ناگفته های دستاوردهای هسته ای ایران

ناصر هادیان

در پاسخ به این انتقاد که بارها مطرح شده است باید گفت، بسیاری از مواردی که ایران پس از توافق ژنو به دست آورده، در متن توافق ذکر نشده است.

در این یادداشت به مهم ترین دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران که در متن توافق مذاکرات هسته ای به آن ها اشاره نشده و برای کشور ما نیز دارای اهمیت بالا هستند اشاره خواهم کرد:

۱-یکی از تبعات مثبت این توافقنامه کمک به غیرامنیتی شدن پرونده هسته ای ایران وترک برداشتن اجماع بین المللی علیه ما است؛ تا پیش از مذاکرات و توافق ژنو که با سرپرستی آقای دکتر ظریف انجام شد، آمریکا توانسته بود ایران را به مثابه یک تهدید امنیتی بین المللی به دنیا معرفی کند.

تحت تاثیر چنین اجماعی بود که تحریم ها شکل گرفت و صادرات نفت ایران کاهش یافت. توافق ژنو به روند غیر امنیتی کردن پرونده ایران و حرکت آن در مسیر عادی سازی آن کمک شایانی کرد. ایران در مذاکرات نشان داد که پیشنهادهای معقولی را ارائه می کند.

۲- از دیگر تبعات از پیامدهای مثبت مذاکرات ژنو می توان به آثار آن بر روی بر روی روابط تهران و واشنگتن اشاره کرد. حقیقت این است که به انحصار درآوردن امتیاز مذاکره با ایران و پایان دادن به راطه خصوت آمیز با این کشور، برای هر رئیس مهوری در آمریکا بسیار وسوسه انگیز است. از دیگر سو برای باراک اوباما حل میئله هسته ایران بسیار مهم است؛ آن چه در تاریخ برای رئیس جمهور دموکرات آمریکا باقی می ماند، نخست طرح اوباما کر( obama car ) در سطح داخلی و در سطح جهانی نیز حل مسئله ایران نیز بسیار مهم است. بر همین اساس من تعجب نخواهم کرد اگر اوباما برای کسب افتخار عادی سازی رابطه با ایران، حاضر به نرمش های بیشتر شود.

پیش از توافق ژنو، رویکرد ما در قبال آمریکا، در حقیقت عکس العملی بود به فشاری که ما از جانب این دولت تحمل می کردیم. تحریم ها تنها یکی از برنامه های آمریکا برای مهار ایران بود. در این مدت آمریکایی ها با بیشتر کردن تحریم ها بر میزان فشار برا ایران افزوزدند و ایران نیز منفعلانه با این وضعیت برخورد می کرد.
ایران برای برون رفت از این اوضاع، سه راه در پیش داشت: نخست تغییر در زیر ساخت هایی بود که می توانست و می تواند وزنه هزینه ادامه سیاست های آمریکا بالا ببرد.

راه دیگر این بود که تشویق ها را افزایش دهیم؛ یعنی حرکت کردن در راه حل مسالمت آمیز مسائل میان ما و آمریکا و رفع قطعنامه های شورای امنیت. راه حل سوم نیز مسیری میان آن دو بود؛ به گونه ای که برای بازدارندگی و تحمیل هزینه هم زیر ساخت ها را تغییر دهیم و هم به سمت حل شکاه هسته ای که منجر به قطعنامه های شورای امنیت شده است حرکت کنیم. در حال حاضر ایران در هر دو مسیر نخست حرکت می کند؛ یعنی هم در حال ایجاد زیر ساخت هاست و هم گام در مسیر گذشته و بسیار جدی است.

۳- از دیگر سو برخی انتقادها از مذاکرات هسته ای ایران و گروه پنج به علاوه یک به متن توافقنامه ژنو بازمی گردد؛ گروهی معتقدند که ایران در توافقنامه چیز چندانی به دست نیاورده و در مقابل امتیازهای فراوانی را به طرف های مذاکره ارزانی داشته است.
در پاسخ به این انتقاد رایج می توان گفت که ایران و پنج به علاوه یک به برخی متوفق کردن برخی فعالیت های خود متعهد شدند.

به عبارت ساده تر دو طرف قانع شدند برای پیشبرد توافقات، دکمه pause را فشار داده اند. این بدان معناست که اگر چه از سویی فعالیت های هسته ای ایران محدود شده و هم اقدامات ضد ایرانی غرب کاهش یافته است.

بنابراین منتقدانی که ادعا می کنند که ایران در مذاکرات هسته ای، در ازای امتیازهای ناچیز گرفته شده امتیازهای زیادی را واگذار کرده است به این نکته اساسی توجه ندارند که اولاٌ در این گام ایران هیچ کدام از فعالیت های هسته ای خود را به طور کامل متوقف نکرده است و در بازه زمانی نامحدود متوقف نکرده است.
ما برخی اقدامات را داوطلبانه پذیرفته ایم که به اصطلاح انگلیسی به آن "”roll block می گویند. ایران تنها در یکی از حوزه ها فعالیت هسته ای خود را متئقف ساخته که همان غنی سازی ۲۰ درصدی است.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: