زیرساخت های ایران در بوته فراموشی
خبری از ذوب اهن ها نیست
تجربه دهه های تازه سپری شده نشان می دهد دولتهای ایران از مسیر بودجه های سالانه در بخش های گوناگون اقتصاد سرمایه گذاری می کرده اند . این سرمایه گذاری ها با استفاده از اعتبارات عمرانی در بودجه های ساللن اتفاق می افتاد و بیشترین سرمایه گذاری ها نیز در زیرساخت های فیزیکی مثل راه و راه آهن و فرودگاه و سد و پالایشگاه و نیروگاه و واحدهای بزگ صنعتی و کشاورزی انجام می شد. به این ترتیب بود که راه آهن توسعه می یافت ، ظرفیت تولید برق روندی فزاینده را تجربه می کرد و سد سازی برای مهار آب در جریان بود و کارخانه های بزرگی مثل ذوب اهن و فولاد مبارکه و پتروشیمی ها درایران ساخته شدند واکنون عصای دست دولت به حساب می آیند. واقعیت این است که حالا و پس از تصویب بودجه 1399 به طور آشکار معلوم می شود دولت بودجه عمرانی اش به شدت سقوط کرده است. یک نوشته منتشر شده در مرکز پژوهشی بانک مرکزی نشان می دهد در سال های بعد از انقلاب سهم هزینه جاری از کل هزینه دولت رو به افزایش بوده و از ۶۸.۵ درصد در سال ۱۳۵۷ به ۸۴.۶۹ درصد در سال ۱۳۹۶ رسیده است.
در همین سال ها، سهم هزینه عمرانی از کل هزینه دولت به شدت کاهش یافته و از ۳۱.۵ درصد در سال ۱۳۵۷ به ۱۵.۳۱ درصد در سال ۱۳۹۶ رسیده است. همچنین، نسبت هزینه مصرفی دولت به تولید ناخالص داخلی طی دوره ۱۳۹۶-۱۳۸۳ با یک روند صعودی از ۱۱.۲۴ درصد در سال ۱۳۸۳ به ۱۳.۴۳ درصد در سال ۱۳۹۶ رسیده است. این در حالی است که نسبت هزینه سرمایه گذاری دولت به تولید ناخالص داخلی با طی یک روند نزولی از ۸.۷۳ درصد در سال ۱۳۸۳ به ۵.۸۲ درصد در سال ۱۳۹۶ رسیده است.روند نزولی هزینه سرمایه گذاری و عمرانی بسیار نگران کننده بوده و بیشترین صدمه را به زیرساخت های کشور وارد می کند و اساساً با این سطح از هزینه سرمایه گذاری و عمرانی بسترهای لازم جهت فعالیت موثر بخش خصوصی و در نتیجه بسترهای لازم جهت رشد اقتصادی بالا و پایدار فراهم نخواهد شد. به نظر می رسد دارایی ها و ثروت های انباشت شده ایران درزیر ساخت ها به مرور و به دلیل خشک سالی های سرمایه گذاری نه تنها رشد را توسعه نمی کنند بلکه احتمال دارد به دلیل استهلاک های سالانه از همین میزان فعلی نیز کمتر شود.درشرایطی که بخش خصوصی حاضر نیست سرمایه های خود را درزیر ساخت ها به کارگیرد و اصولا درایران اجازه این کار داده نمی شود و با قیمت گذاری دستوری راه ورود به این بخش ها مسدود است و در وضعیتی که سرمایه های خارجی نیز به دلایل گوناگون از ایران رفته و تا شرایط چنین است برنمی گردند و دروضعیتی که قدرت پس انداز ملی روندکاهنده دارد و بیشترین بودجه ها به حقوق و دستمزد داده می شود باید نگران بود که زیر ساخت های ایران با خطر فراموشی و توسعه نیافتگی مواجه هستند.
