بازگشت آرامش به بازار ارز
ساعت24 -امیرعباس آذرم وند در روزنامه اعتماد نوشت: دو هفته بعد از خیز بازار ارز، با دخالت بانک مرکزی و عرضه ارز از سوی صرافیها، بازار در آخرین روزهای هفته روی آرامش دید. هرچند باید منتظر آرامش بازار از هفته آینده بود، اما با افزایش عرضه ارز از سوی صرافیها به نظر میرسد که انتظار برای افزایش گرانی بیشتر از ارقام کنونی دیگر اتفاق نیفتد.
div>امیرعباس آذرم وند در روزنامه اعتماد نوشت: دو هفته بعد از خیز بازار ارز، با دخالت بانک مرکزی و عرضه ارز از سوی صرافیها، بازار در آخرین روزهای هفته روی آرامش دید. هرچند باید منتظر آرامش بازار از هفته آینده بود، اما با افزایش عرضه ارز از سوی صرافیها به نظر میرسد که انتظار برای افزایش گرانی بیشتر از ارقام کنونی دیگر اتفاق نیفتد.
طی دو هفته گذشته بازار ارز، برای گران شدن، خیز برداشت. از ابتدای هفته، برخی صرافیها حتی از خرید و فروش ارز خودداری میکردند و در تابلوها رقم دلار نوشته نمیشد. افزایش قیمت دلار موجب نگرانی فعالان اقتصادی شده بود، تا جایی که محمدباقر نوبخت، رییس سازمان برنامه و بودجه نسبت به این موضوع واکنش نشان داد و عنوان کرد که دولت با گرانی دلار مخالف است. برخی تحلیلگران هم تلاش کردند که گرانی دلار را به کسری بودجه دولت ربط بدهند. هرچند تحلیلهای دیگری هم حکایت از آن داشت که افزایش قیمت ارز، ناشی از تحولات جهانی است، با این حال گروهی هم این نظر را قبول ندارند.
قیمت دلار طی چهارسال گذشته دو دوره افزایش قیمت را به ثبت رسانده؛ آذر ٩٥ و مهر ٩٦. به جز این دو دوره زمانی، در چهارسال گذشته، ارز بیشتر از آنکه میل به افزایش داشته باشد، دوران باثباتی را پشتسر گذاشته است.
دولت یازدهم تلاش کرد که ارز را به سوی یکسانسازی هدایت کند. این وعده را ولیالله سیف، رییس کل بانک مرکزی در چهار سال گذشته بارها تکرار کرد، اما سازوکار و زمان اجرای آن را هرگز اعلام نکرد. او در گفتوگویی که نوروز امسال با «اعتماد» داشت، گفت که یکسانسازی نرخ ارز را شش ماه بعد از آنکه روابط کارگزاری با دنیا در حد رفع نیاز باشد، اجرا خواهد کرد. اکنون به نظر میرسد در آغاز دولت دوازدهم عزم دولت برای این کار جزمتر شده است. گمانهزنیها درباره قیمت ارز در بودجه ٩٧ هم این موضوع را تایید میکند. اگر قیمت ارز در بودجه ٣٥٠٠ تومان مصوب شود، به نظر میرسد قیمت ارز در بازار مجددا به ٣٨٠٠ تومان بازگردد، بانک مرکزی یک قدم به سوی یکسانسازی نرخ ارزبرداشته است.
بهزودی اعداد بودجه ٩٧ مشخص خواهد شد. همزمان بانک مرکزی تزریق ارز به بازار را از طریق صرافی برای تعادلبخشی به بازار آغاز کرده است. البته بخشی از افزایش قیمتها ناشی از تقاضای سوداگری است که به زودی با عرضه بیشتر ارز به بازار این تقاضای کاذب هم از بین خواهد رفت.
روز گذشته فارس در خبری اعلام کرد: «برخی صرافیهای میدان و خیابان فردوسی نرخ فروش ارز را به ٤٠٠٧ تا ٤٠٠٩ تومان کاهش دادند. این کاهش به واسطه عرضه ارز مداخلهای بانک مرکزی از طریق این صرافیهاست. همین اقدام موجب شکلگیری صف در مقابل این صرافیها شد. دیگر صرافیها هماکنون در دامنه قیمتی ٤٠٣٠ تا ٤٠٥٠ تومان دلار میفروشند.» این اقدام بانک مرکزی به نظر میرسد در جهت مدیریت بازار و جلوگیری از التهاب و حباب قیمتی انجام شده است. عرضه ارز پس از آن صورت گرفته که روز سهشنبه بسیاری از صرافیها از فروش دلار خودداری میکردند و فقط خریدار ارز بودند. این پدیده موجب بروز مشکلات برای برخی متقاضیان واقعی ارز شد.
با وجود تلاش بانک مرکزی برای کنترل بازار همچنان پرسشهای بسیاری در مورد چرایی افزایش قیمت دلار وجود دارد. محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام روز گذشته در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا تهدیدهای ترامپ عامل افزایش قیمت ارز در بازار شده، گفت: « کمتدبیری دولتها در این حوزه سبب میشود غالبا در دوره دوم فعالیت دولتها قیمت ارز افزایش یابد. پیش از این نیز در چهار دولت قبلی، طی چهار سال دوم شاهد افزایش نرخ دلار هستیم؛ در واقع در چهار سال اول قیمتها ثابت میماند و در چهار سال دوم نرخها دستخوش افزایش میشود.»
