به مناسبت اولین سالگرد درگذشت پدر علم ارتباطات ایران استاد معتمد نژاد
دانشکده ارتباطات تا سال آینده مستقل می شود
ساعت ۲۴- مرگ استاد دکتر کاظم معتمدنژاد در روز پنجشنبه ۱۴ آذر ۹۲ جامعه ارتباطی و علمی کشور را در سوگی بزرگ فرو برد. دانش ارتباطات در ایران بیتردید وامدار اوست و عالم روزنامهنگاری علمی و حرفهای متاثر از بیشن، روش و منش وی است. از این رو نام «پدر علم ارتباطات» شایسته همان کسی است که نپذیرفت چهره ماندگار شود و همه جوایزش را در تمامی مراسم به کارهای خیر سپرد اما در دل نسلهای گوناگون دانشجویان و مخاطبانش ماندگار شد. در دانشگاه از سر بیحرمتی و شتابزدگی به بازنشستگی رسید و از تعلیم خیل مشتاقانش بازماند اما به گفته خود بازنشستگی را برای یک معلم بیمعنا دانست و صبورانه دست از پدری برای ارتباطات برنوشت.
عصر دیروز دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی به مناسب اولین سالگرد درگذشت پروفسور معتمدنژاد میزان جمع کثیری از استادان حوزه ارتباطات، دانشجویان و علاقهمندان به این استاد فقیدو خانواده ایشان بود.
مراسم با خوشامدگويي محمدحسين پناهي رياست دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه آغاز شد. وي معتمدنژاد را سنبل اخلاق مداراي علمي دانست و گفت :اخلاقمداري و تواضع معتمدنژاد به يادماندني است.
پناهي افزود: عمدهترين مشكل ما در اين روزها مساله اخلاق علمي و توسعه آن در سطوح مختلف دانشجويي و حتي اساتيد است. متاسفانه اخلاق علمي رعايت نميشود و اين موضوع وضعيت اسفباري در حوزه پژوهشي و علمي به وجود آورده است.
رياست دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه علامه طباطبايي پيشنهاد كرد ضمن در نظر گرفتن جايزه اخلاق علمي چه در سطح كلي و چه در سطح دانشگاه علامه طباطبايي در حوزه ارتباطات، بايد هر ساله در سالگرد استاد معتمدنژاد همايشي در حوزه اخلاق علمي به نام استاد در نظر بگيريم. وي اضافه كرد: با اعطا شدن جايزه اخلاق حرفهاي و اخلاق علمي هم نام ايشان جاودان خواهد ماند و هم ويژگي برجسته ايشان كه اخلاقمداري بود با اين شيوه ترويج مييابد.
ضعفهاي حوزه ارتباطات از نگاه رياست دانشگاه علامه طباطبايي
حسين سليمي رياست دانشگاه علامه طباطبايي گفت: براي تحول در علوم انسانی و ارتباطات بايد نگاه وسيعتري داشته باشيم مخصوصا در دانشگاه علامه كه تا رسيدن به نقطه مطلوب خيلي فاصله دارد.
وي با اشاره به مشكلات جدي در حوزه ارتباطات گفت: لازم است علم ارتباطات را آسيبشناسي كنيم مخصوصا در دانشگاه علامه كه عادت كردهايم در حزه علوم انساني كليگويي كنيم.
سليمي افزود: دكتر معتمدنژاد رشته و دانشكده ارتباطات را به عنوان دانش مستقل اما نمادين تاسيس كرد در حالي كه واقعا دانشكده ارتباطات وجود ندارد و اين ديگر به همت ما برميگردد. رييس دانشگاه علامه طباطبايي در خصوص نقاط ضعف رشته ارتباطات و دانشگاه علامه طباطبايي گفت: ما در اين دانشگاه به لحاظ تنوع اساتيد و رشتههاي علمي بايد خودمان را رشد دهيم چرا كه براي ما زيبنده نيست كه فقط ۱۲ عضو هيات علمي در رشته ارتباطات داشته باشيم كه اكثر آنها تخصصهاي نزديك به هم دارند.
