اینجا به زور هم که شده چراغی روشن است
واپسین ساخته سیروس الوند با نام «آنجا همان ساعت» که محصول سال 97 است، قریب به دو سالی میشود که فرصت نمایش بر پرده سینماها را به دست نیاورده است در حالی که برنامهریزی برای نمایش این فیلم از خیلی وقت پیش انجام شده بود حالا با توجه به اینکه این روزها بحث نمایش فیلمها در سامانههای آنلاین داغ است از الوند پرسیدیم که آیا تمایل دارد فیلمش را به صورت اینترنتی اکران کند و با تکنولوژی همراه شود؟ که او برای نمایش آنلاین فیلمش ابراز تمایل میکند ولی تصمیم قطعی و نهایی خود را مشروط به ارزیابی شرایط سینما آنلاین میداند.
از قرار معلوم فیلم «آنجا همان ساعت» الوند قرار بوده 23 بهمن در سینماها نمایش داده شود ولی گویا بدون اینکه کسی او را در جریان اتفاقات قرار دهد فیلم دیگری را جایگزین فیلم او میکنند، الوند برای صحبت درباره مزایای سینما آنلاین ابتدا به وضعیت نمایش فیلمها در سینماها گریزی میزند و میگوید: «نکتهای که دیگر همه به آن اذعان داریم و مدام هم در مصاحبه و صحبتهایمان میگوییم اینکه تصمیم نمایش فیلمها در سینمای ایران با مافیای اکران است، یعنی این گروه هستند که فیلمهای اکران سینماها را
انتخاب میکنند.
جمع افراد مافیای اکران از مدیر سابق دولتی تشکیل شده تا پخشکننده، صاحب سینما و تهیهکننده. این گروه مافیا هر فیلمی که منافع خودشان در آن باشد را به نمایش درمیآوردند و به آن فیلم سرگروه خوب میدهند و در اکران حمایت میکنند ولی اگر فیلمی برایشان نفعی در بر نداشته باشد آن فیلم را به راحتی از اکران
کنار میگذارند.»
حالا از نظر این کارگردان مهمترین خصوصیت مثبت سینما آنلاین کوتاه کردن دست مافیا از اکران است و سینما را از اعمال قدرت یک عده نجات میدهد: «نکته مهم دیگر اینکه سینما آنلاین به لحاظ اقتصادی هم در شرایط کرونا و پساکرونا برای سینمای ایران سودمند است و بازگشت مالی برای فیلمها دارد.»
به باور الوند در حال حاضر بیش از صد فیلم در صف اکران قرار دارند و منتظر بازگشایی سینماها هستند. سوال من این است وقتی نوبت اکران به این فیلمها رسید مگر چقدر میتوانند فروش داشته باشند؟ شما به اکران دی و بهمن فیلمها در سینماها نگاه کنید؟ جز اینکه فیلم مطرب توانست به چرخه مالی خوبی دست پیدا کند فیلمهای دیگر
سودآور نبودند.
الوند همچنین در بخش دیگری از صحبت خود به امکان پایین مالی بیشتر خانوادهها اشاره میکند و اینکه سینما آنلاین برای خانوادهها یک فرصت فیلم دیدن دستهجمعی فراهم میکند: «سینما رفتن دردسرهای خاص خودش را دارد، در نظر بگیرید یک خانواده پنج نفره برای تماشای یک فیلم نزدیک به صد و پنجاه هزار تومان هزینه میکند (پول بلیت و خرید تنقلات) و 6 ساعت از وقت خود را برای حضور در سینما (از رفت و آمد و ترافیک در شهر گرفته تا پیدا کردن پارکینگ) میگذارند.» به عقیده الوند در شرایط اقتصادی فعلی قطعا برای خانوادهها صرف نمیکند که چنین وقت و هزینهای را تحمل کنند: «به اعتقاد من اکثر مخاطبان سینماها را جوانهایی تشکیل میدهند که اتفاقا در جشنواره هم پیگیر فیلمها و سینما هستند همچنین دانشجویان و آن دسته از کسانی که کارت استفاده از سینماها را دارند هم مخاطبان سینما هستند وگرنه برای خانواده سینما رفتن کمی شرایط سخت است از همین رو سینما آنلاین این فرصت را برای آنها فراهم میکند.»
الوند توضیح میدهد که دنیا به سمت تکنولوژی پیش میرود و در آینده نزدیک بعید نیست که حتی بسیاری از مراسمها و آیینها به صورت آنلاین برگزار نشوند. از نظر او نوع زندگی امروز با شتاب فزایندهای با دنیای مجازی همراه میشود و از این منظر سینما هم چارهای ندارد با این وضعیت کنار بیاید: «ای کاش به این نکته هم دقت کنیم که سینما آنلاین به رونق فیلمهای روی پرده هم کمک میکند، یعنی وقتی تعداد کمتری فیلم متقاضی نمایش در سالنهای سینما باشند و بخشی از فیلمها در سینما آنلاین اکران شوند فضا برای فیلمهای روی پرده باز میشود و سینماداران و پخشکنندگان فرصت بیشتری به اکران فیلمها میدهند و فیلم زمان بیشتری روی پرده میماند.»
اما بحث قاچاق فیلمها در شبکه نمایش خانگی هم نکتهای است که از نظر الوند به سادگی نمیتوان از آن عبور کرد، کارگردان فیلم «یکبار برای همیشه» میگوید: «با تمام امیدی که به نمایش آنلاین فیلمم دارم اما قضیه انتشار نسخه غیرقانونی فیلمها بهگونهای است که مرا دچار
تردید میکند.»
الوند در اینجای بحث از نگرانی و ناراحتی خود صحبت میکند و آن اینکه قاچاق فیلمها باعث خشنودی و خوشحالی مافیا در سینما میشود: «قضیه مهم این است که مافیا وقتی میبینند سازندگان آثار سینمایی از نمایش فیلمشان در شبکههای آنلاین منصرف میشوند خوشحال میشوند چون دوباره قدرت به آنها میرسد و من هم نمیخواهم سرمایهگذار و فیلمم که بیش از نیمی از سرمایه و نقدینگی فیلم را متقبل شده دچار ضرر و زیان مالی شود و از حضور در سینما پشیمان شود و میخواهم مشوق او باشم و تمایل دارم او این مسیر را ادامه دهد لذا دچار تردید هستم که چه کنم.»
الوند در خلال صحبتش به نکته جالبی اشاره میکند و آن اینکه انتشار نسخه دیویدی قبل از اکران در بعضی کشورها مثل هند امکان تبلیغاتی است و هندیها تازه بعد از انتشار نسخه دیویدی راغب به فیلم دیدن در سینماها میشوند چون در کشور هند سینما رفتن همچنان جزو اولویت سرگرمی و تفریح مردم است و منسوخ نشده اما در ایران انتشار دیویدی قبل از نمایش در سینماها باعث نگرانی اهالی سینما میشود.
با این حال الوند سینما آنلاین را مسبب رونق سینما میداند مشروط بر اینکه همه اهالی سینما با هم کمک کرده و همه با هم به مبارزه با قاچاق فیلمها کمک کنند نه اینکه تعدادی از قاچاق فیلمها خوشحال باشند.
سینما آنلاین را بلد نیستم
فیلم «تیغ و ترمه» به کارگردانی کیومرث پوراحمد هم یکی از دیگر فیلمهایی است که محصول سال 97 است و تاکنون فرصت نمایش بر پرده سینماها را به دست نیاورده، کیومرث پوراحمد در همین زمینه میگوید: «اکران سال گذشته را از دست دادیم و باتوجه به شرایطی که کرونا بر کشور حاکم کرده بعید به نظر میرسد وضعیت سینماها به زودی مساعد شود و تازه اگر هم سالنها باز شود فیلم تیغ و ترمه کهنه شده است پس از این جهت به نظرم نمایش «تیغ و ترمه» در شبکه آنلاین مناسبترین شیوه عرضه نمایش این فیلم به حساب میآید. ولی امیدوارم نمایش آنلاین برای فیلمم شدنی باشد چون ما پیشتر نسخه دیویدی آن را پیشفروش کردیم.»