آسیبشناسی گرانی ارز به روایت اهل فن
به دنبال افزایش قیمت ارز، تحلیلهای متفاوتی درباره علل این افزایش مطرح شد. یک نگرش بر تغییر رویه دولت و بالا بردن قیمت ارز مبادلهای برای نزدیک کردن قیمت ارز آزاد و مبادلهای تاکید دارد؛ موضوعی که مطالبه بخش خصوصی است. محمد لاهوتی، رییس کنفدراسیون صادرات، نماینده نگاهی است که باور دارد دولت در چند هفته اخیر نتوانسته بازار را به درستی مدیریت کند. او در این رابطه به ایسنا گفته است: «واقعیت موجود در کشور ما این است که نرخ دلار به مدت چهار سال با وجود تورم، افزایش متناسب نداشته است و این فنر با ارزهایی که دولت به بازار تزریق میکرده پایین نگه داشته شده است. همیشه این مساله مورد نقد فعالان اقتصادی و به ویژه صادرکنندگان بوده و گوش شنوایی هم وجود نداشته است. از طرفی این تذکر هم داده میشد که به دلایل متعددی ممکن است دولت نتواند ارز مورد نیاز را تزریق کند و این فنر رها شود که به نفع تولید، صادرات، واردات و به طورکلی اقتصاد کشور نیست.»
دلار مستعد افزایش قیمت است
نگرش دیگر بر این اساس است که فنر تورمی قیمت دلار که در چند سال گذشته از سوی دولت یازدهم حفظ شده بود، دررفته و به همین دلیل افزایش قیمت اتفاقی طبیعی و قابل بازگشت است. هر چند میتوان از فرصت پیشآمده هم استفاده کرد و شرایط را تا پایان سال برای یکسانسازی نرخ ارز مساعد دانست. این نگرش از سوی مرتضی ایمانی راد، کارشناس اقتصادی، نمایندگی میشود. او در یادداشتی در کانال تلگرام موسسه بامداد نوشت: « این روزها پرسشی که همه دارند این است که جهش چند روز اخیر دلار منجر به افزایش بیشتر آن خواهد شد یا در همین حد متوقف می شود؟ از قبل مشخص بود که در نیمه دوم سال قیمت ارز تحرک بیشتری خواهد داشت. ولی آیا این تحرک شروع یک افزایش قابل توجه در نرخ دلار و ارزهای دیگر است ؟ به نظر این طور نمی رسد. در چهار سال گذشته چندین بار قیمت دلار از بالا و پایین، منحنی قیمتی نرمال خود را شکسته است.
ولی همواره تغییرات خود را در این کانال حفظ کرده است و اگر این کانال بخواهد اعتبار خود را حفظ کند، قیمت دلار جای زیادی (حداقل اینبار) برای افزایش ندارد. البته دلایل کافی هم برای این منظور وجود دارد.» به اعتقاد این تحلیلگر ارشد مسائل اقتصادی: «عزم بانک مرکزی برای کنترل قیمت، وجود ارز کافی برای کنترل بازار، حساسیت قیمت دلار برای حفظ ثبات در بازار پول و شبکه بانکی از جمله تعدادی از این عوامل است که اجازه نمیدهد قیمت دلار فراتر رود. با توجه به اینکه در چهار سال گذشته تورم به طور کامل خود را در قیمت دلار نشان نداده است، بنابراین فرض قوی این است که دلار مستعد بالاتر رفتن از این مقادیر است و اگر بانک مرکزی دست به این اقدام نزند، در شرایط کمبود عرضه بازار خودش این کار را خواهد کرد. این اتفاق را چندین بار در بعد از انقلاب تجربه کردهایم.»
ایمانی تاکید کرده: «در این صورت در شرایط زیر کانال فوق از بالا شکسته و دلار افزایش بیشتری را تجربه خواهد کرد:
١- افزایشهای گاه و بیگاه دلار این فرضیه را برای مردم قویتر کند که خرید دلار مکان امنتری برای حفظ داراییهایشان است یا سود بیشتری نصیب آنها خواهد کرد.
٢- در صورتی که فشار تحریمها بر ایران بیشتر شود و مشکل جدی در انتقال ارزهای حاصل از صدور نفت و گاز ایجاد شود.
٣- در صورتی که مشکلات شبکه بانکی رفع نشود و بانکهای بیشتری مواجه با عدم توانایی در پساندازها و سود متعلقه شوند.
بانک مرکزی: همهچیز تحت کنترل است
آخرین نگاه را اغلب مسوولان بانک مرکزی نمایندگی میکنند. آنها باور دارند افزایش اخیر تا حدود زیادی به دلیل تقاضای فصلی است که بالا رفته و با اشاره به افزایش قیمت دلار در پاییز سال گذشته، تحولات چند هفته پیش را تحولاتی عادی و قابل کنترل میدانند که به راحتی قابل کنترل است. در این اظهارات بیشتر نگرانی بانک مرکزی از احساسی شدن فضا و التهابات عرضه و تقاضا است، درنتیجه با ابراز امیدواری نسبت به آینده سعی دارند از بروز بحرانهای غیرقابل پیشگیری، جلوگیری کنند.