ضعف ديگر ما فقدان ارتباطات بينالمللي است كه تقريبا نزديك به صفر است در حالي كه ما پتانسيل اين را داريم كه ميزبان همايشهاي بزرگ و بينالمللي باشيم چرا كه دكتر معتمدنژاد هم اگر توانست ارتباطات را به ايران بياورد به خاطر ارتباطات بينالمللياش بود.
سليمي در پايان سخنان خود به يك ضعف اجرايي پرداخت و گفت: ديگر پذيرفته نيست كه دانشكده ارتباطات نداشته باشيم در اين زمينه حتي اگر اساتيد اين حوزه آستين بالا نزنند خودم شخصا اقدام ميكنم. اميدواريم سال اينده سالگرد ايشان را در ساختمان جديد و مستقل ارتباطات برگزار كنيم. تاسيس دانشكده مستقل ارتباطات آرزوي دكتر معتمدنژاد بود پس همه ما تلاش ميكنيم تا آخرين آرزوي ايشان را برآورده كنيم.
پيشنهاد انتشار يك مجله بينالمللي ارتباطات
باقر ساروخاني استاد دانشگاه تهران- نيز در مراسم سالگرد درگذشت معتمد ارتباطات ايران با اشاره به مديريت موفق، دوستي خوب و پايدار و همچنين علم اين استاد فقيد گفت: دانشي كه معتمدنژاد توليد كرد دانش سرد، خودخواه و متفرق نبود. دانش ايشان را اصطلاحا دانش انسانمدار مينامم. او همچنين با اشاره به اينكه توجه به آزادي مطبوعات و توسعه مطبوعات آزاد از دغدغههاي اصلي معتمدنژاد بود گفت: پيشنهاد ميدهم كه مجلهاي جهاني به نام Intermational of Commumiction براي انتشار به چند زبان بينالمللي تاسيس كنيم.
سيد محمود مهديزاده مدير گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي -در بخش ديگري از مراسم معتمدنژاد را سراپا ايراني خواند و گفت اغراق نيست اگر بگويم همه دانشآموختگان و دانشجويان ارتباطات ميوههاي بذري هستند كه معتمدنژاد در خاك اين سرزمين پاشيد. وي افزود: ايشان علاوه بر معلمي، مولف بزرگي هم بودند درست در زماني كه با فقر منابع در حوزه ارتباطات روبهرو بوديم. معتمدنژاد به رشته ارتباطات در كشور هويت دادند.
بخش پاياني مراسم اختصاص داشت به برگزاري پنل تخصصي با نام معتمدنژاد و مساله ارتباطات در ايران
شاگردانِ پروفسور کاظم معتمدنژاد در نخستین سالروز درگذشت پدر علوم ارتباطات ایران، بار دیگر خاطره تلخ بازنشستگی این استاد فقید را که در دوره ریاست صدرالدین شریعتی بر دانشگاه علامه طباطبایی انجام شد، به یاد آوردند.
محمد مهدی فرقانی (استاد ارتباطات) یکی از اعضای این نشست تخصصی گفت : معتمد نژاد اشتیاق تولید انبوه کتاب نداشتند و معتقد بودند آنچه در قالب کتاب تألیف میکنند اول باید سالهای سال تدریس شده و به محک آزمون گذاشته شده باشد. بسیاری از کتابهای ایشان در سالهای آخر عمرشان منتشر شد.
فرقانی همچنین با اشاره به فعالیتهای معتمدنژاد در زمینه حقوق ارتباطات گفت: متونی که ایشان تهیه کردهاند هنوز به عنوان میراث ماندگار موجود است. امیدواریم به زودی قابلیت اجرایی هم پیدا کند. عرصههای دیگری که ایشان به آن میپرداختند ارتباطات و توسعه، مطالعات انتقادی و مباحث جامعه اطلاعاتی بود. اینها میراثهایی است که دکتر معتمدنژاد برجای گذاشتند. این گونه نشستها میتواند خطوط اصلی این میراث را شفافتر کند.