این کارگردان در پاسخ به این پرسش که وضعیت نمایش فیلمها را در شبکههای اینترنتی چطور ارزیابی میکنید، میگوید که اصلا و ابدا هیچ رابطهای با این شیوه نمایش ندارم و اصلا راه و روش کار کردن با آن را بلد نیستم: «هیچوقت اهل فضای مجازی نبوده و نیستم و نمیتوانم با آن ارتباط برقرار کنم. باور کنید آنقدر کتاب نخوانده، فیلم ندیده و مطالب نانوشته دارم که دیگر وقتی برای فضای مجازی برایم باقی نمیماند. ولی با نمایش فیلمم به شیوه آنلاین هیچ مخالفتی ندارم.»
امنیت در سینما آنلاین مهم است
اما برای حمیدرضا قربانی کارگردان «مغز استخوان» که فیلمش سال گذشته در جشنواره فیلم فجر با نظرات مختلفی همراه بود و مخاطبان زیادی را هم به خود جذب کرد چگونگی دیده شدن فیلم در فرآیند عرضه به مخاطب است که اهمیت پیدا میکند، همچنین هزینهای هم که برای ساخته شدن فیلم صرف شده باید برگشت پیدا کند، قربانی در همین راستا میگوید: «مهمترین نکتهای که در حال حاضر درباره سینما آنلاین مطرح است اینکه هنوز این طرح در کشور جانیفتاده وقتی هم فیلمها روی سامانههای آنلاین قرار میگیرند بلافاصله نسخههای قاچاق آنها در فضای مجازی منتشر میشود از این جهت سینما آنلاین برای نمایش فیلمها محل تردید است، چراکه تهیهکنندهای که برای فیلم سرمایه صرف کرده در این چرخه متضرر میشود.»
قربانی همچنین میگوید: «ما فیلم میسازیم برای پرده بزرگ در سینماها تا اینکه فیلم توسط مخاطب دیده شود ولی اگر قرار است وضعیت شیوع کرونا پیچیده شود و تعطیلی سینماها ادامه داشته باشد ما باید شیوههای دیگری از نمایش و اکران را هم تست کنیم.»
مهمترین نکتهای که از نظر قربانی در سینما آنلاین مهم است اینکه فضای مجازی محل امنی برای فیلمها باشد که این امنیت در حال حاضر وجود ندارد: «این نکته را هم باید بگوییم که مشکلات مربوط به کپی فیلمها دامنگیر همه کشورهاست و نتفلیکس هم با این مشکل دست و پنجه نرم میکند که وقتی فیلم را پخش میکند از روی آن کپی
بر میدارند.»
سینما آنلاین فرصتی مغتنم
از نظر عباس امینی، کارگردان فیلم «کشتارگاه» فیلمهای سینمایی باید از مجرای درستی به نمایش درآمده و به مخاطب عرضه شوند که همان اکران در سینماهاست ولی وقتی دنیا سیستم نمایش آنلاین فیلم را به رسمیت میشناسد و در حال حاضر شیوع ویروس کرونا همه سینماها را تعطیل کرده و مردم خانهنشین هستند و در ایران هم این شیوه از نمایش کارکرد بهتری دارد و شکل بهتری از دیده شدن را فراهم میکند ما فیلمسازان ناچاریم با وضعیت موجود کنار بیاییم و با تکنولوژی همراه شویم. او میگوید: «قطعا نمیتوانیم منکر تاثیر سالنهای سینما در نحوه نمایش فیلم شویم اما میتوانیم اکران آنلاین فیلمها را هم تجربه کنیم.» امینی به تحلیل و ارزیابی شرایط موجود میپردازد و توضیح میدهد: «همه میدانیم سال سختی به لحاظ اقتصادی
پیش رو داریم و اوضاع مالی کشور شرایط طبیعی و ایدهآلی ندارد وقتی در وضعیت کنونی سینماها تعطیل است و هزینه تولید فیلمها معطل مانده، به سرمایهگذار تولید فیلم هم حق بدهیم که نگران بازگشت سرمایهاش باشد که اگر اساسا بازگشت سرمایهای در کار نباشد چرخه تولید فیلم معیوب میماند پس در وضعیت فعلی مناسبترین راه برای رسیدن به اصل سرمایه نمایش آنلاین فیلم به حساب میآید.»
