ماهی ها و آدمها در تور سرباز- ماهیگیران چینی در همه دریاها
ماهیگیران یا سربازان جزب کمونیست چین
کشتی های چینی به خاطر داشتن مأموران امنیتی مسلح، که گاه در کنار آنان سفر می کنند، نسبت به کشتی های رقیب یا هر کشتی ای که آن را برای خود تهدید بدانند با خشونت رفتار می کنند. ما تجربه این امر را در ماه مه ٢٠١٩ داشتیم. ما که می خواستیم حضور غیرقانونی آنها در دریای ژاپن را به چشم ببینیم، در قبال پرداخت پول سوار یک کشتی صید ماهی مرکب کره جنوبی شدیم. ناخدای این کشتی مردی کوچک جثه با حدود ٧٠ سال سن بود که چشمانی عمیقا نافذ و پوستی چروک خورده داشت. صبح روز حرکت، همه کارکنانی که برای این سفر استخدام شده بودند، از آمدن خودداری کردند. آنها می گفتند نمی خواهند در تهیه گزارش درمورد کره شمالی دخالت داشته یا به ماهیگیران چینی خیلی نزدیک شوند. ناخدا گفت که حاضر است با کمک دستیار خوداین سفر را انجام دهد، مشروط براین که ما بپذیریم که شرایط سفر ناراحت تر از معمول باشد و من درصورت درخواست به او کمک کنم.درمورد شرایط سفر او دروغ نگفته بود. کشتی یک قایق چوبی به طول حدود ٢٠ متر بود که از زمان آخرین سفر دریایی اش نظافت نشده بود. بوی تند طعمه های دریایی گندیده در عرشه مشام را می آزرد و ضایعات صید قبلی کف آن را مانند میدان یخ بازی لغزنده کرده و منطقه خاص خدمه پر از زباله بود. علاوه بر همه اینها، وقتی که چند صد کیلومتر از ساحل دور شدیم، موتور قایق خراب شد و ازکار افتاد و پس از دو ساعت معطلی نگران کننده توانستیم آن را به راه بیندازیم.
مهره چینی از راه ماهیگیری
هدف از چنین عملکردی چیست؟ نخستین هدف چین این است که می خواهد مهره های خود را در صحنه جهانی بچیند و امنیت غذایی خود را تأمین کند. در سواحل آفریقای غربی و شبه جزیره عربستان، چین توانسته جای خالی گذاشته شده توسط نیروی دریایی آمریکا را پر کند و فعالیت های ماهیگیری خود را افزایش دهد. به موازات این کار، در دریای چین جنوبی و در طول گذر شمال شرقی مدعی حاکمیت بر آبراه دریایی بسیار ارزشمند و نیز منابع زیر دریای نفت و گاز است. گرگ پولینگ، مدیر «شفافیت اقدام دریایی در آسیا» در مرکز «مطالعات راهبردی و بین المللی» در واشنگتن می گوید: «با ناوگانی چنین غول آسا و مهاجم، چین آشکارا سکان را در دست دارد» و می افزاید که چین کشورهای دیگر را مرعوب می کند زیرا هنگامی که کشتی هایش به آب های سرزمینی آنها یورش می برند، کشورهای معدودی جرئت می کنند با آنها مقابله کنند.
همچنین، چین می باید ١.٤ میلیارد تن جمعیت خود را تغذیه کند. از آنجا که بیشتر ذخایر ماهی آب های سرزمینی خودش براثر صید زیاد و صنعتی سازی کاهش یافته، کشتی های آن برای پرکردن تورهای خود از ماهی، ناگزیر از ماجراجویی در نقاط هرچه دورتر هستند. بنابر گزارش اخیر مرکز استیمسون، که اندیشکده ای آمریکایی است که درمورد مسایل امنیتی کار می کند، چین حدود ٢٦٠٠ کشتی بزرگ ماهیگیری در اختیار دارد (٥) که ٣ برابر بیش از مجموع ٤ کشوری است که در رده بندی پس از آن قرار دارند. این ٤ کشور عبارتند از تایوان، ژاپن، کره جنوبی و اسپانیا و این برآوردی حداقلی است. در یک گزارش ژوئن ٢٠٢٠ «انستیتو توسعه ماوراء بحار» انگلستان، تعداد کشتی های ماهیگیری در مناطق دریایی دور از آب های سرزمینی چین را ١٦٩٦٦ فروند برآورد کرده است. (این تعداد در سال های میانی دهه ١٩٨٠ تنها ١٣ فروند بود). به گفته گرگ پولینگ، این قدرت ناشی از یارانه های پرداختی چین است: «بدون این یارانه ها، نه تنها ناوگان ماهیگیری بسیار کوچک تر می بود، بلکه حتی نمی توانست در دریای چین جنوبی حضور داشته باشد».تابیتا گریس مالوری، استاد دانشگاه در واشنگتن و متخصص سیاست های ماهیگیری چینی، نظام یارانه ای اِعمال شده توسط پکن در ٢٠ سال اخیر را به ما توضیح می دهد. در سال ٢٠١٨، یارانه های پرداختی حدود ٧.٢ میلیارد دلار بوده، در حالی که یارانه پرداختی در سراسر دنیا حدود ٣٥.٤ میلیارد دلار برآورد شده است. به گفته مالوری، این یارانه اثری «مضر» دارد زیرا بجای کاستن از تعداد ناوگان، صرف گسترش آن به ویژه در زمینه کمک به خرید سوخت و راه اندازی کشتی های مکمل می شود. به عکس، تنها بخش خیلی کوچکی از این یارانه ها صرف از رده خارج کردن کشتی هایی می شود که عمرشان بسر رسیده است.