در بخش دیگری از این نشست تخصصی، باقر انصاری - استاد دانشگاه شهید بهشتی - گفت: بنده شاگرد رسمی ایشان نبودم اما به مناسبت علاقه به بحثهای حقوق ارتباطات از آثار ایشان استفاده کردم.
انصاری همچنین با اشاره به اینکه دکتر معتمدنژاد بنیانگذار حقوق ارتباطات هم هست، اظهار کرد: ویژگیهای برجستهای در آثار ایشان وجود دارد. یکی از این ویژگیها این است که ایشان نگاهی کلان و همه جانبه به مباحث حقوق ارتباطات دارند و نگاهشان بینالمللی است. ایشان همزمان هم تخصص بسیار قوی ارتباطی دارند و هم تخصص بسیار قوی حقوقی. این دو جانبه بودن باعث شده کارهای ایشان کاملا بینرشتهای باشد.
او در ادامه گفت: دکتر معتمدنژاد ایدهای مهمی داشتند، ایده نظام جامع رسانهها از ایدههای کلان ایشان بوده است اما تا به حال به آن جامع عمل پوشیده نشده است.
انصاری سپس با اشاره به مسائل مختلف حقوق ارتباطات از جمله محقق نشدن آزادیهای رسانه، افزود: مقررات گذاری در حوزه رسانه از دیگر مسائل این حوزه است. الگوهای مختلف مقرراتگذاری وجود دارد اما ما به یک الگو چسبیدهایم. موضوع دیگر نظام مسئولیت رسانهای است. در این زمینه سه حوزه کیفری، مدنی و اخلاقی وجود دارد. متأسفانه در حال حاضر تمام تمرکز نظام حقوق ما بر مسئولیت کیفری است.
«یاد آر، ز شمع مرده یاد آر»
در بخش دیگری از این پنل تخصصی، هادی خانیکی - استاد دانشگاه - گفت: در این جا میخواهم از کوتاهیهای خودمان بگویم. قرار بود بنیاد دکتر معتمدنژاد تأسیس شود. گامهای عملی رو به جلویی در این زمینه برداشته نشده است. قرار بود جایزه علمی دکتر معتمدنژاد تأسیس شود و نشد. قرار بود دانشکده علوم ارتباطات تأسیس شود که نشد. قرار بود بین گروههای ارتباطات دانشگاههای مختلف پیوند بیشتری به منصه ظهور برسد و بین نهادهای علمی نزدیکی بیشتری بهوجود بیاید. او ادامه داد: اینکه یک استاد بزرگ بعد از بازنشستگی از دانشگاه میرود و به آنجا برنمیگردد خود بزرگترین مسئله است. دکتر شکرخواه و دکتر نمکدوست هم از این دانشکده رفتند و جایشان خالی است.
او ادامه داد: در علوم ارتباطات دکتر معتمدنژاد، دکتر نطقی، دکتر مجید تهرانیان و دکتر علی اسدی، سرمایههای نمادین ما بودند که از دنیا رفتهاند. اگر ببینید که این افراد چه جایگاهی دارند متوجه میشوید که ما از این سرمایههای نمادین به خوبی استفاده نکردهایم. ما به عنوان شاگردان و خانواده معنوی دکتر معتمدنژاد وظیفه داریم ایشان را به نسل بعد از خود منتقل کنیم.
هادی خانیکی سخنانش را با شعر «یاد آر، ز شمع مرده یاد آر» از علی اکبر دهخدا که در یادبود میرزا جهانگیرخان شیرازی سروده بود، به پایان رساند. ارتباطات جزئی از زندگی مردم شده است
محمد تقی روغنیها - مدیرعامل موسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران - نیز در بخشی این نشست با نقل چند مورد از اظهارات معتمدنژاد، اظهار کرد: ارتباطات موضوعی نیست که فقط در دانشکدههای ارتباطات بررسی شود. امروز ارتباطات جزئی از زندگی تک تک مردم است. همه مردم یک وجه حضور و اشتراک در این حوزه دارند و موضوع ارتباطات برایشان به اندازه معیشت مهم شده است. امروز برای بسیاری از مردمِ ما فیلترینگ و بودن یا نبودن آن یک مسئله است. سیاستمداران نیز در وعدههای انتخاباتی درباره ارتباطات، آزادی مطبوعات و مسائل این حوزه وعدههایی میدهند.
