پیش بینی ریکاردو از خروج ارز و فزایش قیمت دلار در ایران
خروج ارز
" این که بگوییم قیمت کالا ها افزایش یافته مشابه این است که بگوییم قیمت پول کاهش یافته است. زیرا بر حسب کالا ها است که قیمت نسبی پول سنجیده می شود. بنا بر این اگر قیمت ها بالا برود طلا ( منظور پول قابل مبادله بین المللی است) از خارج وارد نمی شود تا آن کالا های گران شده را خریداری کند. بلکه از کشور خارج می شود تا کالا های به نسبت ارزانتر خارجی را خریداری کند.”این داوری ارزشمند و علمی را دیوید ریکاردو درفصل پنجم کتاب مبانی اقتصاد سیاسی و مالیات نوشته است. به این ترتیب باید قبول کنیم بیش از دو قرن است این اصل ساده شناخته شده است. معادله ساده ای وجود دارد یک طرف معادله کاهش ارزش پول است ازجمله به دلیل افزایش های سریع مقدار آن یا کاهش توان تولید اقتصاد کشور یا کاهش امیدواری مردم به آینده و طرف دیگر معادله افزایش قیمت کالا و خدمات است. برای کسانی که ابتدا به این بحث پرداختند بلا فاصله یک وجه دیگر این رویکرد نیز شناخته شده بود. یعنی خروج پول و دارایی قابل مبادله بین المللی از کشور به دلیل تورم. همین یک پاراگراف پدیده افزایش قیمت دلار و عدم باز گشت ارز صادرات و مانند آن را توضیح می دهد. از همین حکمت ساده می توان دریافت که زور هم چاره نیست. هر چه سعی شود دارایی های قابل مبادله بین المللی مثل ارز و طلا بیشتر کنترل شده و از این طریق ارزان نگه داشته شود، میل به فرارآن ها هم بیشتر می شود. منطق سادهای است اما انگار برخی این را نمی فهمند.
کنترل عرضه پول
ریکاردو به درستی باور علمی خود را در باره ضرورت کنترل حجم پول را در کتاب اصول اقتصاد سیاسی و مالیات فصل ۲۷در یک پعبارت کوتاه به شرح زیر نوشته است .
“تجربه نشان می دهد که هرگز یافت نشده یک حکومت یا بانک که قدرت مطلق در انتشار پول داشته باشد بدون این که از این قدرت سوء استفاده نکرده باشد؛ در همه حکومت ها انتشار پول باید تحت نوعی کنترل و محدودیت قرار داشته باشد، هیچ کنترلی هم این هدف را بهتر تامین نمی کند مگر این که ناشر پول موظب باشد در مقابل پولش سکه طلا یا شمش طلا تحویل دهد.” این چیزی است که الان اقتصادایران آن را هضم نمی کند و به هردلیل شاهد پمپاژ پول هستیم و به همین دلیل بازارها از تعادل خارج می شود و تورم افزایش می یابد.
تجارت آزاد
“"واما تجارت خارجی خواه محدود شود، ترغیب شود یا آزاد باشد به هرحال همیشه تداوم می یابد و رخ می دهد؛ هر چند که مشکلات نسبی بر سر راه تولید در کشور های مختلف متفاوت باشند، روند تجارت خارجی بین کشور ها فقط با تغییر در قیمت های نسبی در کشور ها تغییر می کند، قیمت های نسبی و نه مطلق که بر مبنای آن قیمت های نسبی داخلی کالا ها در هر کشور تولید می شوند. و این تجارت بین کشور ها و ذات محدودیت های اعمال شده نیز خود را در نهایت در توزیع فلزات قیمتی بین کشور ها نشان می دهد. در آن زمان که ریکاردوکتاب خود را می نوشت، استاندارد طلا بر قرار بود و نتیجه مبادله خارجی خواه نا خواه با جریان طلا و سایر فلزات قیمتی تنظیم می شد امروز این نقش را پول های ذخیره بین المللی مثل دلار و یورو ایفا می کنند. به زبان ساده وقتی صادرات را به صورتی ممنوع کنید واردات خواه ناخواه انجام می شود و تا آنجا که این محدودیت موثر بوده ارز خارج می شود و برعکس). این نکته تاکیدی بر این نکته است که هیچ مالیات، سوبسید و یارانه، یا ممنوعیتی نیست که بر روی واردات و صادرات اعمال گردد و در هر دو طرف مرز نیز به نوبه خود قیمت های طبیعی و قیمت های بازار کالا ها را تغییر ندهد"از دست آورد های مهم ریکاردو نظریه تعیین کننده بودن قیمت های نسبی در امر تجارت است. نکته مهم این که اگر در فرانسه گندم و گوشت هردو ارزانتر از انگلستان تولید شود، لیکن در فرانسه گندم به نسبت گوشت ارزانتر باشد( یعنی نسبت قیمت گندم به قیمت گوشت) پایین تر از انگلستان باشد ( در انگلستان فرضا قیمت گوشت به قیمت گندم کوچکتر باشد) باز علیرغم این که فرانسوی ها هردو را ارزان تر تولید می کنند اما به صرفه است که آنان گندم به انگلستان صادر و انگلستان گوشت به فرانسه صادر کند. اگر تجارت آزاد باشد همیشه محصولی برای صادر کردن و وارد کردن بین دو کشور وجود دارد و آن کالا هایی است که در داخل هر کشور به نسبت سایر کالاها ارزانتر تولید می شود. قیمت های مطلق نیستند که تعیین کننده تجارت بین کشور ها هستند. اگر این روابط مخدوش شود باز تجارت انجام خواهد شد اما انتقال طلا ( در زمان او و دلار و یورو در زمان ما) کفه را متعادل می کند. به این نظریه ریکاردو نظریه امتیاز های مقایسه ای در تجارت بین الملل گفته می شود. "
این درس ریکاردو برای اقتصادامروز ایران بسیار مفید بود اگر درست فهمیده می شد و آن را اجرا می کردیم.