از آنجایی که به احتمال زیاد فیلم «کشتارگاه» به کارگردانی امینی یکی از گزینههای آتی سامانههای نمایش آنلاین فیلمهاست از این کارگردان سوال پرسیدیم در شرایطی که نسخه غیرقانونی فیلمها به سرعت در شبکههای مجازی منتشر میشود آیا سازندگان نگران بازگشت سرمایه نیستند؟ که او انتشار ناجوانمردانه نسخه قاچاق فیلمها را ضعف بسیار بزرگ سینمای ایران میداند که باعث نگرانی همه اهالی سینما برای امنیت فیلمهایشان شده و میگوید: «حتی قاچاق فیلمها روی فروش خارجی فیلمها هم تاثیر بدی دارد و باعث میشود کمپانیهای خارجی دیگر تمایلی به خرید فیلمهای ایرانی نداشته باشند.»
امینی در ادامه با یادآوری این نکته که قلبا راضی به تصمیمگیری برای نمایش فیلمش به صورت آنلاین نیست ولی با این حال او واقعیتها را در سینما درنظر میگیرد و به این نکته ما را ارجاع میدهد که بین تولید در سینما با تعداد سالنهای سینما همخوانی وجود ندارد و همین مساله باعث میشود فرصت دیده شدن یکسان برای همه فیلمها در سینما فراهم نشود: «وقتی عدالتی در نمایش فیلمها نیست و در چرخه اکران، هر فیلمی که توانایی مالی و تبلیغاتی بالایی داشته باشد سینمادارها کشش و رغبت بیشتری به آن فیلم دارند آیا برای من سینماگر مستقلی که فیلمم در بخش خصوصی تولید میشود در ماجرای پیچیده اکران فرصت مناسبی به وجود میآید؟»
این صحبت امینی گلایه و نارضایتی اغلب فیلمسازان را از سیستم اکران در ذهن تداعی میکند که در سالهای گذشته زیاد مطرح شده و حالا به نظر میرسد نمایش آنلاین فیلمها فرصت مغتنمی برای دیده شدن این فیلمها فراهم میکند. امینی میگوید: «اگر سینما آنلاین بازگشت مالی خوبی ندارد حداقل به رسالت سینما که همانا دیده شدن فیلمهاست کمک میکند وگرنه نمایش فیلم در سالنهای سینما با انحصاری که وجود دارد هم بازگشت مالی به سختی فراهم میشد.»
از نظر این کارگردان درآمد سالانه سینمای ایران با سالی دویست و پنجاه میلیارد تومان با دیگر صنعتهای اقتصادی قابل قیاس نیست و اینجاست که دقیقا مشخص میکند فیلمسازان بیشتر برای حیات این صنعت تلاش میکنند و سینما آنلاین هم در این مسیر میتواند کمکی باشد.
امینی در ادامه صحبت به بازگشایی سالنهای سینمایی با رعایت قوانین بهداشتی طی ماه آینده اشاره میکند و این پرسش را مطرح میکند که آیا با رعایت پروتکلهای بهداشتی حداقل 40درصد صندلیهای سالنهای سینما پر میشود؟ آیا وضعیت اقتصادی مردم در شرایط فعلی امکان حضور آنها را در سینماها فراهم میکند و آیا نگرانی سلامتی باعث عدم حضور مردم در سالنهای سینما نمیشود؟ همه این موارد دست به دست هم میدهد تا امینی کارگردان فیلم کشتارگاه گزینه نمایش آنلاین را مورد بررسی قرار دهد و به آن بیشتر فکر کند.