هیچ کس مثل او نیست
یونس شکرخواه - استاد ارتباطات - نیز در بخش دیگری از نشست تخصصی «معتمدنژاد و مسئله ارتباطات در ایران» گفت: میگویند نوابغ، تیراندازانی هستند که به چیزهایی شلیک میکنند که دیگران نمیبینند و درست هم به هدف میزنند. خیلیها معلم ارتباطات هستند، اما هیچوقت معتمدنژاد نمیشوند. من با تلقیهای موجود از آقای دکتر معتمدنژاد مسأله دارم. دکتر خانیکی سه نفر را در این حوزه مثال زدند که من شانس دیدن هر سه نفر را داشتهام. صادقانه عرض میکنم که هیچکدام از آنها مانند دکتر معتمدنژاد نیستند، به دلیل فقدان دید شبکهای در آنها؛ البته کارهای بزرگی کردند.
او افزود: من در پاسخ به سؤال این سمینار میگویم مسئلهی آقای دکتر معتمدنژاد آموزش نیست، مسئلهی دکتر معتمدنژاد تاریخ است. اتکای دکتر معتمدنژاد هم در حیطه ارتباطات، هم در روزنامهنگاری و هم در تکنولوژی به طور خاص، روی تاریخ بود. در زمینه تکنولوژی با چاپ نزدیک بودند، با تلویزیون و وب مسئله داشتند و وب را بیشتر در بستر سرمایهداری دیجیتال میدیدند. نوع نگاه ایشان اساسا رادیکال است. در نگاه به تاریخ، درسآموزی از تاریخ است. هارولد اینیس و مکتب تورنتو را تا حدود زیادی میپذیرند، اما وقتی سرِ مک لوهان میرسد، نگاه دکتر کاملا عوض میشود.
پیشنهاد تأسیس مدرسهی فکریِ معتمدنژاد
شکرخواه همچنین ادامه داد: دکتر معتمدنژاد در مطالعات فرهنگی، با تاریخ مطالعات فرهنگی سر و کار دارد. به همین دلیل با ریمون ویلیامز و بیرمنگامیها با احترام مواجه میشود، به تئوریهای ارتباطات که نزدیک میشود، عمدتا دنبال تئوری دموکراتیک در تبیین وضعیت ارتباطات توسعه است. شما میتوانید تک تک کارهای آقای دکتر را نگاه کنید، اما یک متانت ذاتی، نگاه شبکهای و متانت فردی به دکتر معتمدنژاد امکان میداد سیستمی جلو برود. درخواست عاجزانه من از دانشگاه این است که معتمدنژاد را به تابلوی دانشکده خلاصه نکنند. دکتر معتمدنژاد یک سپهر فکری است. دکتر معتمدنژاد یک مدرسه فکری میخواهد که هر کدام از شاخههای آن، یک رشته بشود.
او افزود: نکته دیگری که من غبطه میخورم چرا از دکتر معتمدنژاد خوب یاد نگرفتهام، باور ایشان به آماتورهاست. دیدم که گفته میشود «شاگردان برجسته دکتر معتمدنژاد درباره ایشان صحبت میکنند»، اما هیچ برجستگیای در کار نیست. شانس بزرگ ما این بوده که معلم ما دکتر معتمدنژاد بوده است. من شخصا زیرِ چکشِ فهمِ دکتر معتمدنژاد شکل گرفتم. ایشان به من نشان داد که پیشرفت آسانسوری نیست و باید از پله بالا برویم. از این دانشکده اخراج شد و به آن برمیگشت. دکتر معتمدنژاد عادت داشت به آماتورها احترام بگذارد. ما نمیتوانیم مثل ایشان باشیم.
شکرخواه سپس تأکید کرد: اگر میخواهید واقعا به او کمک شده باشد، مدرسه فکری برایش راه بیندازید.
