پیش بینی های تلخ سه سال پیش نیلی

ساعت 24- مسعود نیلی بدون چون وچرا با وجود همه اتهام هایی که از سوی جناح سیاسی اصولگرا به اوزده شد و با وجود همه بی مهری و کم محلی دولت دوم روحانی به او ونیز با وجود حسادت هایس آشکار و پنهانی که از سوی برخی اقتصاددانان به او می شود استراتژیست اقتصاد ایران به حساب می آید. حضور او در دولت اول روحانی درس سیاست را نیز به او آموخت و اورا نسبت به تحولات اندیشه ای نهاد حکومت در ایران آگاه تر کرد. با این پشتوانه علمی- کارشناسی ونیز تجربه بالای سیاستگذاری و مطالعات گسترده درباره اقتصاد ایران بود که او در جمع بخش خصوصی ایران سخنرانی مشروحی کرد . نیلی در سخنرانی‌اش 3 پیش‌بینی قابل توجه داشت که شوربختانه همان‌طور شد که او می‌گفت و می‌دید.

html>

طولانی شدن تحریم

یکی از پیش‌بینی‌های اقتصاددان ایرانی که سال‌هایی در منصب مشاور ارشد رئیس‌جمهور در کابینه حضور داشت این بود که تحریم تازه که از آبان 1397 شروع شده است نسبت به دور قبل تحریم‌ها در اوایل دهه 1390 طولانی‌تر خواهد شد. با توجه به اینکه اعمال رفتار تحریمی از سوی شرکت‌های شریک با ایران حتی از اوایل 1397شروع شده بود با توجه به بستر سیاست خارجی ایران در آستانه ورود به شرایط تخاصمی ‌تر و مجموعه شرایط داخلی، این پیش‌بینی نیلی درست بوده است. این روزها هواداران سرسخت سید ابراهیم رییسی می دانند که باید تکلیف تحریم ها روشن شود اما هنوز منتظر وقوع یک معجزه هستند که آمریکا از ترس ایران تحریم ها رابردارد. به این ترتیب است که مذاکرات با چند ماه تاخیر واز هشتم آذرماه درشرایط خاص آغاز می شود و کارشناسان باوردارند اگر ایران انعطاف نشان دهد بر ابعاد تحریم ها اضافه خواهد شد.

کسری بودجه عظیم

مسعود نیلی در سخنرانی بهار 1398 خود در انجمن مدیران صنایع پیش‌بینی کرد رقم کسری بودجه سال یادشده برخلاف ارقام ارائه شده از سوی مدیران سازمان برنامه و بودجه روند فزاینده دارد و شاید به 150 هزار میلیارد تومان برسد. این در حالی است که دولت رقم‌های 76 هزار میلیارد تومان و حتی 100 هزار میلیارد تومان کسری بودجه امسال را قبول کرده است. با توجه به اینکه رئیس بانک مرکزی وقت خواسته یا ناخواسته و در یک فضای هیجانی در اتاق بازرگانی خبر داد رقمی معادل 40 میلیارد دلار از درآمد صادرات نفت خام در سال 1398 نسبت به سال 1397 کاسته شده است که با احتساب هر دلار به طور میانگین برابر با 10 هزار تومان به عدد شگفت‌انگیز 400 هزار میلیارد تومان می‌رسیم، به نظر می‌رسد ارقام کسری بودجه 1398 بسیار فراتر از پیش‌بینی‌های پیشین بوده است. این میزان کسری بودجه پیامدهای خاص خود را در دو مسیر درآمدهای جبرانی از محل‌هایی غیر از صادرات نفت خام و کاهش هزینه‌های دولت برای کسب و کار و معیشت و زندگی ایرانیان برجای می‌گذارد که اتفاقا در پیش‌بینی‌های مسعود نیلی نیز بود. یکی از پیامدهای کسری بودجه این است که دولت هزینه‌های عمرانی را به طور کامل حذف کند که معنایش کاهش تقاضای کل و در نتیجه رکود بیشتر برای بخش‌های فعال در امور زیربنایی است. پیامد دیگر این است که دولت از پرداخت بدهی‌های خود به بانک‌ها، پیمانکاران، سازمان تامین اجتماعی و حتی مزد و حقوق کارمندان خود ناتوان شده و هر کدام از این رخدادها تبعات سیاسی – اجتماعی دارد. دولت اما با کاهش هزینه‌های مرتبط با برخی نهادهای غیرتولیدی و به‌ویژه نهادهای خاص که کارشان تولید محتوای آموزش – پژوهش دینی است برای خود مخالفان تازه خریداری می‌کند. این داستان به کاهش هزینه‌های پژوهشی در دانشگاه‌ها و سایر مراکز پژوهشی منجر شده و در سمت دیگر نیز درآمدهاهیی مثل درآمد حاصل از افزایش قیمت کالاهای دراختیار دولت به فشار بیشتر منجر خواهد شد. افزایش قیمت بنزین یک نمونه از فعالیت‌های دولت برای جبران کسری درآمدهای حاصل از صادرات نفت خام است. حالا و در آستانه تدوین لایحه بودجه 1401 معلوم شده است کسری بودجه 14300 شاید به 400 هزار میلیارد تومان برسد.