گونه های در معرض تهدید ازبین رفتن
همچنین، یارانه ها صرف بازسازی موتورها و خرید دماغه های فولادی بادوام تر برای کشتی های ماهیگیری می شود. به علاوه، بخشی از یارانه ها نیز صرف پرداخت حقوق مأموران امنیتی مستقر در کشتی ها و نیز عرضه خدمات پزشکی می شود تا ناخداها بتوانند هرچه طولانی تر در دریا بمانند. سرانجام، دریانوردان چینی از اطلاعاتی که توسط دولت برای مشخص کردن مناطق پر ماهی به آنها داده می شود استفاده می کنند. به نظر دانیل پولی، مدیر برنامه «دریای پیرامون ما» در انستیتو «اقیانوس ها و ماهیگیری» دانشگاه کلمبی- بریتانیک، حمایت دولتی «نقشی بزرگ در از بین بردن منابع ماهی ها دارد زیرا باعث می شود کشتی هایی مشغول کار بمانند که می باید از رده خارج می شدند». بسیاری از کارشناسان با این نظر موافقند. تا زمانی که افراط در ماهیگیری به خاطر کمک های مالی امکان پذیر است، هدف ماهیگیری پایدار دور از دسترس خواهد بود. از جمله از ذخایر ماهی ای بهره برداری بازرگانی می شود که تحت نظر برنامه غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAO) است. ٩٠ درصد از این منابع به خاطر افراط در ماهیگیری آسیب دیده یا حتی ازبین رفته یعنی دیگر توانایی بازسازی ندارد. این امر به ویژه شامل ١٠ نوع از پرمصرف ترین انواع ماهی دنیا می شود.در زمینه تعداد کشتی های ماهیگیری فعال، چین با فاصله زیاد از همه کشورهای دیگر جلوتر است و در سال ٢٠١٤ توانست بیش از ٣٥ درصد از کل ماهی های صید شده در آب های دوردست را از آن خود کند. در مقام مقایسه، تایوان با ٥٩٣ کشتی حدود ١٢ درصد و ژاپن با ٤٧٨ کشتی کمتر از ٥ درصد از صید را داشتند.
«شبه نظامیان» در مناطق درگیری
افزایش شمار کشتی های ماهیگیری موجب وخیم شدن وضعیت محیط زیست به خاطر افراط در ماهیگیری و ازبین رفتن ذخایر می شود، این امر همچنین رقابت در محل های صید را بیشتر می کند و تنش های دیپلوماتیک و حتی رودررویی های خشونت بار پدید می آورد. در سال ٢٠١٦، گارد ساحلی کره جنوبی به روی دو کشتی چینی آتش گشود که خطر تصادم با گشتی هایش در دریای زرد بوجود آورده بودند. این حادثه در جایی رخ داد که یک ماه پیش از آن، یک قایق موتوری کره جنوبی در اثر حمله ای مشابه غرق شده بود. در آن سال، آرژانتین هم یک کشتی چینی – که آن را متهم به ماهیگیری غیرقانونی در آب های سرزمینی خود می کرد- را غرق کرد. کشورهای دیگری مانند اندونزی، آفریقای جنوبی و فیلیپین هم برخورد های مشابهی، غالبا با کشتی هایی داشته اند که به صید ماهی کالامار مرکب – که بیش از نیمی از صید چین در آب های دوردست را تشکیل می دهد- می پردازند داشته اند.
در میان کشتی های پرشمار چینی که در اقیانوس ها تردد دارند، چنان که پولینگ توضیح می دهد، آنهایی نیز وجود دارند که کارهایی جز ماهیگیری می کنند. برخی از آنها «نیروهای شبه نظامی» آموزش می دهند که توسط دولت به مناطق درگیری دریائی فرستاده می شوند تا به دیدبانی، و نیز برحسب موقعیت، مرعوب کردن یا تخریب کشتی های ماهیگیری یا پلیس های خارجی بپردازند. برای انجام این کار، پکن برنامه های مشخص ترغیب مالی با هدف تشویق ماهیگیران به تردد در دریای چین جنوبی برای تحکیم مواضعش دارد. علاوه بر امتیازهایی که همکاران آنها با ماهیگیری در آب های ساحلی به دست می آورند، این نیروها مبالغی نیز به صورت نقدی برای جبران کم سودآور بودن نسبی منطقه دریافت می کنند.به این ترتیب، یک نیروی شبه نظامی شامل ٢٠٠ کشتی در حوالی جزایر اسپراتلیز، که منطقه ای غنی از ماهی و نیز به طور بالقوه نفت و گاز طبیعی است، توقف کرده است. این منطقه مورد منازعه ٦ کشور: چین، فیلیپین، ویتنام، تایوان، مالزی و برونئی است. بنابر تصاویر ماهواره ای، ناوگان چین در این منطقه بیشتر وقت خود را به صورت لنگر انداخته و به شکل به هم فشرده می گذراند.پولینگ تأکید می کند که: «ماهیگیران کوچک [چینی] اگر پول نمی گرفتند، حتی به فکر رفتن به آنجا هم نمی افتادند. به هرحال، حضور آنها در آنجا موجب از بین رفتن ذخایر ماهی در اطراف مجمع الجزایر شده و برخوردهای متعددی با کشتی های خارجی ایجاد می کند که به چین بهانه لازم برای نظامی کردن منطقه را می دهد.
نویسنده IAN URBINA برگردان شهباز نخعی -منبع لوموند دیپلماتیک