به گزارش خبر نگار ساعت 24 این مراسم با حضور هادی خانیکی، محمد مهدی فرقانی، مهدخت بروجردی، باقر ساروخانی، سید محمد مهدیزاده، یونس شکرخواه، حسن نمکدوست تهرانی، احمد میرعابدینی، علیرضا حسینی پاکدهی، هوشنگ عباسزاده، علی انتظاری، سارا ابوطالب جولا، باقر انصاری، محمدتقی روغنیها، امینی، منصوریان، محمد حسین پناهی، علی اصغر کیا، امید علی مسعودی، سید رضا نقیبالسادات، رویا معمتدنژاد، رامین معتمدنژاد، برادران زندهیاد معمتدنژاد و همچنین جمع کثیری از اساتید و دانشجویان علوم ارتباطات و علم اجتماعی همراه بود.
پناهي افزود: عمدهترين مشكل ما در اين روزها مساله اخلاق علمي و توسعه آن در سطوح مختلف دانشجويي و حتي اساتيد است. متاسفانه اخلاق علمي رعايت نميشود و اين موضوع وضعيت اسفباري در حوزه پژوهشي و علمي به وجود آورده است.
رياست دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه علامه طباطبايي پيشنهاد كرد ضمن در نظر گرفتن جايزه اخلاق علمي چه در سطح كلي و چه در سطح دانشگاه علامه طباطبايي در حوزه ارتباطات، بايد هر ساله در سالگرد استاد معتمدنژاد همايشي در حوزه اخلاق علمي به نام استاد در نظر بگيريم. وي اضافه كرد: با اعطا شدن جايزه اخلاق حرفهاي و اخلاق علمي هم نام ايشان جاودان خواهد ماند و هم ويژگي برجسته ايشان كه اخلاقمداري بود با اين شيوه ترويج مييابد.
ضعفهاي حوزه ارتباطات از نگاه رياست دانشگاه علامه طباطبايي
حسين سليمي رياست دانشگاه علامه طباطبايي گفت: براي تحول در علوم انسانی و ارتباطات بايد نگاه وسيعتري داشته باشيم مخصوصا در دانشگاه علامه كه تا رسيدن به نقطه مطلوب خيلي فاصله دارد.
وي با اشاره به مشكلات جدي در حوزه ارتباطات گفت: لازم است علم ارتباطات را آسيبشناسي كنيم مخصوصا در دانشگاه علامه كه عادت كردهايم در حزه علوم انساني كليگويي كنيم.
سليمي افزود: دكتر معتمدنژاد رشته و دانشكده ارتباطات را به عنوان دانش مستقل اما نمادين تاسيس كرد در حالي كه واقعا دانشكده ارتباطات وجود ندارد و اين ديگر به همت ما برميگردد. رييس دانشگاه علامه طباطبايي در خصوص نقاط ضعف رشته ارتباطات و دانشگاه علامه طباطبايي گفت: ما در اين دانشگاه به لحاظ تنوع اساتيد و رشتههاي علمي بايد خودمان را رشد دهيم چرا كه براي ما زيبنده نيست كه فقط ۱۲ عضو هيات علمي در رشته ارتباطات داشته باشيم كه اكثر آنها تخصصهاي نزديك به هم دارند.
ضعف ديگر ما فقدان ارتباطات بينالمللي است كه تقريبا نزديك به صفر است در حالي كه ما پتانسيل اين را داريم كه ميزبان همايشهاي بزرگ و بينالمللي باشيم چرا كه دكتر معتمدنژاد هم اگر توانست ارتباطات را به ايران بياورد به خاطر ارتباطات بينالمللياش بود.
سليمي در پايان سخنان خود به يك ضعف اجرايي پرداخت و گفت: ديگر پذيرفته نيست كه دانشكده ارتباطات نداشته باشيم در اين زمينه حتي اگر اساتيد اين حوزه آستين بالا نزنند خودم شخصا اقدام ميكنم. اميدواريم سال اينده سالگرد ايشان را در ساختمان جديد و مستقل ارتباطات برگزار كنيم. تاسيس دانشكده مستقل ارتباطات آرزوي دكتر معتمدنژاد بود پس همه ما تلاش ميكنيم تا آخرين آرزوي ايشان را برآورده كنيم.