روزهای سخت خصوصی‌ها

یکی دیگر از پیش‌بینی‌های مسعود نیلی در آن سخنرانی این بود که بخش خصوصی ایران در سال 1398 با سخت‌گیری‌های بیشتر از سوی دولت و سایر نهادها مواجه خواهد شد. واقعیت این است که این پیش‌بینی نیلی مطابق با واقعیت‌های امروز جامعه ایران است. دولت روحانی برخلاف آنچه بر زبان می‌آورد و برخلاف وعده‌های روحانی این روزها از هر سو بخش خصوصی را تحت فشار قرار داده است. بانک مرکزی به صادرکنندگان فشار می‌آورد که باید ارز حاصل از صادرات را به طور معجزه‌آسایی در کمترین مدت و با فرمولی که بانک می‌گوید و با قیمتی که این نهاد تعریف می‌کند دراختیارش قرار دهد. وزارت اقتصاد از خصوصی‌ها می‌خواهد ضمن اینکه نرخ‌های بالای تورم را متحمل می‌شوند و رکود فروش آنها را فرا گرفته است مالیات بیشتری دهند. وزارت کار و تعاون از بخش خصوصی می‌خواهد سطح اشتغال را با همه دشواری‌ها حفظ کند و سازمان تامین اجتماعی دنبال این است که با سرکشی به حساب‌های 10 سال پیش حق بیمه بیشتری بگیرد. وزارت صنعت، معدن و تجارت از بخش خصوصی می‌خواهد کمتر کالا وارد کند و قیمت‌گذاری دستوری را رعایت کند. در همین وضعیت که مطالبات از بخش خصوصی روند فزاینده‌ای می‌گیرد شوربختانه نهادهای ساسی نیز دنبال کسب محبوبیت سیاسی و شرایط ویژه انتخاباتی قرار گرفته و هر بد و ناپسندی در اقتصاد ایران نمود دارد را به زمین بخش خصوصی پرتاب می‌کنند. به نظر می‌رسد این پیش‌بینی عالمانه مسعود نیلی از دل بحث‌هایی بیرون آمد که در درون هیات دولت در جریان بود. در پایان مهرماه امسال و آبان سخت سپری شده به نظر می‌رسد هنوز شاید تا روزهای بدتر زمان باقی مانده است . حالا اما می خوانیم و می شن.یم که دولت رییسی قیمت گذاری را در دستور کار قرار داده است و مجلس یازدهم می خواهد برنگشتن ارز را پس از یک دوره کوتاه جرم دانسته وزندان را نوید می دهد یا می شنویم که قرار است از اتاق بازرگانی تحقیق و تفحص شود یا قانون اتاق را می خواهند تغییردهند و هرروز سازی کوک می شود که باید مالیات از ثروتمندان را افزایش داد.

*مشروح سخنرانی نیلی در نشریه کارآفرین انجمن مدیران صنایع در بهار 1398 منتشرشده است

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: