به عنوان دشمن شماره یک کشور ما شناخته شده است، در مقابل سخنان برخی مقامات کشورهای عربی می ایستد و با قاطعیت می گوید ایران تهدیدی برای خاورمیانه نیست.
این ها همه از سیاست خارجی صبورانه دولت اعتدال بر مدار منافع ملی است که هر چند دشوار اما تعهد به این منافع می تواند پیروز میدان نبرد با منتقدان خود باشد.
دوم آن که تاکید صریح آیت الله هاشمی بر تاثیربرخی عوامل داخلی در بی نتیجه ماندن دور اخیر مذاکرات هسته ای در نیویورک نشان دهنده آن است که علیرغم برخی اظهارنظرهای پیشین که منتقدان مذاکرات هسته ای را اقلیتی کم توان دانسته اند، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام معتقد است، یکی از پایه های اصلی به نتیجه نرسیدن این دور از مذاکرات همان عده هستند.
به هر روی این گروه ها با داشتن رسانه های کم تعداد اما پر سروصدا و البته نمایندگانی در برخی از دستگاه ها، در این یک سال نهایت تلاش خود را در فضاسازی علیه مذاکرات هسته ای انجام داده اند.
با توجه به این هشدار آیت آلله هاشمی رفسنجانی و پررنگ شدن نقش این افراد در عقیم ماندن مذاکرات هسته ای چه نتیجه ای را می توان بر ای حل مسالمت آمیز پرونده هسته لای متصور شد؟
به طور قطع نمی توان گفت این گونه کارشکنی های طیف خاص در کند شدن مذاکرات هسته ای بی تاثیر است اما به گمان من اگر دولت آقای روحانی مانند قبل تنها منافع ملی را مورد توجه قرار دهد، می تواند مسئولیت خود را در پیشبرد توافق هسته ای به نحو خوبی به انجام رساند.
در همین مدت یک سال که از عمر دولت اعتدال می گذرد، جایگاه ایران در پهنه بین الملل با رشد قابل توجهی روبه رو بوده است؛ این جایگاه به دست امده برای کشور ما در صحنه جهانی اگر چه بی همتا نیست اما با توجه به تخریب گسترده آن در دولت گذشته می توان فعالیت دولت روحانی در عرصه بین المللی بر مدار منافع ملی را مثبت ارزیابی کرد.
در حالی که قدرت های جهانی در واکنش به سخنان رئیس جمهور گذشته، سالن سازمان ملل را ترک می کردند، حالا مدت هاست که دنیا آماده شنیدن صدای ملت و دولت ایران است.
این تغیییر نتیجه تغییر ادبیات مسئولان ما و انطباق هر چه بیشتر این ادبیات با هنجارهای بین المللی است.
دور اخیر اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل به خوبی نشانگر تفاوت ماهیت سیاست خارجی ایران در دوره کنونی با دوره های گذشته است؛ مذاکره با مسئولان بلندپایه کشورهای قدرتمند به ویژه نخست وزیر انگلیس که برای نخستین بار در طول تاریخ جمهوری اسلامی برای نخستین بار صورت گرفت را می توان یکی از مظاهر سیاست خارجی دولت اعتدال بر پایه منافع ملی و به دور از هر گونه جنجال سازی دانست.
هر چند همین طیف خاص سیاسی تلاش کرد دیدار مهم رئیس جمهور با آقای کامرون را دستمایه ای برای فشار بر دولت منتخب مردم ایران قرار دهد اما نتایج مثبت این گونه ملاقات ها در میان مدت و بلند مدت نکاتی نیستند که با این غوغاسالاری ها تحت الشعاع قرار گیرند.
اثر بخشی این گونه تحرکات دستگاه دیپلماسی به ویژه در میان تمام این فشارها، موضوعی یک شبه نخواهد بود؛ کما این که تغییر لحن قدرت های منطقه و جهان علیه ایران نیز فرایندی بسیار زمان بر و گام به گام است.
به عنوان مثال به مواضع اخیر باراک اوباما نگاه کنید؛ ایشان به عنوان رئیس جمهور کشوری که سال ها به عنوان دشمن شماره یک کشور ما شناخته شده است، در مقابل سخنان برخی مقامات کشورهای عربی می ایستد و با قاطعیت می گوید ایران تهدیدی برای خاورمیانه نیست.
این ها همه از سیاست خارجی صبورانه دولت اعتدال بر مدار منافع ملی است که هر چند دشوار اما تعهد به این منافع می تواند پیروز میدان نبرد با منتقدان خود باشد.