پيشنهاد انتشار يك مجله بينالمللي ارتباطات
باقر ساروخاني استاد دانشگاه تهران- نيز در مراسم سالگرد درگذشت معتمد ارتباطات ايران با اشاره به مديريت موفق، دوستي خوب و پايدار و همچنين علم اين استاد فقيد گفت: دانشي كه معتمدنژاد توليد كرد دانش سرد، خودخواه و متفرق نبود. دانش ايشان را اصطلاحا دانش انسانمدار مينامم. او همچنين با اشاره به اينكه توجه به آزادي مطبوعات و توسعه مطبوعات آزاد از دغدغههاي اصلي معتمدنژاد بود گفت: پيشنهاد ميدهم كه مجلهاي جهاني به نام Intermational of Commumiction براي انتشار به چند زبان بينالمللي تاسيس كنيم.
سيد محمود مهديزاده مدير گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي -در بخش ديگري از مراسم معتمدنژاد را سراپا ايراني خواند و گفت اغراق نيست اگر بگويم همه دانشآموختگان و دانشجويان ارتباطات ميوههاي بذري هستند كه معتمدنژاد در خاك اين سرزمين پاشيد. وي افزود: ايشان علاوه بر معلمي، مولف بزرگي هم بودند درست در زماني كه با فقر منابع در حوزه ارتباطات روبهرو بوديم. معتمدنژاد به رشته ارتباطات در كشور هويت دادند.
بخش پاياني مراسم اختصاص داشت به برگزاري پنل تخصصي با نام معتمدنژاد و مساله ارتباطات در ايران
شاگردانِ پروفسور کاظم معتمدنژاد در نخستین سالروز درگذشت پدر علوم ارتباطات ایران، بار دیگر خاطره تلخ بازنشستگی این استاد فقید را که در دوره ریاست صدرالدین شریعتی بر دانشگاه علامه طباطبایی انجام شد، به یاد آوردند.
محمد مهدی فرقانی (استاد ارتباطات) یکی از اعضای این نشست تخصصی گفت : معتمد نژاد اشتیاق تولید انبوه کتاب نداشتند و معتقد بودند آنچه در قالب کتاب تألیف میکنند اول باید سالهای سال تدریس شده و به محک آزمون گذاشته شده باشد. بسیاری از کتابهای ایشان در سالهای آخر عمرشان منتشر شد.
فرقانی همچنین با اشاره به فعالیتهای معتمدنژاد در زمینه حقوق ارتباطات گفت: متونی که ایشان تهیه کردهاند هنوز به عنوان میراث ماندگار موجود است. امیدواریم به زودی قابلیت اجرایی هم پیدا کند. عرصههای دیگری که ایشان به آن میپرداختند ارتباطات و توسعه، مطالعات انتقادی و مباحث جامعه اطلاعاتی بود. اینها میراثهایی است که دکتر معتمدنژاد برجای گذاشتند. این گونه نشستها میتواند خطوط اصلی این میراث را شفافتر کند.
در بخش دیگری از این نشست تخصصی، باقر انصاری - استاد دانشگاه شهید بهشتی - گفت: بنده شاگرد رسمی ایشان نبودم اما به مناسبت علاقه به بحثهای حقوق ارتباطات از آثار ایشان استفاده کردم.
انصاری همچنین با اشاره به اینکه دکتر معتمدنژاد بنیانگذار حقوق ارتباطات هم هست، اظهار کرد: ویژگیهای برجستهای در آثار ایشان وجود دارد. یکی از این ویژگیها این است که ایشان نگاهی کلان و همه جانبه به مباحث حقوق ارتباطات دارند و نگاهشان بینالمللی است. ایشان همزمان هم تخصص بسیار قوی ارتباطی دارند و هم تخصص بسیار قوی حقوقی. این دو جانبه بودن باعث شده کارهای ایشان کاملا بینرشتهای باشد.
او در ادامه گفت: دکتر معتمدنژاد ایدهای مهمی داشتند، ایده نظام جامع رسانهها از ایدههای کلان ایشان بوده است اما تا به حال به آن جامع عمل پوشیده نشده است.
انصاری سپس با اشاره به مسائل مختلف حقوق ارتباطات از جمله محقق نشدن آزادیهای رسانه، افزود: مقررات گذاری در حوزه رسانه از دیگر مسائل این حوزه است. الگوهای مختلف مقرراتگذاری وجود دارد اما ما به یک الگو چسبیدهایم. موضوع دیگر نظام مسئولیت رسانهای است. در این زمینه سه حوزه کیفری، مدنی و اخلاقی وجود دارد. متأسفانه در حال حاضر تمام تمرکز نظام حقوق ما بر مسئولیت کیفری است.
«یاد آر، ز شمع مرده یاد آر»
در بخش دیگری از این پنل تخصصی، هادی خانیکی - استاد دانشگاه - گفت: در این جا میخواهم از کوتاهیهای خودمان بگویم. قرار بود بنیاد دکتر معتمدنژاد تأسیس شود. گامهای عملی رو به جلویی در این زمینه برداشته نشده است. قرار بود جایزه علمی دکتر معتمدنژاد تأسیس شود و نشد. قرار بود دانشکده علوم ارتباطات تأسیس شود که نشد. قرار بود بین گروههای ارتباطات دانشگاههای مختلف پیوند بیشتری به منصه ظهور برسد و بین نهادهای علمی نزدیکی بیشتری بهوجود بیاید. او ادامه داد: اینکه یک استاد بزرگ بعد از بازنشستگی از دانشگاه میرود و به آنجا برنمیگردد خود بزرگترین مسئله است. دکتر شکرخواه و دکتر نمکدوست هم از این دانشکده رفتند و جایشان خالی است.
او ادامه داد: در علوم ارتباطات دکتر معتمدنژاد، دکتر نطقی، دکتر مجید تهرانیان و دکتر علی اسدی، سرمایههای نمادین ما بودند که از دنیا رفتهاند. اگر ببینید که این افراد چه جایگاهی دارند متوجه میشوید که ما از این سرمایههای نمادین به خوبی استفاده نکردهایم. ما به عنوان شاگردان و خانواده معنوی دکتر معتمدنژاد وظیفه داریم ایشان را به نسل بعد از خود منتقل کنیم.
هادی خانیکی سخنانش را با شعر «یاد آر، ز شمع مرده یاد آر» از علی اکبر دهخدا که در یادبود میرزا جهانگیرخان شیرازی سروده بود، به پایان رساند. ارتباطات جزئی از زندگی مردم شده است
محمد تقی روغنیها - مدیرعامل موسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران - نیز در بخشی این نشست با نقل چند مورد از اظهارات معتمدنژاد، اظهار کرد: ارتباطات موضوعی نیست که فقط در دانشکدههای ارتباطات بررسی شود. امروز ارتباطات جزئی از زندگی تک تک مردم است. همه مردم یک وجه حضور و اشتراک در این حوزه دارند و موضوع ارتباطات برایشان به اندازه معیشت مهم شده است. امروز برای بسیاری از مردمِ ما فیلترینگ و بودن یا نبودن آن یک مسئله است. سیاستمداران نیز در وعدههای انتخاباتی درباره ارتباطات، آزادی مطبوعات و مسائل این حوزه وعدههایی میدهند.
هیچ کس مثل او نیست
یونس شکرخواه - استاد ارتباطات - نیز در بخش دیگری از نشست تخصصی «معتمدنژاد و مسئله ارتباطات در ایران» گفت: میگویند نوابغ، تیراندازانی هستند که به چیزهایی شلیک میکنند که دیگران نمیبینند و درست هم به هدف میزنند. خیلیها معلم ارتباطات هستند، اما هیچوقت معتمدنژاد نمیشوند. من با تلقیهای موجود از آقای دکتر معتمدنژاد مسأله دارم. دکتر خانیکی سه نفر را در این حوزه مثال زدند که من شانس دیدن هر سه نفر را داشتهام. صادقانه عرض میکنم که هیچکدام از آنها مانند دکتر معتمدنژاد نیستند، به دلیل فقدان دید شبکهای در آنها؛ البته کارهای بزرگی کردند.
او افزود: من در پاسخ به سؤال این سمینار میگویم مسئلهی آقای دکتر معتمدنژاد آموزش نیست، مسئلهی دکتر معتمدنژاد تاریخ است. اتکای دکتر معتمدنژاد هم در حیطه ارتباطات، هم در روزنامهنگاری و هم در تکنولوژی به طور خاص، روی تاریخ بود. در زمینه تکنولوژی با چاپ نزدیک بودند، با تلویزیون و وب مسئله داشتند و وب را بیشتر در بستر سرمایهداری دیجیتال میدیدند. نوع نگاه ایشان اساسا رادیکال است. در نگاه به تاریخ، درسآموزی از تاریخ است. هارولد اینیس و مکتب تورنتو را تا حدود زیادی میپذیرند، اما وقتی سرِ مک لوهان میرسد، نگاه دکتر کاملا عوض میشود.
پیشنهاد تأسیس مدرسهی فکریِ معتمدنژاد
شکرخواه همچنین ادامه داد: دکتر معتمدنژاد در مطالعات فرهنگی، با تاریخ مطالعات فرهنگی سر و کار دارد. به همین دلیل با ریمون ویلیامز و بیرمنگامیها با احترام مواجه میشود، به تئوریهای ارتباطات که نزدیک میشود، عمدتا دنبال تئوری دموکراتیک در تبیین وضعیت ارتباطات توسعه است. شما میتوانید تک تک کارهای آقای دکتر را نگاه کنید، اما یک متانت ذاتی، نگاه شبکهای و متانت فردی به دکتر معتمدنژاد امکان میداد سیستمی جلو برود. درخواست عاجزانه من از دانشگاه این است که معتمدنژاد را به تابلوی دانشکده خلاصه نکنند. دکتر معتمدنژاد یک سپهر فکری است. دکتر معتمدنژاد یک مدرسه فکری میخواهد که هر کدام از شاخههای آن، یک رشته بشود.
او افزود: نکته دیگری که من غبطه میخورم چرا از دکتر معتمدنژاد خوب یاد نگرفتهام، باور ایشان به آماتورهاست. دیدم که گفته میشود «شاگردان برجسته دکتر معتمدنژاد درباره ایشان صحبت میکنند»، اما هیچ برجستگیای در کار نیست. شانس بزرگ ما این بوده که معلم ما دکتر معتمدنژاد بوده است. من شخصا زیرِ چکشِ فهمِ دکتر معتمدنژاد شکل گرفتم. ایشان به من نشان داد که پیشرفت آسانسوری نیست و باید از پله بالا برویم. از این دانشکده اخراج شد و به آن برمیگشت. دکتر معتمدنژاد عادت داشت به آماتورها احترام بگذارد. ما نمیتوانیم مثل ایشان باشیم.
شکرخواه سپس تأکید کرد: اگر میخواهید واقعا به او کمک شده باشد، مدرسه فکری برایش راه بیندازید.
به گزارش خبر نگار ساعت 24 این مراسم با حضور هادی خانیکی، محمد مهدی فرقانی، مهدخت بروجردی، باقر ساروخانی، سید محمد مهدیزاده، یونس شکرخواه، حسن نمکدوست تهرانی، احمد میرعابدینی، علیرضا حسینی پاکدهی، هوشنگ عباسزاده، علی انتظاری، سارا ابوطالب جولا، باقر انصاری، محمدتقی روغنیها، امینی، منصوریان، محمد حسین پناهی، علی اصغر کیا، امید علی مسعودی، سید رضا نقیبالسادات، رویا معمتدنژاد، رامین معتمدنژاد، برادران زندهیاد معمتدنژاد و همچنین جمع کثیری از اساتید و دانشجویان علوم ارتباطات و علم اجتماعی همراه بود.
